Имаат милијарди и можат да живеат каде сакаат, но за свој дом ја избраа Швајцарија

Швајцарија со децении е една од најпосакуваните земји за живот на најбогатите луѓе во светот. Во оваа мала европска држава денес живеат милијардери од различни делови на светот, чии богатства се создадени во најразлични индустрии – од бродскиот транспорт и финансискиот сектор, до фармацевтската индустрија, рударството, луксузната стока и производството на медицинска опрема.

Фактот што најбогатите луѓе можат да изберат речиси која било земја за свој дом, а сепак голем број од нив се одлучуваат токму за Швајцарија, не е случаен. Политичката стабилност, силната економија, безбедноста, развиениот финансиски систем и релативно поволното даночно опкружување со години ја прават земјата привлечна за луѓето со огромен капитал.

Швајцарскиот банкарски сектор управува со повеќе од една петтина од глобалното приватно богатство што се чува надвор од матичните земји на неговите сопственици. Иако банкарските правила значително се променија во последните децении, Швајцарија и понатаму останува едно од најважните светски финансиски средишта за богатите поединци и големите меѓународни компании.

Еден од најдобрите примери се Џанлуиџи и Рафаела Апонте, сопствениците на Mediterranean Shipping Company, позната како MSC, една од најголемите бродски компании во светот.

Нивната приказна не започнува со милијарди, туку со еден брод. Џанлуиџи Апонте бил капетан на брод од Неапол, а Рафаела, ќерка на израелски банкар кој живеел во Швајцарија, ја запознал за време на патување на Капри во 1960-тите.

Во 1970 година двајцата влегле во бизнисот со бродски транспорт. Првиот брод го купиле со кредит од 200.000 долари, а компанијата подоцна го сместила своето седиште во Женева. Иако Швајцарија нема излез на море, од оваа земја семејството Апонте успеало да изгради глобална деловна империја.

MSC денес работи во повеќе области, од поморски транспорт и управување со пристанишни терминали до железнички транспорт и здравствени услуги. Богатството на Џанлуиџи и Рафаела Апонте во последната година пораснало за околу 18 проценти, а денес богатството на секој од нив се проценува на околу 44,5 милијарди долари.

Семејството Апонте, и покрај глобалните размери на својот бизнис, останало силно поврзано со Швајцарија. Кога годинава најавија дека сопственоста врз компанијата постепено ќе ја пренесат на своите деца Диего и Алекса, посочија дека и двајцата пораснале во Швајцарија и дека и денес живеат таму.

Сепак, Апонтеови се само најбогатиот пример од многуте милијардери кои ја избрале Швајцарија за свој дом. Според податоците на „Форбс“, во земјата живеат вкупно 89 милијардери, од кои 38 се швајцарски државјани.

Тоа значи дека на секој милион жители доаѓаат приближно десет милијардери, што ја прави Швајцарија една од земјите со најголема концентрација на милијардерско богатство во светот.

Интересно е што значителен дел од швајцарските милијардери не се родени во земјата. Околу 30 проценти од нив се родени во странство, но подоцна се преселиле во Швајцарија и таму ги изградиле или продолжиле своите деловни империи.

Меѓу нив е и Иван Гласенберг, чие богатство се проценува на околу 13,7 милијарди долари. Роден е и пораснал во Јоханесбург, Јужна Африка, каде што студирал бизнис и сметководство, а подоцна стекнал и МБА диплома во САД.

Кариерата ја започнал како трговец со јаглен во јужноафриканскиот огранок на Glencore. Во 1994 година се преселил во Швајцарија, каде што продолжил да напредува во компанијата. Во 2002 година станал нејзин извршен директор и ја водел во период на огромен раст.

Под негово раководство Glencore во 2011 година излезе на берзата во една од најголемите јавни понуди во тоа време, вредна 11 милијарди долари. Две години подоцна следуваше и спојувањето со Xstrata во трансакција вредна околу 90 милијарди долари, со што настана еден од најголемите светски играчи во трговијата со суровини и рударството.

Гласенберг се повлече од функцијата извршен директор во 2021 година, но и понатаму е најголем поединечен акционер на Glencore, со удел од нешто повеќе од 10 проценти.

Меѓу милијардерите кои се родени во странство, а подоцна станале швајцарски државјани, е и Маргарита Луј-Драјфус. Таа е родена во Советскиот Сојуз, а своето богатство го наследила од сопругот, францускиот бизнисмен Роберт Луј-Драјфус.

Во Швајцарија живее и Карл Шофеле Трети, германски златар и часовничар, чие богатство се проценува на околу 2,5 милијарди долари. Тој во 1963 година се преселил во Швајцарија и го купил луксузниот бренд Chopard, со што започнала новата ера на семејниот бизнис.

На швајцарска територија денес живеат и бројни други милијардери кои се државјани на други земји. Меѓу нив се италијанскиот милијардер Андреа Пињатаро, канадскиот бизнисмен и сопственик на тимот на Астон Мартин во Формула 1, Лоренс Строл, како и бразилскиот финансиски магнат Жорже Пауло Леман.

Нивните приказни покажуваат дека привлечноста на Швајцарија не е ограничена само на банкарството. Земјата има силна индустриска база и развиен услужен сектор, што создава услови за раст на богатството во голем број различни области.

Во производството, кое и понатаму претставува значаен дел од швајцарската економија, се наоѓаат неколку милијардери. Меѓу нив се членовите на семејството Блохер, чие богатство е поврзано со хемиската компанија EMS-Chemie, како и Петер Шпулер, основач и сопственик поврзан со производителот на возови Stadler Rail.

Тука е и Михаел Пипер, кој контролира значителен удел во производителот на кујнска опрема Franke. Неговото богатство се проценува на околу 4,8 милијарди долари.

Но, најголем број швајцарски милијардери доаѓаат од здравствениот сектор. Според податоците на „Форбс“, дури 15 милијардери своето богатство го стекнале токму во оваа област.

Меѓу нив се браќата и сестрите Ернесто и Дона Бертарели. Нивното семејство својата фармацевтска компанија ја преселило во Швајцарија во 1977 година. Ернесто денес располага со богатство проценето на околу 11,5 милијарди долари, додека богатството на Дона се проценува на околу 7,4 милијарди долари.

Томас Штрауман е уште еден пример за тоа колку е значајна здравствената индустрија за создавањето богатство во Швајцарија. Неговиот дедо ја основал компанијата Straumann Holding, која денес е еден од водечките светски производители на забни импланти. Богатството на Штрауман се проценува на околу 5,3 милијарди долари.

Во здравствениот сектор се издвојува и Вили Мишел, коосновач на компанијата Ypsomed, позната по производството на уреди за инјектирање што се користат во различни медицински терапии. Неговото богатство се проценува на околу 5,7 милијарди долари.

Растот на побарувачката за терапии за слабеење дополнително го поттикна бизнисот на Ypsomed, а компанијата во последната фискална година забележала значителен раст на добивката.

Швајцарската листа на милијардери открива и дека богатството во оваа земја не се темели само на наследството. Од 42 швајцарски државјани милијардери, 18 се сметаат за самостојно стекнати милијардери, односно најголемиот дел од своето богатство го создале сами.

Меѓу нив е Рудолф Маг, кој се збогатил во индустријата за медицински уреди и денес располага со богатство од околу седум милијарди долари. Хансјорг Вис, пак, своето богатство го изгради во медицинската индустрија, а во 2012 година ја продаде компанијата Synthes на Johnson & Johnson за 20,2 милијарди долари.

Швајцарија има и свој милијардер кој е познат далеку надвор од деловниот свет. Тоа е тениската легенда Роџер Федерер, кој во 2025 година беше прогласен за милијардер од „Форбс“.

Неговото богатство во последно време се движи околу границата од една милијарда долари, а значаен дел од него е поврзан со неговите спонзорски договори и инвестиции, меѓу кои и уделот во производителот на спортска опрема On Holding, со седиште во Цирих.

За разлика од многу други милијардери во Швајцарија, Федерер не морал да се преселува таму за да го пронајде идеалното место за живот. Тој е роден и пораснат во земјата, а токму таму го направил првиот чекор во професионалниот тенис.

Во кариерата освои 20 гренд слем титули, а огромното богатство го зголеми и преку долгогодишни договори со глобални брендови како Uniqlo, Mercedes-Benz и Rolex.

Федерер со години беше еден од најпознатите амбасадори на Швајцарија и повеќепати говореше за гордоста што ја чувствува кон својата земја.

Токму во тоа можеби се крие и наједноставното објаснување зошто Швајцарија останува привлечна за милијардерите. За едни таа е место каде што можат безбедно да го чуваат и развиваат својот капитал, за други е идеална база за глобален бизнис, а за трети едноставно земја што нуди стабилен, сигурен и висок животен стандард.

Иако денес постојат и други финансиски центри кои се натпреваруваат за вниманието на најбогатите, Швајцарија успеа да изгради нешто што тешко се создава преку ноќ – долгогодишна репутација на стабилност, сигурност и богатство. Токму затоа, и покрај можноста да живеат речиси каде било во светот, голем број милијардери и понатаму го избираат животот под швајцарските Алпи.