Помалку работа, повеќе продуктивност? Што открива новото истражување за вештачката интелигенција

Вештачката интелигенција сè побрзо станува составен дел од современото работно место. Она што до неодамна се сметаше за технологија на иднината денес им помага на милиони вработени при извршувањето на секојдневните обврски. Од пребарување информации и подготовка на документи до преведување и развивање нови идеи, нејзината примена постојано се проширува, а дел од работниците веќе пријавуваат значителна заштеда на работното време.

Ново истражување на американското Биро за попис покажува дека околу 56 проценти од вработените во Соединетите Американски Држави користеле вештачка интелигенција за најмалку една работна задача опфатена со истражувањето спроведено во март 2026 година. Податоците покажуваат колку брзо новата технологија навлегува во деловното работење, но и дека нејзината примена значително се разликува во зависност од видот на работата и образованието на вработените.

Истражувањето опфатило 11 категории работни задачи за кои може да се користи вештачка интелигенција. Иако податоците биле ревидирани во септември, американската институција соопштила дека направените измени не влијаеле врз главните заклучоци.

Резултатите откриваат дека вештачката интелигенција засега најмногу се користи како помошна алатка за извршување на постојните работни обврски. Наместо целосно да ги преземе задачите на вработените, таа најчесто им помага побрзо да дојдат до потребните информации, да подготват текстови или да обработат поголеми количини содржина.

Најраспространета е употребата за пребарување информации и добивање техничка помош. Вкупно 37 проценти од вработените што користат вештачка интелигенција навеле дека ја применуваат токму за овие потреби. Тоа покажува дека новата технологија сè почесто станува дополнителен извор на информации при решавањето на секојдневните деловни проблеми.

Веднаш потоа следуваат подготовката на деловна комуникација, документација и упатства, како и создавањето нови идеи. За секоја од овие намени се изјасниле по 32 проценти од корисниците. Ваквите резултати укажуваат дека технологијата има особено широка примена во професиите во кои пишувањето, комуникацијата и обработката на информации заземаат значителен дел од работното време.

Дополнителни 31 процент од корисниците ја применуваат за толкување, преведување и сумирање информации, додека 27 проценти ја користат при извршување различни административни задачи.

Од друга страна, нејзината употреба е помалку распространета во програмирањето и моделирањето, корисничката поддршка, како и во управувањето со логистиката и синџирите на снабдување. Тоа не значи дека овие области немаат потенцијал за примена на новата технологија, туку дека меѓу испитаниците таа засега почесто се користи за општи канцелариски и информативни задачи.

Еден од најинтересните делови на истражувањето се однесува на времето што вработените успеваат да го заштедат. Резултатите покажуваат дека придобивките не се исти за сите корисници, но кај одредени категории работници тие веќе се значителни.

Меѓу вработените што користеле вештачка интелигенција во текот на претходната недела, 31 процент процениле дека благодарение на неа заштедиле меѓу еден и два часа работа. Уште една четвртина од испитаниците пријавиле заштеда помала од еден час.

Посебно внимание привлекува податокот дека 15 проценти од корисниците успеале да заштедат меѓу три и четири часа, додека дополнителни 15 проценти навеле дека технологијата им овозможила да скратат повеќе од четири часа од времето потребно за извршување на работните обврски.

Тоа значи дека приближно тројца од десетмина вработени што ја користеле вештачката интелигенција во набљудуваната недела процениле дека заштедиле најмалку три часа. За компаниите, ваквата можност отвора простор за подобра организација на работата и пренасочување на дел од работното време кон други активности.

Сепак, резултатите покажуваат и дека употребата на вештачка интелигенција не носи автоматски поголема продуктивност. Околу 10 проценти од испитаниците изјавиле дека не заштедиле време, додека четири проценти навеле дека користењето на технологијата всушност им одзело дополнително време.

Овие податоци укажуваат дека придобивките зависат од природата на задачите, начинот на користење и способноста на вработените да ја применат технологијата во својата работа. Дополнителното време потребно за формулирање барања, проверка на добиените резултати или исправка на грешките може да ја намали очекуваната заштеда.

Истражувањето покажува и дека вештачката интелигенција постепено се претвора во редовна работна алатка. Меѓу вработените што претходно ја користеле за некоја од испитуваните задачи, 24 проценти изјавиле дека ја употребувале секој ден во текот на претходната недела.

Дополнителни 46 проценти ја користеле најмалку еден ден во неделата, но не секојдневно. Околу 31 процент од испитаниците не ја употребувале во набљудуваната недела, иако имале претходно искуство со нејзината примена на работното место.

Ваквата распределба покажува дека технологијата веќе има редовна примена кај значителен дел од корисниците. Истовремено, постои и голема група вработени што ја користат повремено, најверојатно во зависност од конкретните работни задачи.

Значителни разлики се забележуваат и кога резултатите се разгледуваат според образовното ниво. Вработените со завршено високо образование почесто користат вештачка интелигенција за различни деловни активности во споредба со оние што имаат понизок степен на образование.

Особено изразена е разликата при толкувањето, преведувањето и сумирањето информации. За овие потреби вештачка интелигенција користеле 46 проценти од вработените со факултетска диплома или повисок степен на образование.

Кај лицата со делумно завршено високо образование или со соодветна стручна диплома, учеството изнесувало 25 проценти. Меѓу вработените со средно или пониско образование, истиот удел бил 15 проценти.

Овие разлики укажуваат дека примената на новите технологии не се одвива со еднакво темпо кај сите категории работници. Дел од објаснувањето може да се бара во различната природа на работните места, бидејќи професиите што подразбираат интензивна обработка на информации нудат повеќе можности за користење на вакви алатки.

Истовремено, резултатите го отвораат прашањето за потребата од дополнителна обука и развој на дигиталните вештини. Како што вештачката интелигенција станува сè поприсутна во деловното работење, способноста за нејзино правилно користење може да добива сè поголемо значење.

За работодавците, технологијата отвора можности за забрзување на одредени процеси и поефикасно користење на расположливите ресурси. Но, нејзиното воведување бара и внимателен пристап кон точноста на информациите, заштитата на доверливите податоци и проверката на резултатите.

Особено е важно да се направи разлика меѓу времето што вработените сметаат дека го заштедиле и реалното зголемување на продуктивноста. Истражувањето се потпира на нивните сопствени процени, па пријавената заштеда не претставува директно измерено подобрување на деловните резултати.

Исто така, податоците се однесуваат на американскиот пазар на труд и не можат автоматски да се применат на Македонија или на другите европски економии. Различната структура на вработеноста, степенот на дигитализација и достапноста на технолошките алатки можат значително да влијаат врз нивната распространетост.

Сепак, американското истражување дава важен увид во начинот на кој вештачката интелигенција го менува современото работно место. Нејзината најчеста улога засега не е целосна замена на човечкиот труд, туку олеснување и забрзување на задачите што вработените веќе ги извршуваат.

Фактот дека дел од корисниците пријавуваат заштеда од повеќе од четири часа неделно покажува дека технологијата има потенцијал значително да влијае врз организацијата на работата. Но, различните искуства на испитаниците истовремено потврдуваат дека придобивките не се загарантирани.

Како што се проширува нејзината примена, сè поважно ќе станува прашањето како компаниите и вработените ќе ја искористат вештачката интелигенција за подобрување на работните процеси. Резултатите од истражувањето покажуваат дека оваа промена веќе е во тек, а нејзиното влијание врз работните навики допрва ќе се развива.