ЕУ изгубила 16,7 милијарди евра поради нелегалната трговија со цигари

Нелегалната трговија со цигари повторно станува сериозен предизвик за европските земји, а најновата анализа покажува дека Европската Унија во текот на 2025 година изгубила околу 16,7 милијарди евра даночни приходи поради шверц и продажба на нелегални тутунски производи. Според студијата на KPMG, изработена за Philip Morris International, нелегалната потрошувачка на цигари достигнала 10,3 проценти од вкупната потрошувачка во ЕУ, што претставува највисоко ниво во последната деценија и првпат од 2014 година го надминува прагот од 10 проценти.

Истражувањето покажува дека во земјите-членки на Унијата минатата година биле потрошени околу 41,8 милијарди нелегални цигари. На ниво на цела Европа, опфатени се 38 држави, а вкупната нелегална потрошувачка достигнала 55,3 милијарди цигари, што резултирало со загуби од околу 22,4 милијарди евра за државните буџети.

Особено загрижува фактот што фалсификуваните цигари сè повеќе доминираат на нелегалниот пазар. Во текот на 2025 година тие сочинувале речиси половина од вкупната нелегална потрошувачка во Европската Унија. Според податоците, биле регистрирани 18,3 милијарди фалсификувани цигари, што е раст од повеќе од 20 проценти во споредба со претходната година. Овој тренд укажува дека криминалните мрежи сè повеќе се ориентираат кон производство и дистрибуција на лажни производи, што дополнително ја отежнува борбата против нелегалната трговија.

На конференција посветена на сузбивањето на нелегалната трговија со тутун во Брисел, претставници на европските институции и безбедносните служби предупредија дека сегашните мерки не се доволни за целосно справување со проблемот. Според Донатас Шкарнулис од литванската гранична полиција, потребно е подобро усогласување на законодавството и административните процедури меѓу европските држави за поефикасна борба против организираниот криминал во овој сектор.

Од тутунската индустрија, пак, предупредуваат дека високите даноци и построгите регулативи можат да придонесат дел од потрошувачите да се насочат кон нелегалниот пазар. Христос Харпантидис од Philip Morris International посочува дека во одредени земји, каде што биле воведени построги мерки и повисоки акцизи, е забележан раст на нелегалната потрошувачка.

Франција и натаму останува најголемиот европски пазар за нелегални цигари. Според извештајот, дури 41,4 проценти од сите цигари што се консумираат во земјата потекнуваат од нелегални извори, што претставува околу 20,5 милијарди цигари. Речиси половина од нив биле фалсификувани производи. Високи стапки се регистрирани и во Белгија, каде нелегалниот пазар достигнал 24,8 проценти, како и во Холандија со 22,1 процент. Вкупно шест земји-членки на Европската Унија веќе имаат удел на нелегална потрошувачка што надминува една петтина од пазарот.

Надвор од Европската Унија, Велика Британија останува втор најголем пазар за нелегални цигари опфатен во истражувањето, со повеќе од седум милијарди нелегално потрошени цигари во текот на 2025 година.

Истовремено, Србија продолжува да се издвојува како една од земјите со најниско учество на нелегалната трговија со цигари во регионот. Според резултатите од студијата, земјата и понатаму одржува релативно ниско ниво на нелегална потрошувачка, што ја позиционира меѓу државите со поуспешна контрола на црниот пазар на тутунски производи.

Растот на нелегалната трговија претставува сериозен предизвик не само за јавните финансии, туку и за безбедноста и здравјето на потрошувачите. Експертите предупредуваат дека без посилна прекугранична соработка и поефикасни механизми за контрола, европските држави ќе продолжат да губат милијарди евра приходи, додека нелегалните мрежи дополнително ќе го зајакнуваат своето влијание на пазарот.