Далечна планета испрати радиосигнал: Научниците открија нешто што досега не било потврдено

Астрономите направија значаен чекор во истражувањето на световите надвор од нашиот Сончев Систем, откако успеаја директно да регистрираат радиобранови што потекнуваат од егзопланета. Сигналите доаѓаат од Beta Pictoris b, огромен гасовит свет оддалечен околу 63 светлосни години од Земјата.

Меѓународниот тим научници го направил откритието со помош на системот радиотелескопи MeerKAT во Јужна Африка. Инструментите забележале променливи радиоблесоци, а истражувачите успеале да утврдат дека тие доаѓаат директно од планетата, а не само од ѕвездениот систем во кој таа се наоѓа.

Токму тоа го прави резултатот особено важен. Астрономите со децении се обидуваат да детектираат радиоактивност поврзана со планети надвор од нашиот Сончев Систем, но еден од најголемите проблеми е да се одвои слабиот сигнал на планетата од многу посилното зрачење на нејзината матична ѕвезда.

Радиобрановите не се непозната појава кај планетите. Во нашиот Сончев Систем ги произведуваат големите гасовити планети како Јупитер, Сатурн, Уран и Нептун. Особено силен радиоизвор е Јупитер, чија магнетна активност е тесно поврзана со поларната светлина.

Поради тоа, астрономите одамна се надеваат дека откривањето слични сигнали од далечни планети ќе им овозможи да дознаат многу повеќе за световите што не можат непосредно да ги истражуваат.

Beta Pictoris b е особено интересна цел. Планетата орбитира околу ѕвездата Beta Pictoris, а целиот систем се наоѓа на околу 63 светлосни години од нас, што во астрономски размери се смета за релативно блиско соседство.

Станува збор за огромна планета, чија маса се проценува на приближно 10 до 12 пати поголема од онаа на Јупитер. Големата предност за истражувачите била тоа што нејзината матична ѕвезда е релативно мирна во магнетна смисла. Токму тоа им помогнало да го издвојат радиосигналот на самата планета од останатите сигнали во системот.

Според истражувачите, ова е првпат да биде потврдено дека ваков радиосигнал потекнува од конкретна егзопланета, наместо генерално да биде поврзан со нејзиниот ѕвезден систем.

Системот Beta Pictoris веќе подолго време е интересен за астрономите. Во јули 2026 година вниманието го привлече друга планета што орбитира околу истата ѕвезда – Beta Pictoris d. Таа беше директно снимена од Земјата и беше опишана како најслабо сјајната егзопланета што дотогаш била директно фотографирана.

Новото откритие, сепак, отвора сосема поинаков начин за проучување на далечните светови. Наместо само да се анализира светлината што доаѓа од нив или нивното влијание врз матичната ѕвезда, радиобрановите можат да откријат информации за магнетното поле на самата планета.

Механизмот што стои зад сигналите од Beta Pictoris b, според научниците, е сличен на процесите што ги создаваат поларните светлини кај планетите во нашиот Сончев Систем.

Кога високоенергетски наелектризирани честички се движат долж линиите на магнетното поле кон поларните области на планетата, тие можат да комуницираат со нејзината атмосфера. Резултатот се појави слични на аурорите што на Земјата ги гледаме како северна и јужна поларна светлина.

Бидејќи карактеристиките на ваквата активност зависат од силата на магнетното поле, регистрираните радиобранови им овозможиле на истражувачите да направат процена и за магнетното поле на Beta Pictoris b.

Резултатот е впечатлив. Според истражувањето, магнетното поле на оваа огромна егзопланета е илјадници пати посилно од магнетното поле на Земјата.

Откритието е важно не само за подобро разбирање на гасовитите џинови, туку и за пошироката потрага по планети што би можеле да имаат услови погодни за живот.

Магнетното поле може да има голема улога во долгорочното зачувување на планетарната атмосфера. Ѕвездите испуштаат високоенергетски честички и создаваат ѕвездени ветрови што со текот на времето можат да влијаат врз атмосферите на планетите околу нив. Магнетното поле може да обезбеди одредена заштита од таквото влијание, слично како што Земјиното магнетно поле ја штити нашата планета од дел од енергетските честички што доаѓаат од Сонцето.

Токму затоа способноста да се измери магнетното поле на планета оддалечена десетици светлосни години може да стане важна алатка во идните истражувања на егзопланетите.

Досега научниците открија илјадници планети надвор од Сончевиот Систем, но за голем дел од нив знаеме релативно малку. Можеме да ја процениме нивната големина, маса, орбита или температура, но многу потешко е да се открие каква е нивната магнетна средина.

Радиоастрономијата сега отвора дополнителен прозорец кон овие далечни светови. Ако техниката може да се примени и на други егзопланети, астрономите би можеле да почнат да создаваат многу подетална слика за нивните магнетни полиња и процесите што се случуваат во нивната околина.

Сигналот од Beta Pictoris b затоа претставува повеќе од интересно откритие од планета оддалечена 63 светлосни години. Тој покажува дека астрономите можат да добијат информации за физичките процеси на далечни светови преку радиобрановите што тие ги емитуваат.

Ако идните набљудувања откријат слични сигнали и од други егзопланети, научниците ќе добијат нов начин да ги проучуваат световите надвор од нашиот Сончев Систем. А со тоа може да се отвори и ново поглавје во едно од најголемите прашања на современата астрономија – какви услови постојат на далечните планети и колку од нив би можеле да имаат средина способна долгорочно да поддржи живот.