Не е само овошје: Азербејџан од калинката прави милионски бизнис и сака да го освои светот

Азербејџан се обидува да ја претвори калинката во еден од своите најпрепознатливи земјоделски извозни производи. Иако земјата со години е позната по енергетскиот сектор, производителите сè повеќе се свртуваат кон земјоделски производи со повисока додадена вредност, а калинката се наметнува како еден од најперспективните кандидати.

Минатата година Азербејџан извезол калинки и производи направени од ова овошје во вредност од околу 48,2 милиони евра. Со тоа земјата се позиционира меѓу позначајните производители на калинка и се обидува да го зголеми своето присуство на меѓународните пазари.

Калинката има особено место во азербејџанската традиција и култура. Се одгледува таму речиси две илјади години и со векови се поврзува со изобилство, просперитет и благосостојба. Денес, традицијата постепено се претвора во сериозна извозна стратегија.

На околу 23.000 хектари насади во земјата се одгледуваат повеќе од 200 автохтони сорти. Покрај свежата калинка, производителите сè повеќе се насочуваат кон преработени производи, меѓу кои сокови, концентрати, вино и масло од семките.

Азербејџанските производи од калинка веќе се извезуваат во 26 земји, од пазарите во Персискиот Залив до азиските земји. Производителите сметаат дека токму големиот број локални сорти, поволната географска положба и стандардите за безбедност на храната усогласени со европските правила можат да им помогнат да се пробијат и на нови пазари.

Една од најпознатите сорти е Гулојша, препознатлива по тенката кора, високата содржина на сок и карактеристичниот слатко-кисел вкус. Покрај неа, се одгледуваат и Валаса, Шах Нара, Назик Габиѓа и Бала Мурсала, кои на производителите им овозможуваат да понудат различни вкусови и карактеристики.

Сепак, стратегијата не се темели само на извоз на свежо овошје. Сè поголемо внимание се посветува на преработката, бидејќи производите со повисока додадена вредност можат да донесат поголема заработка и да овозможат продажба во текот на целата година.

Инвестициите во ладилници, преработувачки капацитети и логистика им овозможуваат на компаниите подобро да ја чуваат калинката и да произведуваат сокови, концентрати и други производи. Во исто време, растечките барања на големите трговски синџири ги принудуваат производителите да вложуваат повеќе во квалитетот, пакувањето и контролата на производството.

Но, и овој сектор не е поштеден од климатските промени.

Неповолните временски услови оваа година веќе оставија последици врз производството. Студеното и дождливо време спречило втор циклус на цветање кај дел од насадите, што довело до намалување на приносите за околу 15 до 20 проценти.

Последиците се почувствувале и кај преработувачката индустрија. Производството на вино од калинка е намалено за околу 30 до 40 проценти во споредба со претходната година.

Поради тоа производителите сè повеќе инвестираат во системи за наводнување капка по капка, дигитално следење на водните ресурси и поефикасно управување со водата. Целта е производството да стане поотпорно на сушите, високите температури и променливите временски услови.

Дополнителен адут во промоцијата на азербејџанската калинка е и нејзината културна вредност. Фестивалот на калинката во Гојчај секоја година привлекува голем број посетители и претставува место каде што производителите можат да ги претстават своите производи пред домашни и странски купувачи.

Фестивалот во 2024 година беше впишан на репрезентативната листа на нематеријално културно наследство на човештвото на УНЕСКО. Тоа дополнително ја зголеми меѓународната препознатливост на калинката како симбол на Азербејџан.

За земјата, планот е јасен – калинката повеќе да не биде само традиционално овошје, туку препознатлив извозен бренд. Наместо да се извезува исклучиво свеж производ, целта е да се создаде цел индустриски синџир со сокови, концентрати, вино, масло и други производи со повисока вредност.

Ако инвестициите продолжат, а климатските ризици се стават под подобра контрола, азербејџанската калинка би можела да стане еден од најзначајните земјоделски брендови на земјата. Производ кој со векови бил дел од локалната традиција сега добива сосема нова улога – како амбициозен извозен производ со кој Азербејџан сака да се пробие на светскиот пазар.