Светското првенство 2026 ќе донесе рекордни приходи, но не сите ќе излезат како победници

Светското првенство во фудбал 2026, кое за првпат заеднички го организираат САД, Канада и Мексико, уште пред завршувањето се наметнува како најголемиот и финансиски највреден Мундијал во историјата. Со рекорден број од 48 репрезентации, 104 натпревари и домаќинство во 16 градови, турнирот не само што руши спортски рекорди, туку создава и милијарди долари приходи. Сепак, зад импресивните бројки се отвора и прашањето кој навистина ќе профитира од спектаклот, а кој ќе ги сноси најголемите трошоци.

По завршувањето на групната фаза беа одиграни 73 од вкупно 104 натпревари, а просечната посетеност достигна околу 64.500 гледачи по натпревар. Вкупно повеќе од 4,6 милиони навивачи веќе ги исполнија стадионите, чија пополнетост изнесуваше речиси 100 проценти, што претставува нов рекорд во историјата на светските првенства.

ФИФА очекува вкупните приходи од шампионатот да надминат 11 милијарди долари, што е повеќе од половина над приходите остварени на Мундијалот во Катар во 2022 година. Најголемиот дел од средствата ќе дојдат од продажба на телевизиски права, комерцијални спонзорства, билети и лиценцирани производи. Само телевизиските договори се проценуваат на повеќе од 4,2 милијарди долари, додека приходите од спонзорства би можеле да достигнат над 2,8 милијарди долари. Дополнителен импулс на заработката носи американскиот пазар, каде што се применува динамичен систем на формирање на цените на билетите, што овозможува значително повисоки приходи во зависност од побарувачката.

Според проценките, повеќе од шест милиони домашни и странски навивачи ќе патуваат низ Северна Америка за време на турнирот. Само Мексико очекува повеќе од 5,5 милиони посетители, а анализите покажуваат дека еден странски навивач во просек троши меѓу 2.500 и 4.500 долари за авионски превоз, сместување, ресторани, локален транспорт, сувенири и други туристички услуги. Токму поради тоа, туристичкиот сектор се издвојува како еден од најголемите добитници од Светското првенство.

Хотелите во градовите домаќини бележат значителен раст на побарувачката, а во дел од нив се очекува исполнетост на капацитетите над 90 проценти во текот на шампионатот. Истовремено, авиокомпаниите, железничките оператори, компаниите за изнајмување автомобили и локалните превозници сметаат на милиони дополнителни патувања меѓу градовите каде што се играат натпреварите.

Значителен финансиски бенефит се очекува и за угостителскиот сектор. Рестораните, кафулињата, спортските барови и компаниите за кетеринг традиционално бележат силен раст на прометот за време на големите спортски настани, а организаторите проценуваат дека храната и пијалаците ќе бидат меѓу најголемите извори на локална потрошувачка.

Покрај туризмот и угостителството, големи придобивки имаат и медиумската индустрија, дигиталните платформи и рекламниот сектор. Очекуваната глобална телевизиска публика ќе се мери во милијарди гледачи, што носи рекордни приходи од рекламирање и права за емитување. Истовремено, значително расте побарувачката и за компании кои обезбедуваат сајбер безбедност, системи за видеонадзор, решенија базирани на вештачка интелигенција и технологии за управување со масовни настани.

И покрај огромните приходи, економистите предупредуваат дека финансиската слика не е подеднакво поволна за сите. Додека ФИФА ги задржува најголемите приходи од телевизиските права, спонзорствата и билетите, градовите домаќини се тие што ги покриваат трошоците за безбедност, јавен превоз, инфраструктура, организација на фан-зони, чистење и дополнителни јавни услуги. Според проценките на независни аналитичари, само американските градови домаќини би можеле да се соочат со буџетски дефицит поголем од 250 милиони долари, кој на крајот ќе треба да биде покриен од локалните власти и даночните обврзници.

Дополнително, првите недели од турнирот покажаа дека економските ефекти не се еднакви насекаде. Во дел од американските градови хотелските резервации останаа под очекувањата, што аналитичарите го поврзуваат со високите цени на авионските билети, скапото сместување, цените на влезниците и намалениот број меѓународни патувања кон САД во текот на 2026 година. Ова отвора дилема дали сите домаќини ќе ги остварат планираните приходи.

За навивачите, присуството на Светското првенство претставува значителен финансиски трошок. Билетите за натпреварите од групната фаза најчесто чинат меѓу 150 и 350 долари, додека за финалниот натпревар достигнуваат неколку илјади долари. Просечната цена на авионските билети до градовите домаќини се движи од 700 до 1.500 долари, а хотелското сместување чини меѓу 250 и 500 долари за ноќ, при што луксузните хотели наплатуваат значително повисоки износи. Дополнителните трошоци за храна, пијалаци, превоз и сувенири значат дека просечниот посетител лесно може да потроши неколку илјади долари за време на своето патување.

Искуствата од претходните светски првенства покажуваат дека најголемиот финансиски добитник речиси секогаш е ФИФА, додека економските придобивки за градовите домаќини зависат од нивната способност да го искористат зголемениот туристички интерес и инвестициите на долг рок. Затоа, иако Светското првенство во 2026 година несомнено претставува глобален спортски и деловен спектакл, неговите финансиски ефекти нема да бидат еднакво распределени меѓу сите учесници во организацијата.