Европа зависи од бродовите: Над 70 проценти од стоката патува по море

Кога милијарди тони стока влегуваат и излегуваат од Европската Унија, најголемиот дел од товарот патува по море. Но кога наместо тежината ќе се погледне вредноста на производите, сликата значително се менува. Тогаш воздушниот и патниот транспорт добиваат многу поголемо значење.

Податоците на Евростат за 2025 година покажуваат колку различни улоги имаат транспортните канали во европската меѓународна трговија. Бродовите се убедливо најважни за транспорт на огромни количества стока, додека авионите превезуваат многу помал физички обем, но производите што патуваат по воздушен пат имаат значително повисока просечна вредност.

Во текот на 2025 година Европската Унија увезла околу 1,1 милијарда тони стока по морски пат од земји што не се членки на Унијата. Вредноста на овој увоз достигнала 1.270 милијарди евра.

Во спротивната насока, од Европската Унија кон трети земји по море биле извезени околу 0,5 милијарди тони производи, чија вкупна вредност изнесувала 1.069 милијарди евра.

Овие бројки го потврдуваат огромното значење на поморскиот транспорт за европската економија. Кога трговијата се мери според тежината на стоката, дури 73,3 проценти од увозот во Европската Унија пристигнал по море. Кај извозот уделот бил сличен и изнесувал 72,6 проценти.

Сепак, огромната физичка доминација на бродовите не се пресликува целосно и во финансиската вредност на стоката.

Поморскиот транспорт учествувал со 50,2 проценти во вкупната вредност на увозот на Европската Унија. Кај извозот неговиот удел бил уште помал и изнесувал 40,4 проценти.

Токму оваа разлика покажува дека количината и вредноста на меѓународната трговија не мора да се движат заедно. Огромни количества производи можат да се превезуваат по море, додека многу помали пратки транспортирани на друг начин можат да имаат исклучително висока вредност.

Најдобар пример е воздушниот транспорт. Според физичкиот обем, неговото учество во европската трговија е минимално. Само 0,3 проценти од увезената стока, мерено според тежината, пристигнала во Европската Унија по воздушен пат. Кај извозот уделот изнесувал 2,9 проценти.

Но кога ќе се погледне вредноста, ситуацијата е сосема поинаква. Пратките што пристигнале по воздушен пат претставувале дури 20,7 проценти од вкупната вредност на увозот.

Разликата е уште поизразена кај европскиот извоз. Иако само 2,9 проценти од физичкиот обем на извезената стока бил транспортиран со авиони, тие производи учествувале со 29,1 процент во вкупната вредност на извозот.

Тоа значи дека речиси три од секои десет евра од вредноста на европскиот извоз кон земјите надвор од Унијата биле поврзани со производи што патувале по воздушен пат, иако нивната тежина претставувала само мал дел од вкупниот товар.

Слична, иако помалку изразена разлика се забележува и кај патниот транспорт.

Камионскиот и останатиот патен превоз учествувале со шест проценти во физичкиот обем на увозот, но неговиот удел во вредноста достигнал 19,5 проценти.

Кај извозот, по патишта биле транспортирани 17,4 проценти од вкупната количина стока, додека според вредноста уделот достигнал 24,9 проценти.

Железницата покажува спротивна слика. Нејзиното учество е поголемо кога се анализира тежината на товарот отколку кога се гледа неговата финансиска вредност.

Со железнички транспорт биле реализирани 2,6 проценти од увозот и 2,9 проценти од извозот според физичкиот обем. Но според вредноста, железницата учествувала со само 1,2 проценти во увозот и 1,3 проценти во извозот.

Податоците откриваат две различни лица на европската трговија. Ако се гледаат милионите тони што секојдневно се движат кон и од Европската Унија, морскиот транспорт е убедливо најважниот канал. Речиси три четвртини од физичкиот обем на увозот и извозот зависат од бродовите.

Но ако трговијата се мери во евра, разликата меѓу транспортните канали станува значително помала. Морето и натаму останува најважно, но воздушниот и патниот транспорт добиваат многу поголемо учество.

Особено впечатлив е воздушниот превоз. Само мал дел од товарот патува со авиони, но неговата вредност е несразмерно голема во однос на тежината. Кај извозот разликата е најочигледна – 2,9 проценти од количината создаваат 29,1 процент од вредноста.

Така, европската трговија во 2025 година покажува јасна поделба. Морето е главната транспортна артерија кога станува збор за огромни количества стока, додека воздушниот транспорт има далеку поголема улога кога се превезуваат пратки со висока вредност во однос на нивната тежина.

Без разлика дали станува збор за милијарди тони товар на бродови или многу помали, но скапи пратки во авионите, транспортната мрежа останува еден од клучните механизми преку кои Европската Унија ја одржува својата трговија со остатокот од светот.