Роботите се загрижија за луѓето: „Заштитете ги работните места пред да биде предоцна“

Необична сцена ги привлече погледите во Варшава, каде што околу триесет роботи излегоа на улица и симболично протестираа пред полското Министерство за дигитални работи. Хуманоидни роботи и четириножни машини, налик на роботски кучиња, маршираа, мавтаа со знамиња и испраќаа пораки за поголема заштита на работниците во ерата на вештачката интелигенција.

Протестот беше организиран од иницијативата Democratism, со цел да се привлече внимание кон брзиот развој на вештачката интелигенција и роботизацијата и нивното потенцијално влијание врз пазарот на трудот.

Роботите се собраа пред Министерството за дигитални работи, каде што преку звучници се слушаа пораки како „Да ги одбраниме работните места“ и „Не чекајте, регулирајте“. Целата сцена изгледаше како необична слика од иднината, но организаторите сакаа токму преку таков настан да предупредат дека иднината на автоматизацијата веќе пристигнува.

Еден од хуманоидните роботи, моделот Agibot A3, дури им одговараше на новинарите. Неговата порака беше дека роботите присутни на протестот треба да покажат дека оваа технологија повеќе не е научна фантастика, туку реалност која постепено влегува во секојдневниот живот и на работните места.

Организаторот Гжегож Кулиш предупреди дека хуманоидните роботи би можеле во иднина да преземат дел од физичките работни задачи што денес ги извршуваат луѓето. Според него, вештачката интелигенција создава сличен предизвик и за професиите во кои главната улога ја има човечкиот интелект, односно работите што бараат размислување, анализа и обработка на информации.

Кулиш порача дека регулативата не треба да чека технологијата целосно да го промени пазарот на трудот, туку правилата треба да се постават навреме. Според него, доколку не се реагира доволно рано, општеството може да се соочи со сериозни последици кога роботите и напредните системи со вештачка интелигенција ќе станат широко распространети.

Необичниот протест привлече внимание и кај полските власти. Пред роботите излезе министерот за дигитални работи Кшиштоф Гавковски, кој разговараше со организаторите и го следеше настанот.

Гавковски предупреди дека неконтролираните модели на вештачка интелигенција интегрирани во хуманоидни роботи би можеле да претставуваат сериозен проблем со понатамошниот развој на технологијата. Токму затоа, според него, регулаторите мора да размислуваат однапред за потенцијалните ризици.

Протестот добива дополнителна димензија поради фактот што самиот Кулиш работи токму во индустриите за кои предупредува. Тој е главен информатички директор во компанија од роботичкиот сектор, но истовремено раководи и со агенција за вработување. Во минатото бил и член на Советот за пазарот на труд при полското Министерство за семејство, труд и социјална политика.

Роботите кои учествуваа во протестот се произведени од компанијата Delta Robots, која повеќе од десет години развива хуманоидни и четириножни машини. Компанијата е со седиште во Ополе, исто како и агенцијата за вработување Weegree, со која е поврзан Кулиш.

И покрај необичната форма на протестот, организаторите нагласуваат дека нивната цел не е запирање на роботизацијата. Напротив, тие сметаат дека технолошкиот напредок е неизбежен и може да донесе значителни придобивки, но бара јасни правила за тоа како ќе се користи и како ќе се заштитат луѓето кои би можеле да бидат погодени од автоматизацијата.

Прашањето станува сè поважно бидејќи роботите постепено се поместуваат од фабричките погони кон поширок спектар на професии. Додека традиционалната роботизација главно заменуваше физички и повторливи задачи, новата генерација хуманоидни роботи, комбинирани со вештачка интелигенција, може да извршува сè посложени активности.

Тоа отвора дилема која ќе биде една од најголемите економски и општествени теми во наредните години: дали технологијата ќе создаде повеќе нови работни места отколку што ќе исчезнат и кој ќе ги заштити оние што ќе бидат меѓу првите погодени од промените.

Полска веќе започна да гради регулаторна рамка за оваа област. Министерот Гавковски најави формирање Комисија за развој и безбедност на вештачката интелигенција, како и создавање регулаторни тест-средини каде што компаниите би можеле да ги испробуваат своите решенија пред тие да бидат пуштени во поширока употреба.

Во јули, полскиот претседател Карол Навроцки го потпиша и законот со кој европскиот Акт за вештачка интелигенција се применува во земјата. Истовремено е формирано и национално тело кое треба да биде задолжено за спроведување на европските правила.

Протестот на роботите во Варшава можеби изгледа како необичен перформанс, но зад сцената стои сериозна порака. Машините што денес мавтаат со знамиња и „зборуваат“ пред министерство утре би можеле да работат во фабрики, магацини, продавници, болници или канцеларии.

Прашањето веќе не е дали роботите ќе станат дел од пазарот на трудот. Тие постепено стануваат. Вистинското прашање е како општеството ќе ги постави правилата пред технологијата да стане побрза од законите што треба да ја регулираат.