8 Март: Борба, а не банкет

Секоја година, со доаѓањето на 8 Март, гледам како жените околу мене се подготвуваат за овој ден – се договараат каде ќе слават, кој ресторан е резервиран, каков подарок ќе добијат од фирмата. Цвеќарниците се преполни, кафаните се распродаваат недели однапред, а од звучниците одекнуваат срцепарателни песни „во чест“ на жените.

И секоја година, чувствувам нелагодност. Не затоа што жените не заслужуваат да се забавуваат, туку затоа што оваа „славеничка“ атмосфера е всушност маска за една многу поголема реалност – дека кај нас 8 Март одамна ја изгубил својата вистинска смисла.

Како стигнавме овде?

Првиот 8 Март не бил ден за прослава. Не бил ден за букети, за срцa и честитки. Тоа бил ден кога жени излегувале на улиците, барајќи основни човекови права – право на глас, фер плати, подобри работни услови, заштита од експлоатација. Во 1908 година, 15.000 жени марширале низ улиците на Њујорк, барајќи пократко работно време, подобри плати и право на глас. Во 1917 година, токму протест на жените во Русија против гладта и сиромаштијата бил искрата што довела до големи општествени промени.

Денес, во Македонија, овој ден повеќе личи на колективна ноќна забава отколку на потсетник за борбата што сè уште трае.

Ден за еднаквост, не за ескапизам

Жените во нашата земја и понатаму заработуваат помалку од мажите за иста работа. Сè уште носат најголем дел од товарот на домаќинството, дури и кога се вработени со полно работно време. Сè уште се соочуваат со бариери при напредување на работното место, со дискриминација, со нееднакви можности.

Но, наместо на 8 Март да зборуваме за сето ова, ние пееме и танцуваме. Се тешиме дека барем еден ден во годината сме „ценети“. Но, што значи тоа кога веќе следниот ден се враќаме во истата реалност, во која во многу фирми жените мораат да избираат меѓу кариера и мајчинство, во која шефовите често ги гледаат повеќе како украс, отколку како лидери, и во која дури и најуспешните жени мораат двојно повеќе да се докажуваат од своите машки колеги?

Што ако оваа година направиме нешто поинакво?

Замислете, наместо 8 Март да биде вечер за наздравување, да го искористиме како ден за акција. Наместо букет рози, да побараме транспарентност во платите. Наместо вечера во ресторан, да одиме на дебата за правата на жените. Наместо статус на Фејсбук со „Среќен 8 Март“, да напишеме писмо до институциите со конкретни барања.

Што ако наместо да ја прифатиме сегашната состојба, покажеме дека 8 Март не е само симболичен, туку суштински важен ден?

Цвеќиња или промени?

Нема ништо лошо во прославата. Но, има нешто многу погрешно во тоа што славиме нешто што сè уште не сме го постигнале. 8 Март не треба да биде само ден кога мажите купуваат цвеќиња и велат „благодарам“ – треба да биде ден кога сите, и жени и мажи, ќе се запрашаат: што можеме да направиме за утре да биде подобро?

Затоа, оваа година, да го вратиме 8 Март таму каде што му е местото – во срцето на борбата за еднаквост. Да не дозволиме да остане само празник од календарот, туку да стане ден кога нешто навистина ќе се промени.

Зашто жените не се борат само за еден ден – туку секој ден.

Стојанова М.