Платата не е единствениот трошок: Еве колку работодавецот плаќа за еден вработен во Македонија

Платата што работникот ја добива на својата сметка е само еден дел од трошокот што компанијата го има за неговото работно место. Кога ќе се соберат сите издатоци поврзани со трудот, просечниот годишен трошок за еден вработен во Македонија во 2024 година достигнал 788.066 денари.

Тоа значи дека еден вработен во просек го чинел работодавецот околу 65.672 денари месечно, односно приближно 1.070 евра, ако вкупниот годишен износ се распореди на 12 месеци.

Податоците се од Анкетата за цената на трудот за 2024 година и даваат поширока слика за тоа колку компаниите реално издвојуваат за работната сила. При обработката биле користени и административни податоци од Управата за јавни приходи и Агенцијата за вработување.

Важно е да се направи разлика меѓу трошокот за работодавецот и износот што вработениот го добива како нето-плата. Вкупната цена на трудот ги опфаќа издатоците што работодавецот ги има во врска со ангажирањето на работникот и затоа не може директно да се споредува со сумата што секој месец пристигнува на трансакциската сметка на вработениот.

Разликите меѓу одделните економски сектори се значителни.

Највисок просечен годишен трошок по вработен е регистриран во секторот информации и комуникации. Таму работодавците во просек издвојувале 1.453.846 денари годишно за еден вработен.

Пресметано на месечно ниво, тоа се околу 121.154 денари по вработен. Тоа е речиси двојно повеќе од просечниот трошок за работник на ниво на целата економија и ја покажува големата разлика во цената на трудот меѓу различните дејности.

Информациско-комуникацискиот сектор во изминатите години се издвојува со повисоки примања и силна побарувачка за квалификувани кадри. Компаниите во оваа област мора да конкурираат за работници и со странски компании, што дополнително влијае врз цената на трудот.

Статистиката покажува и колку работодавците во просек ги чини еден реално одработен час. Во 2024 година тој износ бил 450 денари.

Истовремено, еден вработен во текот на годината во просек имал 1.752 фактички одработени часа. Ако тие часови се распределат низ годината, станува збор за просечно 146 фактички одработени часа месечно.

Овие податоци се особено значајни за компаниите при планирањето на трошоците и новите вработувања. Одлуката за отворање ново работно место не се темели само на договорената нето-плата, туку на вкупниот износ што компанијата ќе треба да го издвои за работникот.

Токму затоа растот на платите има директно влијание врз трошоците на компаниите. За бизнисите со голем број вработени, дури и релативно мало зголемување на просечниот трошок по работник може на годишно ниво да значи значително поголеми расходи.

Од друга страна, цената на трудот е важна и за проценката на конкурентноста на македонската економија. Ниските трошоци можат да бидат предност за одредени инвестиции, но долгорочниот економски развој зависи и од продуктивноста, квалификациите на работниците и способноста на компаниите да создаваат производи и услуги со поголема додадена вредност.

Просекот од 788.066 денари годишно покажува дека зад секое работно место стои значително поголема финансиска обврска од износот што работникот го гледа како месечна нето-плата.

Пресметано на ниво на една година, просечен вработен го чинел работодавецот нешто помалку од 800.000 денари. Во секторот информации и комуникации, пак, трошокот веќе надминува 1,45 милиони денари годишно по работник.

Токму овие бројки најдобро ја покажуваат реалната цена на трудот во Македонија и големите разлики што постојат меѓу одделните делови од економијата.