Анализа на Euronews: Сплит и Лисабон се најнедостапните европски градови за купување сопствен стан

Купувањето сопствен дом станува сè поголем предизвик за граѓаните ширум Европа, а најновата анализа на Euronews покажува дека Сплит и Лисабон се градовите каде што сопственото домување е најмалку достапно. Според индексот што ја споредува цената на недвижностите со годишниот приход на домаќинствата, двата града го делат првото место со коефициент од 18,7, што значи дека на едно просечно домаќинство би му биле потребни речиси 19 години вкупен приход за да купи стан.

Овој показател се смета за еден од најрелевантните при оценувањето на достапноста на домувањето. Експертите предупредуваат дека секој однос повисок од 10 укажува на сериозно прегреан пазар на недвижности, а вредноста од 18,7 во Сплит и Лисабон јасно ја отсликува длабочината на кризата со достапноста на становите.

По овие два града на листата следуваат Прага, Милано и Тирана со коефициент од 18,1, потоа Виена со 17,4, Белград со 17,2, Париз со 17, Лондон со 16 и Брно со 15,8. Податоците покажуваат дека проблемот со високите цени на недвижностите и недостапноста на сопствен дом станува сè поизразен во голем број европски метрополи.

Во Сплит цените продолжуваат да растат без знаци на забавување. Во мај годинава просечната цена на станбените недвижности достигнала 5.660 евра за квадратен метар, што претставува раст од речиси 12 проценти во споредба со истиот период лани. Најскапи остануваат јужните делови на градот, каде што просечната цена изнесува 6.276 евра за квадратен метар. Во централното градско подрачје квадратот се продава за околу 5.680 евра, додека во западниот дел цената достигнува 5.711 евра. Најниски цени се регистрирани во североисточниот дел на градот, каде што квадратен метар чини во просек 4.782 евра.

Покрај продажните цени, раст бележи и пазарот за изнајмување. Во мај просечната барана кирија изнесувала 18,74 евра за квадратен метар, што исто така претставува зголемување од речиси 12 проценти на годишно ниво.

Слична состојба владее и во Лисабон, кој во последните години стана еден од најизразените примери за европската криза со домувањето. Во изминатата деценија цените на недвижностите во Португалија се зголемиле за речиси 240 проценти, додека растот на платите изнесувал околу 59 проценти. Големиот јаз меѓу приходите и цените значително ја намалил можноста на граѓаните да купат сопствен дом.

Организацијата за економска соработка и развој во својот најнов извештај предупредува дека Португалија располага со еден од најслабите системи за достапно домување меѓу развиените земји. Како главни причини се наведуваат недоволната изградба на нови станбени објекти, ограничената понуда на станови за изнајмување и регулаторните пречки на пазарот. Незадоволството од состојбата во последните години резултираше со бројни протести, при што граѓаните бараат мерки за намалување на цените, поголема контрола врз кириите и ставање во функција на празните станови.

И покрај сè поизразените предупредувања за недостапноста на домувањето, економистите не очекуваат брз пад на цените на недвижностите. Според оценките на Централната банка на Португалија, ограничената понуда и понатаму го поддржува растот на цените, додека построгите критериуми за одобрување станбени кредити засега го намалуваат ризикот од создавање класичен балон на пазарот на недвижности.