„Трампова дивиденда“ или политички поткуп? Трамп ветува по 5.000 долари ако републиканците победат

Пет илјади долари за секој полнолетен Американец, но само ако републиканците победат на ноемвриските избори и ја освојат контролата и врз Претставничкиот дом и врз Сенатот. Со ова ветување американскиот претседател Доналд Трамп ја засили својата изборна реторика и понуди една од најамбициозните финансиски идеи досега во американската политика.

Трамп го претстави планот на републиканската конвенција во Далас, каде што практично ја стави сопствената фигура во центарот на кампањата за изборите за Конгресот. Иако неговото име нема да биде на гласачките ливчиња, тој побара од републиканските гласачи да се однесуваат како повторно да гласаат директно за него.

Според замислата на Трамп, секој полнолетен американски државјанин би добил 5.000 долари доколку републиканците победат во двете конгресни комори. Претседателот исплатата ја нарече „Трампова дивиденда“ и ја спореди со начинот на кој успешните компании дел од заработката им ја распределуваат на своите акционери.

Трамп тврди дека САД денес располагаат со доволно средства за ваква политика, бидејќи земјата, според неговите зборови, „заработува многу пари“. Сепак, претседателот не даде конкретно објаснување од каде точно би се обезбедиле средствата, како би се спровела исплатата и кој би бил механизмот преку кој граѓаните би ги добиле парите.

Уште поголемо прашање е колку би чинел целиот план. Во Соединетите Американски Држави има стотици милиони полнолетни жители, а според проценките што ги пренесуваат американските медиуми, доколку исплатата би опфатила околу 270 милиони лица, вкупниот трошок би можел да достигне приближно 1,35 билиони долари.

Тоа е сума која отвора сериозни прашања за финансирањето. Трамп не објасни дали парите би дошле од царинските приходи, од федералниот буџет, од нови приходи или од комбинација на различни извори.

Тој само порача дека исплатата би била можна благодарение на приходите што, според неговата оценка, ги создаваат американските царини и економската политика на неговата администрација.

Покрај финансиската страна, неизвесност постои и околу условот поврзан со трошењето на парите. Трамп рече дека добиените 5.000 долари би требало да бидат потрошени во Соединетите Американски Држави. Не објасни, сепак, како би се контролирало дали секој примател навистина ги потрошил средствата во земјата и какви би биле последиците доколку тоа не се случи.

Условувањето на исплатата со изборен резултат отвора и политички и правни прашања. Не е јасно дали ваква директна поврзаност меѓу изборната победа на одредена партија и исплатата на пари на граѓаните би била дозволена според американските закони.

Токму поради тоа, ветувањето веќе добива и поинаква политичка интерпретација. Критичарите би можеле да го гледаат како форма на изборна купопродажба на поддршка, додека Трамп го претставува како враќање на дел од приходите што државата ги создава.

Во својот говор Трамп дури призна дека републиканците можеби нема да победат. Но веднаш потоа ги нападна демократите, тврдејќи дека тие не би можеле да понудат ваква политика бидејќи, според него, не воведуваат царини и не создаваат приходи за државата.

Со тоа, „Трамповата дивиденда“ станува многу повеќе од економски предлог. Таа е и директна изборна порака: гласањето за републиканците, според Трамп, би можело буквално да им донесе пари на граѓаните.

Претседателот во Далас одржа речиси двочасовен говор во кој се постави како главен двигател на републиканската кампања за изборите во средината на мандатот. Тој ги повика гласачите да излезат на избори како неговото име повторно да се наоѓа на гласачкото ливче.

Трамп смета дека исходот би можел да биде решен во околу 35 тесни изборни трки за места во Претставничкиот дом и Сенатот. Тој најави дека ќе патува во сојузните држави каде што резултатот е неизвесен и лично ќе се вклучи во кампањата.

Покрај домашната политика, во говорот Трамп зборуваше и за војната во Иран. Тој ја бранеше американската воена операција и тврдеше дека Иран бил само неколку недели оддалечен од развивање нуклеарно оружје. Според него, Соединетите Американски Држави ќе излезат како победник од конфликтот.

Но ветувањето за 5.000 долари несомнено беше едно од највпечатливите делови од неговиот настап. Во време кога инфлацијата и трошоците за живот остануваат важни политички теми, директна исплата од неколку илјади долари е порака која лесно може да допре до милиони гласачи.

Дали „Трамповата дивиденда“ навистина може да се реализира, колку би чинела и од каде би се финансирала останува неизвесно. Засега постои политичко ветување, но не и детален план за негово спроведување.

Токму затоа, предлогот отвора едно од најголемите прашања за претстојните избори: дали станува збор за сериозна економска политика која може да се финансира од новите државни приходи или за досега невиден изборен потег со кој директно се купува вниманието и поддршката на гласачите?

Одговорот ќе зависи не само од изборниот резултат, туку и од тоа дали зад големото ветување ќе се појави конкретен финансиски и законски механизам.