Вештачката интелигенција понуди нова трага за една од најголемите мистерии во историјата на авијацијата

Речиси девет децении по мистериозното исчезнување на американската авијатичарка Амелија Ерхарт, научниците и истражувачите повторно се обидуваат да откријат што се случило со нејзиниот авион. Овојпат во потрагата се вклучени современи технологии, сателитски снимки, подводна опрема и вештачка интелигенција, која понудила можни локации каде што би можеле да се наоѓаат остатоците од леталото.

Новото истражување е насочено кон ненаселениот остров Никумароро во Тихиот Океан, кој со децении се споменува како една од можните локации поврзани со исчезнувањето на Ерхарт и нејзиниот навигатор Фред Нунан. Научниците се надеваат дека необичен објект забележан на снимки од воздух и сателитски набљудувања би можел да понуди нови одговори за настанот што останува неразјаснет од 1937 година.

Амелија Ерхарт била една од најпознатите личности во раната историја на воздухопловството. Таа стекнала светска слава со своите пионерски летови и со рушењето на границите во период кога авијацијата сè уште била во развој. Нејзината амбиција била да го обиколи светот со авион, потфат што требало дополнително да го зацврсти нејзиното место во историјата.

На 2 јули 1937 година, додека со авионот Lockheed Model 10-E Electra летала кон островот Хауленд, комуникацијата со неа била изгубена. Во авионот се наоѓал и Фред Нунан, искусен навигатор кој бил задолжен за ориентацијата за време на долгото патување над Тихиот Океан.

И покрај обемните операции за пребарување што следувале, ниту авионот ниту неговите патници не биле пронајдени. Оттогаш се појавиле бројни теории за нивната судбина, од претпоставката дека останале без гориво и паднале во океанот, до можноста дека успеале да стигнат до некој од оддалечените острови.

Една од теориите што привлекува особено внимание е поврзана со Никумароро. Според ова сценарио, Ерхарт можеби не успеала да го пронајде островот Хауленд, но продолжила да лета и се обидела принудно да слета на корален гребен во близина на Никумароро.

Токму оваа можност била разгледувана и при користењето на ChatGPT како дополнителна алатка за анализа на потенцијалните локации на исчезнатиот авион.

Кога од системот било побарано да посочи една област во која би имало смисла да се продолжи потрагата, вештачката интелигенција ја издвојила западната или северозападната страна на островот, особено подводната падина што се спушта од коралниот гребен кон поголемите океански длабочини.

Во првичниот одговор било нагласено дека станува збор за претпоставка, а не за утврдена локација. Тоа е важна разлика, бидејќи вештачката интелигенција не располага со директни докази за местото на падот и не може самостојно да потврди каде се наоѓа авионот.

При дополнително барање за попрецизна проценка, системот понудил можно сценарио според кое Ерхарт успеала да го спушти леталото на дел од гребенот свртен кон отворениот океан. Според оваа хипотеза, авионот можеби извесно време останал на плиткиот дел, по што движењето на водата и морските струи можеле да го одвлечат кон стрмната подводна падина.

Вештачката интелигенција посочила дека евентуалните остатоци би можеле да се наоѓаат на длабочина меѓу 100 и 300 метри. Сепак, и оваа проценка е шпекулативна и не претставува резултат од физичко истражување на морското дно.

Ваквите предвидувања покажуваат на кој начин современите системи за вештачка интелигенција можат да се користат за разгледување различни сценарија и насочување на истражувачкото внимание. Но нивните одговори мора да се проверуваат преку теренски истражувања, мерења и материјални докази.

Паралелно со овие претпоставки, вниманието на истражувачите е насочено кон сосема конкретен објект забележан во лагуната на Никумароро. Станува збор за необична форма позната како „објектот Тараиа“, која според дел од истражувачите би можела да биде поврзана со исчезнатиот авион.

Објектот е забележан при анализа на снимки од воздух и сателитски материјали. Неговата форма предизвикала интерес бидејќи потсетува на структура што би можела да има вештачко потекло, но засега нема потврда дека станува збор за остатоци од летало.

Според информациите поврзани со истражувањето на Универзитетот Пурдју, објектот би можел да се наоѓа на приближно три метри од брегот на лагуната. Во зависност од плимата и осеката, над него може да има воден слој длабок околу 1,5 метри, а дополнително би можел да биде покриен со седимент чија дебелина сè уште не е утврдена.

Оваа локација е значително поинаква од подводната област што ја посочила вештачката интелигенција. Додека предвидувањето на ChatGPT се однесува на подлабоките води од надворешната страна на гребенот, објектот Тараиа се наоѓа во плиткиот дел на лагуната.

Затоа двете претпоставки не треба да се мешаат. Едната претставува теоретско сценарио за можната судбина на авионот, додека другата се однесува на конкретна аномалија забележана на снимки, која допрва треба физички да се испита.

За да се утврди што навистина се крие под водата, организирана е нова експедиција во која учествуваат истражувачи од Институтот за археолошко наследство и Универзитетот Пурдју.

Според објавените информации, членовите на експедицијата пристигнале на ненаселениот остров на 12 октомври 2026 година. Нивната задача е да стигнат до полуостровот Тараиа, да ја испитаат сомнителната структура и да утврдат дали постојат материјални траги што би можеле да ја поврзат со авионот на Ерхарт.

Но самото пристигнување на островот не значи дека истражувањето може веднаш да започне. Никумароро е оддалечена и тешко пристапна локација, а густата вегетација претставува сериозна пречка за движењето на опремата и луѓето.

Поради тоа, првите денови од експедицијата се предвидени за обележување и расчистување патека низ џунглата, од местото каде што истражувачите се истоваруваат до делот од островот каде што се наоѓа лагуната.

Дополнителна особеност на островот е присуството на кокосови ракови, кои се сметаат за најголемите копнени ракови во светот. Поради условите на теренот, членовите на експедицијата планираат да ноќеваат на својот брод, наместо да поставуваат камп на островот.

Откако ќе пристигнат до предвидената локација, истражувачите ќе започнат со примена на специјализирана опрема за испитување на подводниот простор.

Еден од инструментите што ќе се користат е магнетометар, уред кој овозможува откривање промени во магнетното поле што можат да укажуваат на присуство на метални предмети. Доколку под седиментот навистина се наоѓаат делови од авион, ваквите мерења би можеле да помогнат во нивното лоцирање.

Планирана е и употреба на сонар, со чија помош ќе се испитува структурата на дното на лагуната. Оваа технологија користи звучни бранови за откривање и прикажување предмети под водата, што е особено корисно во услови на ограничена видливост.

Доколку инструментите покажат дека на локацијата има објект што заслужува дополнително испитување, тимот ќе употреби опрема за отстранување на наталожениот седимент со контролирано испирање со вода.

Целта е внимателно да се открие површината на предметот за истражувачите да можат визуелно да ја проценат неговата форма и состав. Доколку се пронајдат метални делови или други материјали, ќе биде неопходна дополнителна анализа за да се утврди нивното потекло.

Дури и откривањето остатоци што личат на делови од авион нема автоматски да значи дека мистеријата е решена. За сигурна идентификација би биле потребни карактеристични конструкциски елементи, сериски ознаки или други докази што можат да се поврзат со конкретниот модел Lockheed Electra.

Рик Петигру, извршен директор на Институтот за археолошко наследство и водач на експедицијата, изразил големо задоволство што истражувачите конечно добиваат можност непосредно да го испитаат објектот Тараиа.

Според него, приближувањето до завршната фаза на ова испитување претставува важен момент во долгогодишните обиди да се открие судбината на Ерхарт и Нунан, повеќе од 89 години по нивното исчезнување.

Интересот за оваа експедиција е голем бидејќи случајот на Амелија Ерхарт одамна ги надминал границите на воздухопловната историја. Нејзиното исчезнување стана една од најпознатите неразјаснети приказни на дваесеттиот век, поттикнувајќи бројни истражувања, документарни филмови и научни расправи.

И покрај многуте претходни експедиции, досега не е пронајден доказ што недвосмислено ја потврдува точната локација на авионот. Токму затоа секоја нова трага привлекува внимание, но истовремено бара голема претпазливост при извлекувањето заклучоци.

Вклучувањето на вештачката интелигенција во вакви истражувања отвора и пошироко прашање за улогата на современата технологија во решавањето историски мистерии. Системите како ChatGPT можат да помогнат во разгледувањето можни сценарија и поврзувањето информации, но не можат да ги заменат археолошките докази и непосредните мерења.

Во конкретниот случај, вештачката интелигенција понудила хипотеза за подводна локација, додека експедицијата се обидува да провери физички објект забележан во лагуната. Дали некоја од овие насоки ќе доведе до вистински одговор, засега останува неизвесно.

Истражувачите допрва треба да утврдат што се наоѓа под седиментот на Никумароро. Можно е објектот Тараиа да се покаже како значајно археолошко откритие, но исто така постои можност да станува збор за природна формација или предмет што нема никаква поврзаност со исчезнатиот авион.

Речиси 90 години по последниот лет на Амелија Ерхарт, потрагата по вистината продолжува. Со помош на сателитски снимки, подводни инструменти и нови аналитички технологии, истражувачите денес располагаат со можности што не постоеле во времето на нејзиното исчезнување.

Дали токму оваа експедиција ќе стави крај на една од најголемите мистерии во историјата на авијацијата, ќе зависи од доказите што ќе бидат пронајдени на терен. Дотогаш, судбината на Амелија Ерхарт, Фред Нунан и нивниот авион останува отворено прашање што продолжува да го привлекува вниманието на светот.