Вештачката интелигенција создаде лек што отвора ново прашање: Може ли да се забави биолошкото стареење?

Вештачката интелигенција сè подлабоко навлегува во медицината, а едно од најинтересните подрачја е развојот на нови лекови. Најновите резултати од истражување на компанијата Insilico Medicine сега отвораат уште поамбициозно прашање – дали со помош на лек создаден со вештачка интелигенција еден ден би можело да се влијае и врз процесите поврзани со биолошкото стареење.

Во центарот на вниманието е лекот рентосертиб, развиен со употреба на технологии базирани на вештачка интелигенција. Првичната цел на лекот не е да го запре стареењето, туку да помогне во лекувањето на пациенти со хронични заболувања на белите дробови. Сепак, резултатите од едно истражување објавено во научното списание Nature Biotechnology покажале промени што би можеле да бидат интересни и за истражувањето на стареењето.

Кај мал број пациенти биле забележани промени во одредени биолошки показатели што научниците ги користат при проценувањето на таканаречената биолошка возраст. Токму овој резултат предизвика внимание бидејќи сугерира дека лекот можеби влијае врз процеси што се поврзуваат со стареењето на организмот.

Во испитувањето биле опфатени 42 учесници, а набљудувањето траело 12 недели. Кај пациентите кои го примале лекот било забележано намалување на проценетата биолошка возраст според користените методи, додека кај учесниците кои добиле плацебо или не примиле третман, вредностите останале приближно исти или покажале зголемување.

За проценување на промените истражувачите користеле шест различни таканаречени часовници на стареење. Резултатите покажале поместувања кај сите шест методи, што според истражувачите укажува дека рентосертиб би можел да влијае врз повеќе биолошки процеси поврзани со стареењето.

Сепак, биолошката возраст не треба да се меша со календарската возраст. Човек може да има 50 години според датумот на раѓање, но одредени биолошки показатели да покажуваат состојба на организмот која повеќе одговара на помлада или постара возраст.

Токму за проценување на ваквите разлики се развиваат часовниците на стареење. Тие анализираат различни податоци од организмот и се обидуваат да создадат поширока слика за неговата биолошка состојба. Во зависност од методот, може да се анализираат показатели од крвта, физиолошки параметри, протеини, хемиски промени на ДНК и други податоци.

И во оваа област вештачката интелигенција има значајна улога. Со обработка на големи количини медицински и биолошки податоци, алгоритмите можат да откриваат обрасци кои тешко би се забележале со класични методи и врз нивна основа да создаваат модели за процена на биолошката возраст.

Првите генерации вакви часовници главно се базираа на следење на метилацијата, односно одредени хемиски промени на ДНК. Поновите пристапи го насочуваат вниманието и кон протеините во крвта. Претходни истражувања покажаа дека анализата на протеините потенцијално може да помогне при проценувањето на ризикот од заболувања кои почесто се јавуваат со возраста.

Но токму тука се наоѓа и една од најголемите причини за претпазливост. Научната заедница сè уште нема универзално прифатен метод со кој прецизно може да се измери биолошкото стареење. Различните часовници користат различни показатели и методологии, поради што резултатите не секогаш можат едноставно да се споредуваат.

Поради тоа, намалувањето на вредностите измерени со овие модели не значи автоматски дека човекот навистина станал биолошки помлад, ниту дека неговиот живот ќе биде продолжен. Потребни се многу поголеми и подолготрајни истражувања за да се утврди дали забележаните промени носат конкретни здравствени придобивки.

Дел од лекарите и истражувачите предупредуваат и на уште еден ризик. Ако медицинските интервенции премногу се насочат кон подобрување на одреден показател на стареењето, без целосно разбирање на неговата улога во организмот, теоретски би можело да се влијае врз природни механизми кои се важни за обновувањето и нормалното функционирање на телото.

Затоа рентосертиб во оваа фаза не може да се смета за „лек против стареење“. Станува збор за експериментален лек чија примарна намена е поврзана со заболувања на белите дробови, а кој сè уште се наоѓа на патот на клиничкото испитување и нема регулаторно одобрение за широка употреба.

Сепак, истражувањето е значајно од друга причина. Тоа покажува колку брзо вештачката интелигенција се претвора од алатка за анализа на медицински податоци во технологија што директно учествува во откривањето и развојот на потенцијални нови терапии.

Доколку идните и поголеми клинички испитувања потврдат дека рентосертиб навистина влијае врз биолошките процеси поврзани со стареењето и дека таквите промени носат реални здравствени придобивки, тоа би можело да отвори сосема нов правец во медицинските истражувања. Засега резултатите се рани и бараат претпазливост, но идејата дека лек создаден со помош на вештачка интелигенција може да влијае врз дел од механизмите на стареењето веќе е доволна за да привлече сериозно научно внимание.