Кина го преплавува светот со стоки: Има ли Европа одговор на трговската офанзива?

Кинеската доминација во светската трговија добива размери кои до неодамна се очекуваа дури кон крајот на деценијата. Во последните три месеци, дури 40 проценти од стоките што глобално се извезуваат во контејнери потекнувале од Кина, што дополнително ја зголемува загриженоста во Европа поради растечкиот трговски дисбаланс.

За само девет месеци кинеското учество во светскиот контејнерски извоз се зголемило за 2,5 процентни поени. Брзината на растот е особено впечатлива бидејќи достигнувањето удел од околу 40 проценти претходно се очекуваше дури околу 2030 година.

Кина, сепак, стигна до тоа ниво неколку години порано.

Зад експанзијата стои огромната производствена база на земјата, која продолжува да произведува многу повеќе стоки отколку што може да апсорбира домашниот пазар. Тоа создава сè поголем притисок кинеските производи да се пласираат во Европа, САД и останатите делови од светот.

Размерите на кинескиот извоз се гледаат и преку трговскиот суфицит. Во периодот од јануари до август тој достигнал 805,51 милијарди долари. Доколку сегашното темпо продолжи, годишниот суфицит би можел да го надмине минатогодишниот рекорд од 1,2 трилиони долари.

Токму ваквиот развој сè повеќе ги загрижува европските земји. Главниот страв е дека огромниот прилив на поевтини кинески производи може дополнително да ја притисне европската индустрија, која веќе се соочува со високи трошоци за енергија, поскап труд и потреба од огромни инвестиции во нови технологии.

Разликата меѓу Европа и Кина е особено видлива кога трговијата ќе се претстави преку бројот на контејнери.

Пред пандемијата, во 2019 година, за секој контејнер со европски производи испратен кон Кина, во спротивна насока пристигнувале околу два и пол контејнери кинеска стока.

Денес разликата е многу поголема.

Во првите осум месеци од годинава, на секој контејнер што Европа го извезувала во Кина, од Кина кон Европа пристигнувале околу 6,1 контејнери.

Тоа значи дека за релативно краток период трговскиот дисбаланс во физичкиот проток на стоки повеќе од двојно се зголемил.

Финансиските бројки дополнително ја покажуваат големината на разликата. Кинескиот трговски суфицит со Европската Унија во текот на минатата година во просек изнесувал околу една милијарда евра дневно.

Поради тоа во Брисел сè посериозно се разгледуваат дополнителни трговски мерки. Меѓу можните инструменти се нови царини и други механизми со кои би се ограничиле последиците од брзиот раст на кинескиот увоз врз европското производство.

Европа веќе подолго време се обидува да најде рамнотежа меѓу две спротивставени цели. Од една страна, евтините кинески производи им одговараат на потрошувачите и на компаниите што зависат од кинески компоненти. Од друга, преголемата зависност од увозот може да го ослаби домашното производство и да го забрза исчезнувањето на индустриски капацитети.

Дополнителен извор на незадоволство е пристапот на европските компании до кинескиот пазар. Европските бизниси бараат порамноправни услови и полесен пристап до повеќе сектори на кинеската економија, од финансиските услуги и медицинската опрема до транспортот.

Трговскиот проблем е тесно поврзан и со состојбата во самата Кина.

Кинеската економија во последните години се соочува со продолжена криза на пазарот на недвижности, која ја намалува довербата на домаќинствата и ја ограничува нивната подготвеност за трошење. Додека потрошувачката расте бавно, производствените капацитети продолжуваат да се прошируваат.

Во август малопродажбата во Кина пораснала за само 0,4 проценти во споредба со истиот период претходната година. Наспроти тоа, индустриското производство во првите осум месеци забележало раст од 5,3 проценти.

Разликата е огромна. Индустријата се шири многу побрзо отколку што расте домашната побарувачка, што значи дека компаниите мора да бараат купувачи надвор од Кина за сè поголем дел од производството.

Оттаму произлегува и еден од најголемите стравови во Европа – дека кинескиот извозен притисок нема да биде краткотраен, туку структурен проблем што може да трае со години.

Слична загриженост постои и во САД. Иако директниот кинески трговски суфицит со американскиот пазар е намален во последните години, дел од производите сега стигнуваат до Северна Америка преку трети земји, што ја прави трговската слика посложена.

Трговските односи меѓу двете најголеми светски економии повторно ќе бидат во фокусот на разговорите меѓу Вашингтон и Пекинг, при што царините остануваат едно од клучните прашања.

За Европа, пак, предизвикот станува сè поголем. Унијата треба да одлучи до каде може да дозволи евтиниот увоз да им користи на потрошувачите, а од кој момент тој станува закана за сопствената индустриска база.

Податокот дека Кина веќе учествува со 40 проценти во светскиот контејнерски извоз покажува колку брзо се менува глобалната трговија. Уште повпечатлив е односот со Европа – повеќе од шест контејнери пристигнуваат од Кина за секој еден што се движи во спротивната насока.

Ако тој јаз продолжи да се зголемува, прашањето за нови европски царини веројатно ќе станува сè поважно во економската политика на Европската Унија.