Од 10.000 до 117 милиони евра: Каде најмногу ќе пораснела вашата инвестиција?

Што ако пред 15 години сте имале 10.000 евра и сте решиле да ги вложите наместо да ги чувате? Одговорот денес би можел да биде огромна разлика во зависност од тоа каде сте ги ставиле парите. Една споредба на повеќе различни инвестиции покажува дека истата почетна сума би можела да порасне од нешто повеќе од 22.000 евра до речиси 118 милиони евра.

За споредбата е земен 6 септември 2011 година како почетен датум, а пресметките се направени со цени од почетокот на септември 2026 година. Во случаите каде што инвестицијата е поврзана со американскиот пазар, во предвид е земено и движењето на курсот на еврото и доларот.

Во септември 2011 година едно евро се разменувало за околу 1,4099 долари, па 10.000 евра тогаш биле еквивалент на 14.099 долари. На почетокот на септември 2026 година, референтниот курс на Европската централна банка е околу 1,1622 долари за евро. Тоа значи дека валутното движење само по себе влијае врз конечната вредност на инвестициите изразени во евра.

Ако парите биле вложени во стан во Скопје, резултатот би бил далеку поскромен од оној кај акциите на најуспешните технолошки компании. Според податоците за цените на становите, просечниот квадратен метар во Скопје во 2011 година чинел околу 953 евра. Со 10.000 евра тогаш би можеле да купите приближно 10,5 квадратни метри.

Со денешна просечна цена од околу 2.157 евра за квадратен метар, истата површина би имала вредност од околу 22.650 евра. Во оваа пресметка, сепак, нема приходи од изнајмување, ниту се одземени даноците, трошоците за одржување и останатите трошоци поврзани со недвижноста.

Златото би донело нешто повисок принос. Во септември 2011 година унца злато чинела околу 1.895 долари, додека на почетокот на септември 2026 година цената достигнала околу 4.430 долари. Доколку 10.000 евра биле вложени во злато, нивната денешна вредност би била околу 28.400 евра, без да се земат предвид трошоците за купување, продажба и чување на физичкото злато.

Многу поинаква приказна е американската берза. Инвестиција во индексот S&P 500, преку фонд што го следи индексот и со реинвестирање на дивидендите, би ја зголемила почетната сума на приближно 104.000 евра.

Уште поголема разлика се гледа кај поединечните технолошки компании. Доколку 10.000 евра биле вложени во Microsoft во 2011 година, денес би имале вредност од околу 307.700 евра, под претпоставка дека дивидендите биле реинвестирани.

Amazon би донел сличен, но нешто понизок резултат. Почетната инвестиција би пораснала на приближно 290.100 евра.

Кај Apple, растот би бил уште поизразен. Инвестиција од 10.000 евра од пред 15 години, со земени предвид поделбите на акциите и реинвестираните дивиденди, денес би вредела околу 341.700 евра.

Tesla, пак, покажува колку драматично може да изгледа долгорочниот принос кај компанија која во одреден период доживува експлозивен раст. Според историските цени користени во пресметката, 10.000 евра вложени во акциите на производителот на електрични автомобили во 2011 година денес би имале вредност од околу 2,8 милиони евра.

Но и тоа е далеку од резултатот на Nvidia. Доколку истата сума била вложена во акциите на производителот на чипови пред 15 години, денешната вредност би достигнала приближно 8,5 милиони евра. Со реинвестирање на дивидендите, резултатот би бил нешто повисок.

Сепак, ниту една од овие инвестиции не може да се спореди со биткоинот во поглед на математичкиот принос. На 6 септември 2011 година еден биткоин чинел околу 8,20 долари. Тогашните 10.000 евра, односно околу 14.099 долари, теоретски би биле доволни за купување на околу 1.719 биткоини.

Ако тие биткоини биле задржани до почетокот на септември 2026 година, кога цената била околу 79.659 долари за биткоин, нивната вредност би достигнала приближно 117,8 милиони евра.

Токму тука, сепак, е важно да се направи разлика меѓу математичка и реална инвестиција. Пазарот на биткоин во 2011 година бил многу помал и понеликвиден, па купувањето на толкава количина по една цена практично би било многу тешко. Во пресметката не се вклучени ниту трошоците за тргување, чување и даночните обврски.

Според оваа споредба, биткоинот убедливо би бил на првото место, следен од Nvidia и Tesla. Меѓу големите традиционални технолошки компании, најдобар резултат би имале Apple, Microsoft и Amazon.

Спроти нив, недвижноста во Скопје и златото изгледаат многу поскромно, но и двете инвестиции би ја зголемиле почетната сума за повеќе од двојно. Тоа покажува и зошто споредбата на различни класи на имот не е едноставна: недвижноста може да носи приход од кирија, акциите можат да исплаќаат дивиденди, а физичкото злато има трошоци за чување и трансакција.

На крајот, бројките не треба да се сфатат како гаранција за идните приноси. Тие се пресек на она што би се случило со 10.000 евра доколку некој пред 15 години направил одреден избор и цело време ја задржал инвестицијата.

Најголемата лекција од споредбата можеби не е дека една инвестиција била „најдобра“, туку колку различни резултати може да произведе истата почетна сума во зависност од времето, ризикот и изборот на имот. Во 2011 година никој не можел со сигурност да знае кој од овие пазари ќе донесе милионски или дури стомилионски принос.

Токму затоа историските пресметки се интересни за гледање наназад, но не се гаранција дека истата приказна ќе се повтори во следните 15 години.