Милијарди долари за еден дата центар: Што ја прави изградбата толку скапа?

Експанзијата на вештачката интелигенција и сè поголемата потреба од обработка и складирање податоци ја зголемуваат побарувачката за нови дата центри низ светот. Технолошките компании вложуваат огромни средства во инфраструктура која треба да поддржи милиони корисници, сложени пресметки и системи што работат непрекинато. Но колку навистина чини изградбата на еден голем дата центар и зошто два објекта со ист капацитет можат да имаат сосема различна цена?

Според рамковните проценки од индустријата, изградбата на дата центар со ИТ-капацитет од 100 мегавати може да чини од околу 900 милиони до повеќе од 1,8 милијарди долари. Разликата е огромна, но причината не е само во големината на објектот. На конечната цена влијаат неговата намена, електричната инфраструктура, системите за ладење, безбедноста на работењето и техничките барања на опремата што ќе биде сместена во него.

Капацитетот од 100 мегавати означува колкава електрична моќност е предвидена за ИТ-опремата. Сепак, овој податок не открива колку ќе чини изградбата, бидејќи различните видови дата центри имаат различни инфраструктурни потреби. Објект наменет за голема облачна платформа не мора да има иста цена како центар што изнајмува простор на повеќе компании или инфраструктура специјално проектирана за вештачка интелигенција.

Најниски трошоци по мегават обично имаат големите дата центри што ги користат технолошките гиганти за сопствени облачни услуги. За објект со капацитет од 100 мегавати, проценетата инвестиција се движи меѓу 900 милиони и 1,2 милијарди долари. Ваквите центри можат да постигнат одредени заштеди благодарение на големиот обем на изградба и стандардизираните технички решенија.

Поскапи се центрите што обезбедуваат простор и инфраструктура за различни корисници. Нивната изградба за ист капацитет се проценува на една до 1,4 милијарди долари. Причината е потребата објектот да одговори на различни барања во поглед на напојувањето, поврзувањето, безбедноста и организацијата на серверскиот простор.

Кај корпоративните дата центри, кои се градат за потребите на големи компании и институции, инвестицијата може да достигне од 1,1 до 1,5 милијарди долари. Телекомуникациската инфраструктура, пак, може да достигне цена од околу 1,5 милијарди долари за еквивалентен капацитет од 100 мегавати.

Посебна категорија претставуваат помалите, географски распределени дата центри што ја обработуваат информацијата поблиску до корисниците. Нивната изградба може да биде поскапа кога се пресметува вкупен капацитет од 100 мегавати, со проценки од 1,2 до 1,8 милијарди долари. Во овој случај, сепак, не станува збор за еден огромен објект, туку за повеќе помали центри чиј заеднички капацитет изнесува 100 мегавати.

Најголемите промени во трошоците денес ги предизвикува развојот на вештачката интелигенција. Дата центрите наменети за тренирање и користење напредни модели имаат значително поголеми барања од традиционалните серверски објекти. Според индустриските проценки, изградбата на инфраструктура за вештачка интелигенција и пресметки со високи перформанси може да чини од една до повеќе од 1,6 милијарди долари за капацитет од 100 мегавати.

Причината лежи во моќната компјутерска опрема што се користи во овие центри. Големиот број графички процесори и специјализирани чипови создаваат значителна количина топлина и бараат стабилно електрично напојување. Колку повеќе процесорска моќност е сместена во еден серверски ормар, толку поголеми стануваат барањата за ладење и дистрибуција на електричната енергија.

Традиционалните системи за ладење со воздух не се секогаш доволни за најмоќната опрема. Поради тоа, сè поголемо значење добива течното ладење, кое овозможува поефикасно отстранување на топлината. Но воведувањето вакви системи бара дополнителни инсталации, специјализирана опрема и поинакво проектирање на објектот, што може да ја зголеми почетната инвестиција.

Друг важен трошок е обезбедувањето непрекината работа. Големите дата центри мора да располагаат со резервни системи за напојување и ладење, за евентуален дефект да не предизвика прекин на услугите. Тоа подразбира дополнителни електрични инсталации, резервни извори на енергија и технички решенија што ја зголемуваат сигурноста, но истовремено ја зголемуваат и цената.

Сепак, една од најважните разлики е онаа меѓу изградбата на дата центарот и неговото целосно опремување. Проценките од 900 милиони до повеќе од 1,8 милијарди долари главно се однесуваат на објектот и придружната инфраструктура, вклучувајќи ги системите за електрично напојување, ладење и другите неопходни технички решенија.

Во овие суми не мора да бидат вклучени серверите, графичките процесори, мрежната опрема и останатите компјутерски компоненти. Кај големите проекти за вештачка интелигенција, токму набавката на ваква опрема може значително да ја зголеми вкупната вредност на инвестицијата. Затоа, реалната цена на целосно опремен и функционален центар може да биде многу повисока од трошоците за неговата изградба.

Важна улога има и локацијата. Достапноста на електрична енергија, можноста за приклучување на мрежата, цената на земјиштето, градежните трошоци и потребната инфраструктура можат значително да влијаат врз конечната пресметка. Во региони каде што електроенергетската мрежа нема доволен капацитет, дополнителните инвестиции за обезбедување напојување можат да претставуваат сериозен предизвик.

За земјите што сакаат да привлечат инвестиции во дата центри, меѓу кои и Македонија, ова покажува дека ниската цена на земјиштето или работната сила не е доволна предност. Инвеститорите пред сè бараат сигурно снабдување со електрична енергија, развиена телекомуникациска инфраструктура, соодветни услови за ладење и можност за понатамошно проширување.

Изградбата на дата центар од 100 мегавати затоа не може да се процени само според неговиот капацитет. Два проекта со иста електрична моќност можат да се разликуваат за стотици милиони долари, зависно од технологијата, намената и степенот на опременост.

Со забрзаниот развој на вештачката интелигенција, овие инвестиции стануваат сè посложени и поскапи. Она што некогаш претставуваше голема зграда исполнета со сервери, денес е високоразвиен технолошки комплекс во кој електричната енергија, ладењето и компјутерската моќност се подеднакво важни. Токму затоа цената на еден модерен дата центар сè почесто се мери во милијарди долари.