Металургијата на колена? Кинеската конкуренција го засилува притисокот врз Европа

Европската металуршка индустрија влегува во еден од најнеизвесните периоди во последните години, предупредувајќи дека комбинацијата од скапа енергија, високите трошоци за производство и сè посилната кинеска конкуренција може сериозно да ја поткопа конкурентноста на европските фабрики.

Индустриското здружение „Еурометал“ проценува дека доколку Европската унија не преземе дополнителни мерки, до крајот на 2026 година би можеле да бидат загрозени околу 300.000 работни места. Предупредувањето доаѓа во момент кога трговскиот суфицит на Кина со Европската унија достигнува рекордни нивоа, со вредност од околу една милијарда евра дневно.

Индустријата сака да покаже дека проблемот повеќе не се однесува само на увозот на готови производи. Кинеските компании сè почесто стануваат дел од самите европски производствени синџири, испорачувајќи компоненти и материјали без кои дел од европските фабрики тешко можат да функционираат.

Поради тоа, „Еурометал“ најави протест пред Европската комисија во Брисел, со симболична поворка во која ќе бидат носени десет ковчези. Тие треба да го претставуваат она што европската индустрија смета дека е во опасност: производствените капацитети, работните места и пошироката конкурентност на Европа.

Главната загриженост на производителите е дека зависноста од Кина постепено се преместува од готовите производи кон клучните делови од производниот процес. Тоа создава ситуација во која европската индустрија може да остане присутна на хартија, но сè повеќе да зависи од снабдувањето од Азија.

Според индустриските претставници, ова не е случајна последица на глобалната трговија, туку дел од долгорочниот пристап на Кина кон индустриската политика. Наместо само да извезува готови производи, кинеската индустрија се обидува да заземе што е можно повеќе позиции во глобалните синџири на снабдување.

Кога кинеските производители ќе станат главен или незаменлив снабдувач на одредена компонента, европските компании се соочуваат со тешка дилема. Од една страна се обидуваат да ја задржат домашната индустрија, а од друга мораат да ги контролираат трошоците за да останат конкурентни.

Токму цената е еден од најголемите проблеми. Европските производители се соочуваат со високи сметки за енергија, трошоци поврзани со емисиите на јаглерод диоксид и различни регулаторни обврски. Кинеските производители, според европската индустрија, немаат истиот товар на трошоци, што создава значителна разлика во крајната цена.

Во такви услови, европската компанија која може да купи поевтина компонента од Кина има силен економски мотив да го направи тоа. Дури и кога политиката повикува на намалување на зависноста од кинеското производство, компаниите мораат да водат сметка за своите трошоци, профитабилноста и интересите на акционерите.

Така се создава еден од најголемите парадокси со кои се соочува европската индустриска политика. Брисел сака да ја намали зависноста од Кина, но европските компании во исто време се под притисок да ги намалат производните трошоци. Кога кинеските компоненти се поевтини, економската логика ги турка компаниите повторно кон нив.

Европската унија веќе презеде одредени мерки за заштита на чувствителните индустрии. Беа воведени царини за кинеските електрични возила, а дополнителни мерки се применуваат и во секторот на челик. Во исто време, Брисел и Пекинг продолжуваат со разговори за трговскиот дисбаланс и за можностите за избегнување посериозен конфликт.

Но, металуршката индустрија смета дека досегашните мерки не го опфаќаат целосно проблемот. Во нивниот фокус не се само автомобилите, челикот или други готови производи, туку и огромниот број компоненти што влегуваат во европските фабрики и производствени процеси.

Последиците, предупредуваат производителите, можат да бидат многу поголеми од бројот на директно изгубени работни места. Затворањето на една фабрика не значи само прекин на производството и отпуштање на работници. Со фабриката може да исчезнат и знаењето, специјализираните вештини, добавувачите, инвестициите и технологијата што се граделе со години.

Токму тоа е долгорочниот ризик за Европа. Ако производството постепено се пресели во други делови на светот, враќањето на индустриските капацитети може да биде многу посложено и поскапо од нивното одржување во Европа.

Европската комисија веќе предупредува дека комбинацијата од високите трошоци за енергија и глобалната конкуренција може да загрози повеќе од еден милион работни места. Металургијата во тој контекст претставува само еден дел од поширокиот проблем со кој се соочува европската индустрија.

Од другата страна, Пекинг ги отфрла критиките и европските трговски мерки ги оценува како протекционистички. Кина предупредува дека може да возврати со сопствени мерки, што дополнително ја зголемува опасноста од ескалација на трговските тензии.

Сепак, ниту Европа ниту Кина имаат интерес конфликтот целосно да излезе од контрола. Економските врски меѓу двете страни се огромни, а прекинот на трговијата би создал последици и за европските и за кинеските компании.

Затоа битката за европската металургија не се води само околу царините. Таа е дел од поширокото прашање за тоа каква индустрија сака Европа да има во следната деценија и колку е подготвена да плати за да ја зачува.

Доколку производството во Европа стане значително поскапо од производството во другите делови на светот, компаниите природно ќе бараат поевтини алтернативи. Но, ако Европа дозволи критичните производствени капацитети да исчезнат, ризикува да стане зависна од увоз токму во областите што се клучни за нејзината економска и стратешка безбедност.

Предупредувањето за 300.000 потенцијално загубени работни места затоа не е само статистика за една индустрија. Тоа е сигнал дека европскиот индустриски модел се наоѓа под силен притисок.

Следните месеци ќе покажат дали Брисел ќе успее да најде рамнотежа меѓу слободната трговија, климатските цели, цената на енергијата и потребата од заштита на домашното производство. Од таа рамнотежа во голема мера ќе зависи дали европските фабрики ќе останат конкурентни или континуирано ќе губат позиции пред кинеските производители.

За металургијата, времето станува сè поважно. Бидејќи еднаш изгубениот производствен капацитет, знаењето и квалификуваната работна сила тешко се враќаат. А токму тоа е ризикот на кој европската индустрија сега се обидува да му сврти внимание пред да стане предоцна.