Зошто до 2030 година можеби повеќе нема да купуваме сами, туку AI ќе пазари наместо нас?

Начинот на кој купуваме би можел драстично да се промени во следните неколку години. До 2030 година, еден од десет онлајн купувачи би можел редовно да користи агенти со вештачка интелигенција кои ќе пребаруваат, споредуваат и купуваат производи во негово име.

Ова е една од главните прогнози во новиот извештај на Mastercard, посветен на иднината на трговијата и плаќањата. Документот се обидува да даде слика за тоа како би можело да изгледа секојдневното купување до крајот на деценијата, во период кога вештачката интелигенција постепено се преместува од алатка која дава препораки во систем што може самостојно да презема конкретни активности.

Според сценаријата опфатени во извештајот, идните AI агенти нема само да предлагаат што да купиме. Тие би можеле да ги споредуваат понудите, да ги анализираат цените, да проценуваат квалитет и оценки од други корисници, па дури и да преговараат за подобри услови.

Тоа би значело дека купувачот би можел да му даде на својот дигитален агент едноставна задача, наместо самиот да поминува часови во пребарување. Агентот би можел да добие ограничувања поврзани со буџетот, квалитетот или преференциите и потоа сам да го заврши процесот.

На почетокот најверојатно би биле опфатени рутинските набавки. Намирници, лекови, производи за домаќинство и различни претплати се категориите во кои автоматизацијата би можела најбрзо да се прошири, бидејќи станува збор за купувања што често се повторуваат и за кои потрошувачите не сакаат постојано да трошат време.

Тоа, сепак, не значи дека луѓето целосно би се откажале од купувањето. Напротив, дел од футуристите ангажирани во истражувањето сметаат дека човечката улога би се префрлила кон откривање нови производи, инспирација и искуството поврзано со самото купување.

Идејата е рутинските задачи да ги преземе машината, додека човекот да остане присутен таму каде што купувањето има емотивна или забавна компонента. Наместо да се избираат секојдневни производи, луѓето би можеле да го користат своето време за истражување на нови брендови, технологии и искуства.

Оваа промена веќе почнува да се гледа кај помладите генерации. Истражувањето на Mastercard, спроведено со повеќе од 26.000 родители и тинејџери на возраст од 13 до 18 години во 13 пазари, покажало дека младите користат вештачка интелигенција за поддршка при купувањето двојно почесто од нивните родители.

Уште позначајно е нивното очекување дека оваа технологија ќе стане составен дел од трговијата. Околу 62 проценти од младите учесници во истражувањето веруваат дека AI значително ќе го промени начинот на кој нивната генерација ќе купува во иднина.

За трговците ова отвора сосема ново прашање. Доколку денес најважно е производот да биде привлечен за човекот што го гледа екранот, во иднина компаниите можеби ќе треба да убедат алгоритам дека нивниот производ е најдобриот избор.

AI агентот би можел за неколку секунди да обработи огромен број информации. Тој може да споредува цени од различни продавници, да ги проверува карактеристиките на производите, да ги анализира оценките и коментарите од купувачите и да ги споредува тврдењата на производителите со достапните податоци.

Тоа создава нов тип потрошувач кој не размислува како човек. Агентот нема да биде импресиониран од атрактивната реклама или добро осмислениот слоган. Наместо тоа, неговата одлука може да се темели на цена, квалитет, услови за испорака, оценка на корисниците и други мерливи параметри.

Токму затоа иднината на трговијата би можела да донесе големи промени за компаниите. Брендовите ќе мора да се натпреваруваат не само за вниманието на потрошувачите, туку и за довербата на системите што ќе избираат наместо нив.

Плаќањето е уште еден дел од оваа трансформација. Mastercard веќе развива технологии како Agent Pay, чија цел е да овозможат AI системите безбедно да извршуваат трансакции во име на корисникот. Тоа отвора можност купувањето да се одвива со минимална човечка интервенција, но истовремено го поставува прашањето како да се обезбеди дека агентот навистина го прави она што корисникот го дозволил.

Довербата ќе биде клучна. Потрошувачот ќе мора да знае колку автономија му дава на својот AI агент, кои податоци ги користи системот и во кој момент човекот повторно мора да ја преземе контролата.

Од друга страна, компаниите ќе треба да се прилагодат на купувачи кои можат да донесуваат одлуки врз основа на илјадници податоци за само неколку секунди. Тоа може да ја намали ефикасноста на традиционалното рекламирање и да ги зголеми барањата за транспарентност во однос на цените, квалитетот и карактеристиките на производите.

Физичките продавници исто така би можеле да добијат нова улога. Футуристите кои учествувале во извештајот предвидуваат дека во иднина би можеле да се појават и физички AI агенти кои ќе можат самостојно да влегуваат во продавници и да извршуваат одредени задачи.

Иако ваквото сценарио денес звучи далечно, развојот на автономните AI системи веќе покажува дека границата меѓу дигиталниот асистент и активниот учесник во економијата постепено се поместува.

До крајот на деценијата, затоа, купувањето би можело да стане поделено на два различни процеси. Човекот би одлучувал што сака во поширока смисла, додека вештачката интелигенција би се грижела за деталите: каде да се купи, по која цена, кога да се нарача и како да се заврши плаќањето.

Тоа би била една од најголемите промени во трговијата во последните децении. Наместо луѓето да пребаруваат низ бескрајни каталози, споредуваат десетици понуди и читаат стотици рецензии, дел од таа работа би ја презеле машините.

Прашањето повеќе нема да биде дали вештачката интелигенција може да ни помогне да избереме производ. Сè поголема улога ќе има прашањето дали сме подготвени да ѝ дозволиме сама да го направи изборот и да ја заврши купопродажбата.

Ако прогнозите се остварат, до 2030 година AI агентите нема само да бидат алатки што ги користиме за купување. Тие би можеле да станат дигитални посредници меѓу нас и продавниците, да преговараат во наше име и да одлучуваат за секојдневните набавки според однапред поставени правила.

Во таков свет, иднината на трговијата нема да се мери само според тоа колку производи се продаваат, туку и според тоа кој ги носи одлуките. А сè повеќе изгледа дека дел од тие одлуки ќе ги носат машините.