Од цвеќиња до промени: Како се слави 8 Март во Македонија и Холандија?

Меѓународниот ден на жената – 8 Март, низ светот се одбележува на различни начини. Додека во Македонија тој најчесто е прослава со музика, ора и подароци, во Холандија овој ден има поинаква тежина – се организираат маршеви, трибини и работилници кои се фокусираат на родовата еднаквост и унапредување на женските права.

За оваа тема разговараме со Драгана Анастасова, основач и сопственичка на Da Mata Design Macedonia, бренд за дизајн на мебел. Таа живее и работи во Холандија, но нејзината поврзаност со Македонија останува силна. Во ова интервју зборуваме за разликите во празнувањето на 8 Март, положбата на жените претприемачи во двете земји, како и за улогата на жените во светот на дизајнот.

Како се одбележува 8 Март во Македонија, а како во Холандија? Што најмногу ве изненади кога ја видовте разликата?

Во Македонија, 8 Март традиционално се поврзува со славење – ресторански прослави, музика, подароци и дружење. Ова е убав момент на поврзување, но често недостасува суштинската порака на овој ден – правата и положбата на жените во општеството.

Во Холандија, 8 Март има сосема поинаква димензија. Овде, денот се одбележува преку маршеви, трибини, дебати, работилници за економска независност на жените и зајакнување на нивната улога во политиката, науката, уметноста и сите сфери на животот. Првпат кога го доживеав 8 Март во Холандија, бев изненадена од тоа колку е ангажиран и активистички настроен овој ден – не како празник, туку како симбол на континуирана борба за родова еднаквост.

Зошто мислите дека во Македонија 8 Март е повеќе ден за славење, а во Холандија ден за активизам?

Мислам дека тоа е длабоко поврзано со историските и културните контексти. Во Македонија, жените отсекогаш играле важна улога во семејството и заедницата, но општествените норми ги ставале во втор план кога станува збор за одлуки во бизнисот, политиката или економијата. Со текот на времето, 8 Март кај нас станал симболичен ден на „почит“ кон жените, но не и ден на суштинска промена.

Во Холандија, од друга страна, женските движења низ историјата биле многу поорганизирани и политички активни. Жените не чекале другите да им оддадат почит, туку самите го земале правото да бидат слушнати и почитувани. Затоа тука 8 Март е ден кога се поставуваат барања, а не само ден кога се добиваат цвеќиња.

3Дали мислите дека македонските жени можат да ја сменат традицијата и да го направат 8 Март повеќе ден на акција?

Апсолутно, и тоа веќе почнува да се случува. Сè повеќе жени во Македонија се организираат во иницијативи, се борат за еднаква плата, подобри работни услови, репродуктивни права, поголема застапеност во политиката и менаџментот. Промената нема да дојде преку ноќ, но со доволно женска солидарност, можеме да го трансформираме овој ден од симболична „забава“ во вистинско движење за права и еднаквост.

Каква е положбата на жените претприемачи во Македонија во споредба со Холандија?

Во Холандија постои голема поддршка за жените претприемачи. Постојат програми за менторство, фондови за жени во бизнисот, грантови и олеснет пристап до кредити. Жените во Холандија имаат системски можности за напредок, но тоа не значи дека немаат предизвици – сепак, културата тука ги охрабрува жените да бидат финансиски независни и да се борат за лидерски позиции.

Во Македонија, пак, жените во бизнисот сè уште се соочуваат со бројни бариери – од предрасуди во општеството, до потешкотии во добивање финансиска поддршка. Често, ако една жена сака да започне бизнис, мора да докаже двојно повеќе од нејзините машки колеги. Но, гледам промени, особено во последниве години, и верувам дека македонските жени ќе продолжат да чекорат напред.

Каква е улогата на жените во светот на дизајнот на мебел?

Светот на дизајнот на мебел историски бил доминиран од мажи, но тоа се менува. Жените внесуваат нова естетика, функционалност и одржливи решенија во дизајнот. Нивниот пристап е често повеќе ориентиран кон удобност, ергономија и прилагодливост, што создава мебел кој не е само убав, туку и практичен за секојдневна употреба.

Како преку вашиот бренд Da Mata Design Macedonia се обидувате да инспирирате жени?

Da Mata Design не е само бренд за мебел – тоа е приказна за женска сила, храброст и идентитет. Мојата цел е да покажам дека жените можат да бидат лидери и во индустрија како што е дизајнот на мебел. Работам на тоа да создадам простор каде што жените дизајнери можат да се изразат, да експериментираат и да остават свој белег.

Што би им порачале на жените во Македонија за 8 Март?

Да не се задоволуваат со малку. Да не се плашат да зборуваат, да бараат подобри услови, да се борат за своите права, да создаваат свои бизниси и да бидат лидери. 8 Март е потсетник дека имаме уште многу работа пред нас, но и дека силата за промена е токму во нашите раце.

Ова интервју со Драгана Анастасова ни покажува дека 8 Март не е само ден за славење, туку и ден за размислување, акција и инспирација.