Поскапиот шеќер повторно ги притиска прехранбените компании: Под удар и „Витаминка“, „Атлантик Група“ и „Макпрогрес“

По двегодишен период на пад, цената на шеќерот повторно тргна нагоре, отворајќи ново прашање за прехранбената индустрија во регионот. Намалената понуда на глобалниот пазар, неповолните временски услови и помалата сеидба го менуваат балансот меѓу понудата и побарувачката, а последиците постепено може да се почувствуваат и во трошоците на производителите.

Цената на белиот шеќер од почетокот на годината порасна за околу 40 проценти, додека во однос на последната анализа зголемувањето изнесува околу 30 проценти. Таквото движење доаѓа во момент кога производителите на храна и пијалаци веќе се соочуваат со повисоки трошоци за дел од основните суровини.

За компаниите од Адрија, притисокот е уште позначаен бидејќи голем дел од земјите во регионот, со исклучок на Србија, значаен дел од потребите за шеќер ги покриваат преку увоз. Тоа значи дека секое поголемо движење на светските цени релативно брзо може да се пренесе врз домашниот пазар и врз производните трошоци.

Поскапувањето на шеќерот не е изолиран настан. Прехранбената индустрија во изминатиот период веќе беше изложена на силни ценовни промени кај други важни суровини, особено кај кафето и какаото. Компаниите сега се соочуваат со ризикот повеќе различни трошоци повторно да почнат да растат во исто време.

Меѓу компаниите кои би можеле да почувствуваат дел од овој притисок е прилепска „Витаминка“, чие портфолио опфаќа голем број кондиторски и прехранбени производи во кои шеќерот претставува значајна суровина. Движењето на неговата цена затоа може да влијае врз производните трошоци, особено доколку поскапувањето се задржи подолг период.

Слична е ситуацијата и кај „Атлантик Група“, која има широко портфолио на прехранбени производи и пијалаци. Компанијата веќе работи во услови на променливи цени на суровините, а дополнителниот раст на шеќерот може да создаде нов притисок врз маржите доколку повисоките трошоци не можат целосно да се пренесат врз крајните потрошувачки цени.

Во слична позиција е и винички „Макпрогрес“, производител познат по кондиторскиот асортиман и брендови присутни на домашниот и странските пазари. За компанија со значајна изложеност кон кондиторскиот сегмент, шеќерот претставува една од суровините чие поскапување може директно да се одрази врз производната калкулација.

Ефектот, сепак, нема да биде ист за сите компании. Многу ќе зависи од нивната способност да ги пренесат повисоките трошоци врз продажните цени, од договорите со добавувачите, залихите и политиката на набавки, но и од тоа колку долго ќе трае растот на цената на шеќерот.

Токму времетраењето на ценовниот шок е еден од клучните фактори. Краткорочно зголемување може да се апсорбира преку залихи, договори или намалување на други трошоци. Доколку, пак, повисоката цена стане долгорочен тренд, производителите ќе бидат ставени пред потешка одлука: да ги намалат маржите или да ги зголемат цените за потрошувачите.

За потрошувачите, последиците можат да се почувствуваат постепено. Производителите на храна обично не ги пренесуваат веднаш сите промени во цените на суровините врз полиците, но доколку трошоците продолжат да растат, просторот за апсорбирање на ударот се намалува.

Дополнителен проблем е што шеќерот доаѓа по период во кој кафето и какаото веќе предизвикаа сериозни главоболки за прехранбениот сектор. Кога повеќе суровини истовремено поскапуваат, компаниите имаат сè помалку можности да го неутрализираат ефектот преку оптимизација на останатите трошоци.

Од друга страна, повисоките цени на суровините не значат автоматски и пад на профитабилноста. Големите и добро позиционирани производители имаат различни механизми со кои можат да се заштитат, од долгорочни договори и управување со залихите до промени во производното портфолио и постепено коригирање на цените.

За „Витаминка“, „Атлантик Група“ и „Макпрогрес“, затоа, клучно ќе биде како ќе се развиваат цените на шеќерот во наредниот период и колкав дел од зголемените трошоци ќе можат да го пренесат на пазарот. Во услови на силна конкуренција, пренесувањето на целиот раст врз потрошувачите може да биде ризично, бидејќи повисоките цени можат да влијаат врз побарувачката.

Сепак, зад актуелниот раст на шеќерот стои поширока слика за глобалните пазари на земјоделски производи. Временските услови, климатските промени, одлуките на земјоделците и промените во производството можат значително да влијаат врз понудата. Кога понудата се намалува, а побарувачката останува релативно стабилна, ценовниот притисок неизбежно се зголемува.

За регионот, каде зависноста од увоз е значајна, ваквите движења се особено важни. Домашните производители не се изолирани од глобалниот пазар, па промените на светските берзи и меѓународните набавни пазари можат директно да се одразат врз нивните финансиски резултати.

По периодот во кој падот на цената на шеќерот им обезбедуваше одредено олеснување, прехранбените компании повторно се соочуваат со спротивен тренд. Доколку растот продолжи, шеќерот може да стане уште еден значаен фактор што ќе ги притиска производните маржи.

Тоа ја прави актуелната ситуација важна не само за инвеститорите кои ги следат резултатите на компаниите, туку и за потрошувачите. Движењето на цената на една основна суровина може постепено да се прелее низ целиот синџир, од земјоделското производство и увозот, преку фабриките и трговците, па сè до крајната цена на производите.

По две години поевтинување, шеќерот повторно станува фактор што треба внимателно да се следи. За компаниите како „Витаминка“, „Атлантик Група“ и „Макпрогрес“, прашањето не е само колку ќе чини шеќерот утре, туку колку долго ќе трае новиот ценовен циклус и колку успешно ќе можат да се приспособат на него.

Ако растот на шеќерот се покаже како привремен, дел од притисокот може да биде апсорбиран без поголеми последици врз работењето. Но, доколку поскапувањето се задржи и се надоврзе на високите цени на кафето, какаото и другите суровини, прехранбената индустрија би можела повторно да се најде во период во кој управувањето со трошоците ќе биде една од најважните задачи за зачувување на профитабилноста.