Има 38 години и богатство од 1,5 милијарди долари: Германски милијардер отвора „теретани за роботи“

Додека големите технолошки компании вложуваат милијарди долари во развојот на вештачката интелигенција, еден германски претприемач има поинаква визија за иднината. Неговата цел не е само да создава паметни машини, туку да изгради целосен систем во кој роботите ќе учат нови вештини, ќе ги разменуваат меѓусебно и постепено ќе преземаат сè поголем дел од физичките работни задачи. Зад оваа амбиција стои 38-годишниот Давид Регер, основач и извршен директор на Neura Robotics, компанија чија вредност се проценува на приближно седум милијарди долари.

Регер веќе располага со лично богатство што се проценува на речиси 1,5 милијарди долари, благодарение на неговиот удел од околу 20 проценти во компанијата. Но неговите планови одат многу подалеку од создавање успешен технолошки бизнис. Тој верува дека роботиката би можела да стане една од најголемите светски индустрии, па дури и да ја надмине автомобилската индустрија.

Neura Robotics е основана во 2019 година во Мецинген, германски град недалеку од Штутгарт, во регион што со децении претставува центар на европското индустриско производство. Токму од овој дел на Германија потекнуваат некои од најпознатите автомобилски и индустриски компании, меѓу кои Mercedes-Benz, Porsche и Bosch. Регер сака традицијата на германското инженерство да ја искористи за создавање нова генерација интелигентни машини.

За разлика од класичните индустриски роботи, кои најчесто извршуваат однапред програмирани движења, Neura развива таканаречени когнитивни роботи. Станува збор за машини што користат сензори, софтвер и вештачка интелигенција за да ја разберат околината, да учат нови задачи и да реагираат на промените во работниот простор. Долгорочната цел е тие да можат да работат во фабрики, магацини и други средини без за секоја нова задача да биде потребно целосно репрограмирање.

Интересот на инвеститорите за ваквата технологија веќе е огромен. Во јуни Neura обезбедила инвестициски средства во круг на финансирање вреден до 1,4 милијарди долари, предводен од компанијата Tether, позната по истоимената криптовалутна инфраструктура. Меѓу инвеститорите и деловните партнери се појавуваат и имиња како Nvidia, Amazon, Qualcomm, Bosch и Schaeffler, како и Европската инвестициска банка.

Според извори запознаени со финансирањето, вредноста на Neura во оваа инвестициска рунда достигнала околу седум милијарди долари. Дел од договорените средства зависат од исполнувањето одредени деловни цели, што покажува дека инвеститорите гледаат голем потенцијал, но истовремено очекуваат конкретни резултати.

Најнеобичниот дел од стратегијата на Регер е создавањето специјализирани центри што тој ги нарекува „теретани за роботи“. Во овие простори машините нема да вежбаат како луѓето, туку ќе се обучуваат за конкретни работни задачи во контролирани услови. Компаниите ќе можат да изнајмат посебни единици и да ги приспособуваат роботите за потребите на сопственото производство.

На пример, ако автомобилска фабрика сака робот да поставува одреден дел на производствена линија, машината мора да научи како правилно да го препознае предметот, каде да го фати, со колкава сила да го подигне и на кое место да го постави. За човекот ваквите движења често се едноставни, но за роботот претставуваат сложена комбинација од препознавање, пресметување и физичка координација.

Токму затоа обуката на роботите бара голем број повторувања и собирање податоци од реални ситуации. За разлика од јазичните модели што можат да учат од огромни количества текстови и други дигитални содржини, роботите мора да стекнат знаење за физичкиот свет, во кој тежината, рамнотежата, движењето и контактот со предметите имаат пресудно значење.

Neura сака овој процес да го направи побрз и поекономичен. Наместо секоја компанија самостојно да развива скапи програми за обука, таа би можела да користи специјализиран центар со соодветна опрема, симулации и системи за следење на движењата.

Првиот ваков центар веќе функционира на аеродромот во Минхен, каде што Neura и нејзините партнери се обврзале да вложат околу 19 милиони долари, без трошоците за вработените. Компаниите можат да резервираат посебни простори за обука на подолг период, а некои клиенти веќе користат и по дваесет единици истовремено. Цената на изнајмувањето зависи од опремата и условите за користење на податоците, но може да достигне десетици илјади долари.

Плановите предвидуваат до крајот на 2026 година да функционираат пет вакви центри, од кои три во Германија, еден во Кина и еден во Соединетите Американски Држави. Дополнителни десет локации се во различни фази на развој, а меѓу американските градови што се споменуваат се Детроит и Сан Диего.

Посебно место во оваа стратегија имаат универзитетите. Neura соработува со Техничкиот универзитет во Минхен, додека на истражувачкиот кампус на Универзитетот RWTH Aachen се развива центар со површина од околу 3.000 квадратни метри. Ваквите партнерства треба да им овозможат на научниците пристап до скапа роботска опрема, а на компанијата да ѝ обезбедат дополнително знаење и истражувачки капацитети.

Но вистинската деловна идеја не завршува со обуката. Neura развива дигитална платформа наречена Neuraverse, преку која научените вештини на еден робот ќе можат да се зачуваат и да се пренесат на други машини. На тој начин компанија што ќе обучи еден робот за одредена задача потенцијално би можела истото знаење да го искористи кај целата своја роботска флота.

Во иднина, Регер сака компаниите да можат и да тргуваат со ваквите вештини. Ако една фабрика развие успешен начин на кој робот извршува специфична операција, тоа знаење би можело да го продава или изнајмува на други корисници. Ваквиот модел би создал нов пазар во кој вредноста нема да произлегува само од продажбата на машините, туку и од софтверот и способностите што тие ги поседуваат.

Сепак, голем дел од овие амбиции допрва треба да се претворат во реални приходи. Најголемиот дел од досегашното работење на Neura се заснова на продажба на класични колаборативни роботи, познати како коботи, кои можат да работат во близина на луѓе. Меѓу производите се роботски раце, мобилни транспортни платформи и системи што комбинираат повеќе технологии.

Цените на роботските раце се движат приближно од 18.500 до 44.000 долари, додека мобилните роботи за транспорт на делови во фабриките чинат околу 50.000 долари. Според проценките на Регер, компанијата досега продала меѓу 5.000 и 8.000 роботи, од кои дел се пласирани преку други производители и под нивни брендови.

Neura соработува со компании како Kawasaki Heavy Industries, Omron Robotics и Delta Electronics, што ѝ овозможува пристап до поширока индустриска мрежа. Во производството и развојот се вклучени и германски добавувачи, меѓу кои Bosch и Schaeffler, додека Nvidia обезбедува технологии за симулација и компјутерска инфраструктура за вештачка интелигенција.

Amazon има улога во инфраструктурата во облак за Neuraverse, а Qualcomm испорачува процесори за роботските системи. Овие партнерства покажуваат дека современата роботика не зависи само од механиката, туку и од сложената поврзаност меѓу софтверот, полупроводниците, сензорите и обработката на податоци.

Компанијата тврди дека вредноста на веќе договорените нарачки надминува 1,1 милијарда долари, при што приближно половина се однесува на постојните колаборативни роботи. Дополнително, Neura наведува потенцијални идни деловни зделки вредни околу 11 милијарди долари, но тие вклучуваат договори со различен степен на обврзувачки карактер и не претставуваат гарантирани приходи.

Околу 80 проценти од тој долгорочен потенцијален деловен портфел се поврзува со хуманоидните роботи, центрите за нивна обука и платформата Neuraverse. Сепак, компанијата не ги објавува своите тековни приходи, а последниот достапен финансиски извештај во германскиот регистар се однесува на 2022 година, кога пријавила загуба од речиси седум милиони долари.

Најголемиот симбол на идните амбиции е хуманоидниот робот 4NE1. Станува збор за машина висока околу 180 сантиметри и тешка приближно 80 килограми, дизајнирана да извршува задачи во средини приспособени за луѓе. Neura го претставува како потенцијален соработник на идните генерации работници.

Но разликата меѓу впечатливата презентација и вистинската функционалност сè уште е голема. На саемот Automatica во 2025 година компанијата прикажала неподвижен прототип, а на Computex во Тајпеј во јуни 2026 година понова верзија успеала да излезе на сцената носејќи опрема, но набргу потоа паднала наназад. Qualcomm го објаснил инцидентот како последица на комуникациска грешка што активирала безбедносен механизам.

Овие настани покажуваат дека хуманоидната роботика сè уште се соочува со сериозни технички ограничувања. Иако машините можат да демонстрираат сложени движења, нивното сигурно и самостојно функционирање во непредвидливи работни услови останува голем предизвик.

Најновиот модел на Neura, Gen 3.5, се нуди по цена од околу 110.000 долари, додека при купување најмалку дваесет примероци цената може да се намали на приближно 62.000 долари по робот. За компаниите, сепак, почетната цена е само дел од вкупниот трошок, бидејќи потребни се дополнителни средства за обука, интеграција и одржување.

Според Регер, целосна квалитетна демонстрација и пилот-проект може да ги чини клиентите меѓу 300.000 и 550.000 долари. Причината е што инженерите мора да ги приспособуваат машините на конкретните услови во фабриките, што бара време и значителни ресурси. Токму затоа центрите за обука се замислени како начин за намалување на зависноста од директната работа на инженерите на Neura кај секој поединечен клиент.

Конкуренцијата, меѓутоа, станува сè посилна. Кина веќе има водечка позиција во глобалните испораки на хуманоидни роботи, а според податоците наведени во индустриските анализи, кинеските производители испорачале околу 97 проценти од сите продадени хуманоиди во првата половина на 2026 година.

Меѓу најголемите производители се AgiBot и Unitree, компании што се обидуваат да ги намалат трошоците и да го забрзаат масовното производство. Основниот модел G1 на Unitree се продава за околу 13.500 долари, значително помалку од хуманоидните роботи на Neura, иако неговите можности се поограничени.

Според индустриските проценки, голем дел од продадените хуманоидни роботи сè уште не извршуваат конкретни комерцијални задачи. Некои се користат за истражување, демонстрации и собирање податоци за тренирање на вештачката интелигенција, што значи дека бројот на испорачани машини не ја покажува целосно нивната практична примена.

Слични предизвици имаат и американските производители. Компанијата Figure развива сопствени хуманоидни системи, додека Tesla работи на роботот Optimus, но индустријата во целина сè уште треба да докаже дека овие машини можат сигурно и економски исплатливо да извршуваат широк спектар задачи.

Регер, сепак, има многу поголеми очекувања. Тој тврди дека Neura би можела до 2030 година да достигне капацитет за испорака на пет милиони когнитивни роботи, вклучувајќи ги и хуманоидните модели. Станува збор за исклучително амбициозна цел, особено ако се земе предвид дека глобалниот пазар на вакви машини сè уште е во рана фаза.

Неговата визија има и поширока економска основа. Германија се соочува со стареење на населението и недостиг од работна сила, а според проценките на Германскиот економски институт, бројот на работоспособни луѓе би можел да се намали за приближно 4,3 милиони до 2036 година. Во такви услови, автоматизацијата би можела да стане неопходна за одржување на индустриското производство и економската конкурентност.

За Регер, ова прашање е тесно поврзано со иднината на Европа. Тој смета дека континентот не смее да остане само корисник на технологии развиени во САД и Кина, туку мора да создава сопствени производи и индустриски капацитети. Според неговата визија, физичката вештачка интелигенција може да претставува нова голема можност за европската економија.

Интересно е што самиот Регер нема класична академска биографија каква што често се поврзува со основачите на технолошки компании. Роден во 1988 година, израснал во близина на Ротвајл како најстаро од единаесет деца, а наместо универзитет избрал стручно образование за изработка на индустриски алати и калапи.

Неговото прво сериозно искуство со роботиката започнало во 2011 година, кога се вработил во швајцарската компанија MABI. Во тој период немал значително претходно знаење за роботи, па голем дел од потребните вештини ги стекнувал самостојно, вклучително и преку образовни видеа на YouTube.

Подоцна развил идеја за роботи што ќе можат да учат нови задачи и да го споделуваат стекнатото знаење преку заедничка софтверска платформа. Бидејќи тогашниот работодавец сметал дека пазарот сè уште не е подготвен за таков проект, Регер одлучил да започне сопствен деловен потфат.

Во почетната фаза соработувал со кинеската компанија Han’s Robot, која имала мнозински удел во заедничкото претпријатие. Во 2023 година, група европски инвеститори го откупила кинескиот сопственички удел за околу 11 милиони долари, по што Neura продолжила да се развива како независна компанија.

И покрај промената на сопственичката структура, деловната соработка со кинеските производители на компоненти продолжила. Регер нагласува дека поранешните кинески партнери повеќе немаат сопственички права во Neura ниту контрола врз нејзината интелектуална сопственост.

Компанијата се соочува и со нови меѓународни трговски ограничувања. Американските правила за одредени категории напредни роботи произведени во странство би можеле да го отежнат пласирањето нови модели на американскиот пазар, поради што Neura разгледува развој на производствени капацитети во Детроит со планиран почеток на производство во 2027 година.

Паралелно со технолошките и регулаторните предизвици, компанијата истражува и нови начини на користење дигитални финансиски услуги. Во соработка со Tether се разгледува можноста роботите во иднина да користат сопствени дигитални паричници за автоматизирани трансакции. Засега ова претставува дел од долгорочната визија, а не широко распространета практична примена.

Пред Neura остануваат бројни прашања, од реалната способност на хуманоидните роботи да извршуваат сложени задачи до нивната цена, сигурност и економска исплатливост. Големите инвестиции и високите пазарни проценки покажуваат силен интерес, но не се гаранција дека технологијата ќе ги исполни сите очекувања.

Сепак, проектот на Давид Регер покажува во која насока би можела да се развива индустријата. Наместо роботи што се произведуваат за една строго определена задача, иднината би можела да им припадне на машини што постојано учат и стекнуваат нови способности.

Доколку ваквиот модел успее, роботиката би можела да стане многу повеќе од продажба на индустриска опрема. Таа би можела да создаде целосна економија на машински вештини, во која компаниите ќе купуваат, изнајмуваат и разменуваат знаење што роботите го применуваат во физичкиот свет. Токму во тоа Регер ја гледа можноста Европа да изгради нова индустрија со глобално значење, иако патот од амбициозните најави до масовната примена сè уште е долг.