Германија останува без градежници: Работниците од Македонија и Балканот стануваат сè побарани

Германскиот градежен сектор се соочува со сериозен недостиг од работна сила, а компаниите предупредуваат дека ситуацијата може дополнително да се влоши доколку се намали бројот на работници што доаѓаат од Западен Балкан. Најголемата загриженост е поврзана со најавеното преполовување на годишната квота за визи, преку која во Германија легално заминуваат на работа и граѓани од Македонија.

Од 1 јануари 2027 година, според најавените промени, бројот на визи во рамките на Правилото за Западен Балкан би требало да се намали од сегашните 50.000 на 25.000 годишно. Германските градежни компании предупредуваат дека таквата одлука може да создаде дополнителен недостиг од околу 8.000 работници до крајот на годината.

Токму градежништвото е еден од секторите што најмногу зависи од овој начин на вработување странски работници. Околу 30 проценти од визите што се издаваат во рамките на квотата завршуваат кај работници ангажирани во градежниот сектор, што покажува колку големо значење има Западен Балкан за германските компании.

Правилото е важно и за македонските граѓани бидејќи им овозможува да заминат на работа во Германија доколку претходно обезбедат договор за вработување. Преку истиот механизам на германскиот пазар на труд пристигнуваат и работници од останатите земји од Западен Балкан.

Градежните компании сега предупредуваат дека намалувањето на квотата доаѓа во особено чувствителен момент. Германија планира големи инвестиции во мостови, железничка инфраструктура и домување, за кои се издвојуваат милијарди евра, но за реализација на тие проекти се потребни и илјадници работници. Токму затоа градежниот сектор смета дека ограничувањето на пристапот до странска работна сила може да биде спротивно на големите инфраструктурни планови на земјата.

Колку германското градежништво веќе зависи од странски работници покажува и податокот дека приближно секој седми вработен во секторот има странски пасош. За компаниите, Правилото за Западен Балкан во изминатите години станало еден од најважните начини за пополнување на слободните работни места, особено во услови кога на домашниот пазар нема доволно луѓе за сите потребни позиции.

Интересот за заминување на работа во Германија истовремено останува исклучително голем. Квотата предвидена за 2025 година била целосно искористена уште кон крајот на ноември, по што дел од барањата повеќе не можеле да бидат одобрени. Тоа покажува дека бројот на заинтересирани работници е поголем од бројот на достапни места во рамките на програмата.

Податоците за луѓето кои веќе пристигнале во Германија преку овој систем дополнително ја поттикнуваат дебатата за неговото ограничување. Според наведените податоци, 98 проценти од лицата што влегле во земјата преку програмата се вработени. Околу 58 проценти работат како квалификувани работници, специјалисти или експерти, иако поседувањето соодветна стручна квалификација не е услов за користење на Правилото за Западен Балкан.

Тоа е една од причините поради кои германските градежници бараат постојната квота да не се намалува. Наместо ограничување на бројот на визи, тие бараат Германија да продолжи да овозможува најмалку 50.000 вакви дозволи годишно и истовремено да ги поедностави процедурите за нивно добивање.

Посебен акцент се става на дигитализацијата и забрзувањето на постапките за издавање визи. Во ситуација кога компаниите имаат потреба од работници, долгите административни процедури можат дополнително да го отежнат пополнувањето на слободните работни места. Дел од германската градежна индустрија оди и чекор понатаму и предлага сличен модел во иднина да се разгледува и за земји надвор од Западен Балкан.

Правилото за Западен Балкан функционира од 2016 година и со текот на времето стана важен канал за легално вработување луѓе од регионот во Германија. За македонските работници тоа значи можност за пристап до еден од најголемите пазари на труд во Европа, додека за германските компании претставува начин да обезбедат кадар што сè потешко го наоѓаат дома.

Најавеното преполовување на квотата затоа може да има последици на двете страни. За заинтересираните работници од Македонија и другите земји од регионот би имало помалку достапни места, додека германските компании би добиле помал базен на работна сила во момент кога веќе предупредуваат дека немаат доволно луѓе.

Токму градежништвото најсилно го чувствува овој проблем. Големите инфраструктурни инвестиции можат да обезбедат пари за нови мостови, железници и станови, но без доволно градежници нивната реализација станува потешка. Затоа германските компании сега испраќаат јасна порака – работниците од Македонија и остатокот од Западен Балкан повеќе не се само дополнување на работната сила, туку важен дел од функционирањето на секторот.