Не дозволувај титулата да ти ја одземе човечноста

Во општество кое сè повеќе се восхитува на функциите, позициите и титулите, често забораваме дека пред секоја професија стои човек. Пред директорот стои личност. Пред министерот стои граѓанин. Пред професорот стои човек кој некогаш бил ученик. Но токму кога некој ќе добие моќ, углед или висока позиција, се појавува искушението да заборави од каде дошол и кому треба да му служи.

Титулата сама по себе не е проблем. Напротив, таа е признание за знаење, труд, искуство или одговорност. Проблемот започнува кога титулата станува поважна од човечноста. Кога функцијата почнува да го заменува карактерот. Кога човекот почнува да бара почит поради позицијата, наместо да ја заслужува преку однесувањето.

Во секојдневниот живот сме сведоци на луѓе кои со добивањето на одредена титула се менуваат. Од пристапни и комуникативни личности стануваат недопирливи авторитети. Од луѓе кои знаеле да сослушаат, се претвораат во луѓе кои само зборуваат. Од служители на јавниот интерес стануваат заштитници на сопствениот статус.

Особено загрижувачки е кога титулите се користат како оружје за создавање дистанца. Наместо да бидат симбол на одговорност, тие стануваат средство за демонстрација на надмоќ. Во институциите, компаниите, образовните установи и политиката, често се создава атмосфера во која хиерархијата е поважна од човечкиот однос. Луѓето се вреднуваат според функцијата што ја носат, а не според интегритетот што го покажуваат.

Оваа појава не е случајна. Живееме во време кога успехот најчесто се мери преку позиција, плата и влијание. Од мали нозе учиме дека треба да „станеме нешто“. Но ретко кој нè учи дека поважно е да останеме луѓе. Во трката за признание, многумина забораваат дека вистинската вредност не лежи во тоа што пишува пред или по нашето име, туку во начинот на кој се однесуваме кон другите.

Историјата е полна со примери на луѓе кои достигнале високи позиции, но останале скромни и човечни. Токму тие останале запаметени не само по своите достигнувања, туку и по својот карактер. Од друга страна, има и многу личности чии титули биле импресивни, но нивното однесување ги направило предмет на критика и разочарување. Времето покажува дека функциите се минливи, а човечноста остава траен белег.

Еден од најголемите проблеми е што титулата често создава илузија на непогрешливост. Колку е повисока позицијата, толку потешко станува признавањето на грешките. Некои луѓе почнуваат да веруваат дека нивниот статус автоматски ги прави попаметни, повредни или поважни од другите. Но реалноста е поинаква. Секој човек, без разлика на функцијата, може да згреши. Способноста да се признае грешката е знак на зрелост, а не на слабост.

Во јавниот сектор ова е особено видливо. Граѓаните често се соочуваат со службеници или функционери кои забораваат дека институциите постојат за да им служат на луѓето. Наместо љубезност и професионалност, се среќаваат со ароганција и потценување. Наместо решенија, добиваат демонстрација на моќ. Тоа создава недоверба и чувство дека системот е отуѓен од оние за кои треба да работи.

Но проблемот не е ограничен само на политиката или администрацијата. Тој постои и во образованието, здравството, медиумите, па дури и во секојдневните меѓучовечки односи. Некои професори мислат дека титулата им дава право да понижуваат студенти. Некои лекари забораваат дека пациентот пред нив е човек кој бара разбирање, а не само дијагноза. Некои менаџери се однесуваат како успехот на компанијата да е исклучиво нивна заслуга, игнорирајќи го трудот на вработените.

Вистинскиот лидер не е оној што бара почитување на титулата, туку оној што покажува почит кон луѓето. Вистинскиот авторитет не се гради преку страв, туку преку доверба. Човекот кој останува скромен и достапен и кога ќе стигне на врвот покажува многу поголема сила од оној кој постојано мора да ја нагласува својата позиција.

Постои една едноставна проверка на карактерот: како се однесуваш кон луѓето од кои немаш никаква корист? Кон чистачот, кон шалтерскиот работник, кон келнерот, кон ученикот, кон граѓанинот што бара помош. Токму таму се гледа дали титулата станала маска зад која исчезнала човечноста.

Општеството има одговорност да не ги идеализира титулите. Треба повеќе да ги цениме вредностите како чесност, емпатија, почит и одговорност. Функциите доаѓаат и си заминуваат. Денес некој е директор, утре е пензионер. Денес е министер, утре е обичен граѓанин. Она што останува е впечатокот што го оставил кај луѓето.

Затоа, секој што носи титула треба често да си поставува едно прашање: дали позицијата ме направи подобар човек или само поважен во сопствените очи? Ако одговорот е второто, тогаш титулата веќе почнала да ја потиснува човечноста.

На крајот, не нè дефинираат зборовите што стојат на визит-картата, дипломата или канцелариската врата. Нè дефинира начинот на кој ги третираме луѓето околу нас. Титулата може да отвори врати, но човечноста е она што ги задржува отворени. Затоа, колку и да е висока позицијата што ќе ја достигнеме, никогаш не смееме да дозволиме таа да нè оддалечи од најважната титула што ја имаме — човек.

Николова К.