Ќе ги замени ли AI финансиските советници? Еве зошто човекот сè уште останува незаменлив

Вештачката интелигенција сè подлабоко навлегува во финансискиот сектор, но наместо целосно да ги истисне финансиските советници од пазарот, сè повеќе изгледа дека ќе го промени начинот на кој тие работат. Административните обврски, анализата на податоци, подготовката на состаноци и дел од инвестициските пресметки веќе можат да се автоматизираат, но човечкиот фактор останува тешко заменлив кога станува збор за доверба, разбирање и носење важни животни одлуки.

Промената најдобро ја илустрира приказната на Ритик Малхотра. Како млад студент кој го напуштил Универзитетот во Калифорнија во Беркли, тој основал стартап за складирање податоци во облак, кој подоцна го продал на Box. Со продажбата стекнал богатство од повеќе од 20 милиони долари, но ненадејната промена во неговата финансиска состојба донела сосема нов проблем: како одговорно да управува со парите.

Иако во тоа време робот-советниците веќе нудеа поевтина и автоматизирана алтернатива на традиционалното финансиско советување, Малхотра сфатил дека му е потребен човек кому ќе може да му верува. Во следните години разговарал со повеќе од сто професионалци и забележал дека значителен дел од нивното работно време не оди на советување, туку на административни задачи, внесување податоци, документација и работа со различни софтверски системи.

Токму тоа искуство го навело во 2021 година да ја основа компанијата Savvy Wealth. Наместо да создаде технологија која ќе ги замени финансиските советници, целта била да им овозможи дигитални алатки што ќе го преземат делот од работата што не бара човечко расудување.

Софтверот може да користи податоци за инвестициите на клиентите, нивните финансиски планови и претходните разговори за да анализира портфолија, да подготвува различни финансиски сценарија и да ги ажурира клиентските досиеја. Финалната одлука, сепак, останува кај советникот.

Резултатите покажуваат дека ваквиот модел на работа станува сè попривлечен. Savvy денес соработува со околу 150 советници кои управуваат со повеќе од осум милијарди долари имот, додека компанијата досега има обезбедено повеќе од 100 милиони долари капитал.

Зад интересот за ваквите технологии стои огромен пазар. Глобалната индустрија за управување со имот управува со стотици трилиони долари и вработува огромен број финансиски советници. Со навлегувањето на AI, инвеститорите и финансиските компании почнаа сериозно да проценуваат кои делови од традиционалниот модел можат да бидат автоматизирани.

Еден од клучните потенцијали е заштедата на време. Според проценките на Boston Consulting Group, финансиските советници во моментов поминуваат приближно половина од работното време во директен контакт со клиентите. Остатокот го трошат на подготовка за состаноци, административни задачи и обработка на податоци.

Со помош на вештачката интелигенција, значителен дел од тие активности би можел да се автоматизира. На тој начин советниците би можеле да поминуваат многу поголем дел од работното време во разговори со клиентите, градење односи и развивање на бизнисот.

Токму оваа можност ја препознаваат и компании како Jump и Zocks. Нивните системи се интегрираат со софтверот што финансиските советници веќе го користат и автоматски можат да подготвуваат материјали за состаноци, да создаваат белешки, да ги ажурираат податоците за клиентите и да предлагаат нацрти за последователни електронски пораки.

За советниците тоа значи помалку време потрошено на повторливи задачи. По состанокот, наместо професионалецот да поминува дополнителни часови во внесување белешки и подготовка на пораки, системот може за неколку минути да го подготви најголемиот дел од материјалот, кој потоа го проверува човек.

Некои алатки одат и чекор подалеку. Тие не само што ги документираат разговорите, туку ги анализираат и самите состаноци. На советникот можат да му покажат кои делови од разговорот биле добро направени и каде постоела можност за подобар пристап кон клиентот.

Вештачката интелигенција се користи и за поврзување на податоци кои традиционално биле распоредени низ повеќе системи. Инвестиции, осигурителни полиси, кредити, финансиски планови и белешки од претходни состаноци можат да се обединат за советникот да добие покомплетна слика за клиентот.

Компанијата Avantos, на пример, развива системи што можат да му предложат на советникот што би требало да биде следниот чекор во одредена ситуација. Ако клиентот добие дете, технологијата може да укаже дека е соодветно да се разговара за штедење за образование или за промени во наследниот план.

Според податоците што ги наведуваат од компанијата, ваквиот пристап кај одредени корисници овозможил советниците да зголемат за околу 30 проценти бројот на клиенти со кои можат ефикасно да работат.

AI почнува да навлегува и во посложените области на финансиското советување. Од анализирање на опоруки и трустови до проценка на тоа како би се распределил имотот во случај на смрт, новите алатки можат за кратко време да обработат огромна количина документи и информации.

Други системи се насочени кон инвестиционите портфолија. Советникот може да му зададе на AI агентот одредена цел, како поголема диверзификација или намалување на изложеноста кон одредена инвестиција. Системот потоа може да пресмета кои промени би биле потребни, земајќи ги предвид даноците, инвестиционите правила и другите ограничувања.

Но, дури и во вакви случаи, трансакцијата не се извршува автоматски без човечка проверка. Советникот останува последната инстанца која ја одобрува одлуката.

Токму тука се наоѓа и најважната причина поради која финансиските советници веројатно нема целосно да исчезнат. Управувањето со пари не е само математички проблем. За многу клиенти станува збор за пензионирање, наследство, образование на децата, купување дом или обезбедување на семејството.

Во такви ситуации луѓето не бараат само алгоритам што ќе им покаже што треба да направат. Тие бараат некој кому ќе можат да му веруваат, да му ги кажат своите стравови и планови и од него да добијат објаснување и потврда дека одлуката е разумна.

Поради тоа, можно е вештачката интелигенција да не го уништи професионалниот модел на финансиско советување, туку да го подигне на ново ниво. Советникот што порано поминувал часови во административна работа би можел тој период да го посвети на повеќе клиенти, подобра анализа и поквалитетен однос со луѓето.

Најголемата промена, сепак, може да се случи во бројот на луѓе што еден советник може да ги опслужува. Ако AI ги преземе рутинските задачи, еден професионалец ќе може да управува со поголем број клиенти без пропорционално зголемување на бројот на вработени.

Тоа веќе го покажуваат и помали компании кои користат вештачка интелигенција за да функционираат со многу помал број луѓе. Она за што порано бил потребен аналитичар или административен тим, денес во одредени случаи може да се направи со комбинација од AI алатки и човечки надзор.

Затоа, прашањето можеби не е дали вештачката интелигенција ќе ги замени финансиските советници, туку кои советници ќе успеат најдобро да ја искористат. Технологијата постепено го презема оперативниот дел од професијата, додека човечката страна на работата станува повредна.

Во иднина, најуспешниот финансиски советник можеби нема да биде оној што најбрзо ги обработува податоците, туку оној што најдобро знае како да ја комбинира моќта на вештачката интелигенција со човечкото искуство, довербата и способноста да разбере што навистина му е важно на клиентот.

AI може да пресмета, анализира и предложи. Но кога станува збор за одлуки што го менуваат животот, луѓето сè уште сакаат човек од другата страна на масата.