Платиле илјадници долари за живот на море, а останале на пристаниште: Крузер остави повеќе од 200 патници во Камбоџа

За повеќе од 200 луѓе кои одлучиле да го заменат животот на копно со постојано патување низ светот, сонот за дом на море заврши на неочекуван и драматичен начин. Крузерот Villa Vie Odyssey, кој на своите патници им нудеше можност со години да живеат во сопствени или изнајмени кабини, го напушти пристаништето Сихануквил во Камбоџа без ниту еден од нив. Наместо да продолжат со планираното патување, патниците останаа со куфери, неизвесност и сериозни прашања за парите што ги вложиле во овој необичен начин на живот.

Бродот испловил рано во средата, со екипаж од приближно 50 лица, откако неколку дена бил закотвен во камбоџанското пристаниште. Неговото заминување следувало по одлуката на компанијата Villa Vie Residences да ги прекине операциите поради финансиски проблеми, кои, според раководството, дополнително се влошиле поради наглото поскапување на горивото. За патниците, од кои дел вложиле и по неколку стотици илјади долари, ова значело ненадејно прекинување на животниот план што го сметале за долгорочно решение.

Villa Vie Odyssey не бил обичен туристички крузер на кој патниците престојуваат една или две недели. Неговиот деловен модел бил заснован на идејата луѓето да можат да купат или долгорочно да изнајмат кабини и да живеат на бродот додека тој патува низ различни делови од светот. За многумина ова претставувало можност да го напуштат традиционалниот начин на живеење, да го намалат бројот на секојдневните обврски и постојано да откриваат нови дестинации.

Таквиот концепт привлекол пензионери, претприемачи и луѓе што сакале поинаков животен стил. Наместо да купуваат стан или куќа на фиксна локација, тие одлучиле значителен дел од своите заштеди да го вложат во простор на брод што постојано се движи. Но финансиската криза на компанијата покажа колку ризичен може да биде ваквиот модел кога животот и имотот на стотици луѓе зависат од способноста на еден оператор да ги покрива огромните трошоци за пловидба.

Според локалните власти во Камбоџа, повеќе од 200 патници морале да го напуштат бродот пред неговото испловување. Таинг Сочиткришна, претставник на туристичките власти во Сихануквил, соопштил дека приближно 100 од нив сè уште се наоѓале во земјата, додека останатите заминале со авион кон други дестинации во регионот. За луѓето што планирале да живеат на море, ова претставувало ненадејна промена што барала итно пронаоѓање сместување и организирање нови патувања.

Особено тешка била ситуацијата за патниците што на бродот ги чувале речиси сите свои лични предмети. По известувањето дека пловилото повеќе нема да им биде достапно, тие добиле краток рок за да ги соберат своите работи и да ги напуштат кабините. Во текот на последните денови пред заминувањето, дел од нив се обидувале да спасат што е можно повеќе предмети од просторот што дотогаш го сметале за свој дом.

Ширин Томас од Вилмингтон, во американската сојузна држава Северна Каролина, изјавила дека и по последното влегување на бродот таму останале многу работи што сакала да ги земе. Нејзиното искуство ја отсликува состојбата во која се нашле многу патници, принудени за кратко време да одлучат што можат да понесат и што ќе мора да остават зад себе. За нив, напуштањето на бродот не било само крај на едно патување, туку и разделба од просторот во кој планирале да поминат значителен дел од животот.

Причината за прекинот на пловидбата, според компанијата, се растечките оперативни трошоци. Посебно се посочува поскапувањето на горивото поврзано со војната во која е вклучен Иран, која создаде дополнителни притисоци врз меѓународните енергетски пазари. За голем патнички брод што постојано се движи меѓу континенти, горивото претставува еден од најзначајните трошоци, па наглите промени во неговата цена можат сериозно да ја нарушат финансиската пресметка.

Но горивото не е единствениот расход што мора да го покрива операторот на ваков брод. Потребни се средства за плати на екипажот, одржување на техничките системи, снабдување со храна и вода, пристанишни услуги, осигурување и исполнување на бројни безбедносни обврски. Дури и кога бродот не плови, значителен дел од овие трошоци продолжуваат да се создаваат.

Токму затоа финансиските проблеми на Villa Vie Residences не можеле едноставно да се решат со привремено запирање на патувањето. Компанијата морала да обезбеди средства за основното функционирање на бродот, додека истовремено се соочувала со обврски кон доверителите и со неизвесност околу идните приходи. Според објавените информации, кризата траела подолго време пред патниците да бидат принудени да се симнат во Камбоџа.

Документи и внатрешна комуникација до кои дошол CBS News покажуваат дека финансиските тешкотии биле присутни најмалку три месеци пред пристигнувањето во Сихануквил. Во тој период компанијата настојувала да обезбеди дополнителни средства, меѓу другото и преку привлекување нови жители на бродот. Ова отвора прашања за тоа колку раководството било подготвено да го одржи ветениот модел на патување и дали патниците навремено биле информирани за сериозноста на состојбата.

Мери Ен Демсар, 67-годишна пензионирана наставничка од канадската провинција Онтарио, изразила незадоволство од недостигот на информации. Според нејзиното сведочење, патниците не добивале јасни објаснувања од компанијата за иднината на патувањето, а најкорисните информации ги добивале од претставниците на камбоџанските власти. Неизвесноста дополнително ја зголемувала загриженоста кај луѓето што веќе вложиле значителни средства во своите кабини.

За дел од патниците, финансиската загуба може да биде особено болна бидејќи одлуката за живот на брод била поврзана со големи лични промени. Некои продале имот, други затвориле или продале бизниси, а трети ги вложиле своите пензиски заштеди. Нивната намера не била само да купат туристичко патување, туку да обезбедат дом и начин на живот за повеќе години.

Меѓу нив се Ланет Канен и Јохан Бодин, двајца 56-годишници кои се качиле на Villa Vie Odyssey во октомври 2024 година. За да го финансираат новиот живот, тие го продале својот бизнис и вложиле приближно 100.000 долари во кабина. Покрај почетната инвестиција, имале обврска да плаќаат и околу 3.500 долари месечно за одржување и користење на услугите.

Нивниот пример покажува дека ваквиот начин на живот бара значителна финансиска подготовка. Почетната цена за кабина е само еден дел од вкупните трошоци, бидејќи месечните надоместоци продолжуваат да се плаќаат во текот на престојот. За патниците што планирале да останат на бродот повеќе години, вкупната инвестиција можела да достигне неколку стотици илјади долари.

Уште поголема сума вложил Џоел Грајф од Нејплс, Флорида, кој платил приближно 350.000 долари за кабина. Според неговото сведочење за CBS News, првиот депозит го уплатил во август 2025 година, а преостанатиот износ го исплатил во мај 2026 година. И покрај толку големата инвестиција, по вселувањето во октомври успеал да помине само 26 дена на бродот пред да биде прекината пловидбата.

Овие случаи ја покажуваат разликата меѓу класично туристичко крстарење и моделот што го нудела Villa Vie Residences. Кај обичните крстарења, патниците плаќаат за конкретна услуга со ограничено времетраење. Во овој случај, луѓето вложувале големи суми со очекување дека ќе добијат долгорочно право на користење простор и пристап до начин на живот што требало да трае со години.

Токму затоа финансискиот колапс на операторот создава посложени последици од откажување туристички аранжман. Покрај прашањето дали патниците ќе добијат поврат на парите, се отвораат и прашања за нивните договорни права, сопственоста врз кабините и можноста проектот да продолжи под ново раководство. Конечниот исход ќе зависи од финансиските и правните постапки што ќе следуваат.

Според информации на Reuters, по заминувањето од Камбоџа бродот би можел да се упати кон Сингапур, каде што постои можност да биде понуден на аукција. Таквиот развој би можел да означи сериозен пресврт за проектот, особено ако продажбата се искористи за намирување на обврските кон доверителите. Сепак, засега не е потврдено дека аукцијата е неизбежна.

Раководството на компанијата тврди дека сè уште постои можност бродот да се врати во функција. Мајк Петерсон, основач и извршен претседател на Villa Vie Residences, изјавил за CBS News дека компанијата разгледува реструктуирање и пронаоѓање нов оперативен партнер. Според него, процесот би можел да трае меѓу 30 и 90 дена, период во кој се надева дека ќе бидат обезбедени потребните финансиски средства.

Петерсон објаснил дека доверителот во меѓувреме ја презел одговорноста за оперативните трошоци на бродот. Тоа подразбира обезбедување средства за екипажот, горивото, техничкото функционирање и чувањето на пловилото. Според неговите изјави, постои подготвеност за соработка доколку компанијата понуди реален план за продолжување на работењето со обезбедено финансирање.

Ваквите изјави, сепак, не ги убедиле сите патници. Дел од нив сметаат дека оптимистичките пораки на раководството создаваат очекувања што можеби нема да се остварат. По ненадејното прекинување на пловидбата и недостигот од навремени информации, довербата во компанијата е сериозно нарушена.

Во обид да го спасат проектот, дел од жителите разгледувале можност самите да го преземат бродот. Идејата била преку заедничка инвестиција да се обезбедат средства за купување и продолжување на операциите под поинаква организациска структура. Според информации на CBS News, дури 169 жители изразиле подготвеност да вложат дополнителен капитал во таквиот план.

Сепак, обидот не успеал бидејќи потенцијален заемодавач го одбил барањето за финансирање. Без потребните средства, групата не можела да ја реализира намерата да го преземе бродот и да го зачува начинот на живот што го избрала. Овој неуспех дополнително ги намалил можностите за брзо решавање на кризата.

Во меѓувреме, се разгледуваат и правни механизми за финансиско реструктуирање. Според порака испратена до жителите, постапка за заштита од доверители според Поглавје 11 од американското законодавство за банкрот би можела да создаде трошоци од приближно три милиони долари само во првите 60 дена. Ова покажува дека дури и обидот за спасување на компанијата бара значителни дополнителни средства.

Поглавјето 11 во американскиот правен систем им овозможува на компаниите со финансиски проблеми да се обидат да го реорганизираат своето работење под судски надзор, наместо веднаш да престанат со постоење. Во таква постапка може да се бара ново финансирање, да се преговара со доверителите и да се подготви план за продолжување на деловните активности. Но успешното реструктуирање зависи од тоа дали компанијата има одржлив деловен модел и реални можности за обезбедување капитал.

Во комуникацијата со жителите се споменува и можноста за финансирање што би овозможило продолжување на основните операции во текот на постапката. Таквото финансирање, познато како DIP, вообичаено се користи за обезбедување ликвидност на компании што се наоѓаат во процес на реорганизација. Сепак, тоа не претставува гаранција дека бродот повторно ќе исплови со своите жители.

Компанијата истовремено ја разгледувала можноста дел од средствата да се обезбедат преку дополнителни уплати од самите патници. Според Петерсон, Villa Vie Residences е во сопственост на вработените и жителите, поради што тие имаат и акционерска улога во проектот. Тој смета дека во услови на финансиска потреба е природно да се побара придонес и од лицата што имаат сопственички интерес.

Но за патниците што веќе вложиле големи суми, барањето нови уплати претставува дополнителна дилема. Од една страна, новото финансирање би можело да помогне во зачувувањето на нивниот дом на море. Од друга страна, постои ризик дополнителните инвестиции да бидат изгубени доколку проектот не успее да се стабилизира.

Случајот со Villa Vie Odyssey отвора и пошироки прашања за одржливоста на концептот на постојано живеење на крузер. Иако ваквиот начин на живот звучи привлечно, неговата економска основа е сложена и чувствителна на промени во трошоците. За разлика од станбените згради на копно, бродовите бараат постојано техничко одржување, обучен екипаж и значителни средства за енергија и пристанишни услуги.

Дополнителен предизвик претставува зависноста од глобалните економски и политички случувања. Поскапувањето на нафтата, промените во пристанишните такси, ограничувањата на пловидбата и непредвидените технички проблеми можат да ги зголемат трошоците многу повеќе од првичните проценки. За компаниите што продаваат долгорочни права на користење кабини, ваквите промени можат да создадат голем јаз меѓу очекуваните приходи и реалните расходи.

Војната во која е вклучен Иран дополнително го нагласи овој ризик. Промените на енергетските пазари не влијаат само врз цените на горивата за автомобилите и авионите, туку и врз трошоците на поморскиот транспорт и туристичката индустрија. Крузерите, кои трошат значителни количества гориво, можат особено силно да ги почувствуваат последиците од наглите поскапувања.

Сепак, финансиските проблеми на Villa Vie Residences не можат да се објаснат исклучиво со цената на горивото. Објавените информации за претходните тешкотии, обидите за привлекување дополнителен капитал и преговорите со доверителите укажуваат на поширока финансиска криза. Затоа останува важно да се утврди во колкава мера енергетските трошоци ја предизвикале состојбата, а во колкава мера само ги забрзале веќе постојните проблеми.

За патниците, меѓутоа, причините за кризата не ја менуваат непосредната реалност. Многумина се наоѓаат далеку од своите матични земји, без пристап до кабините за кои платиле и без сигурни информации дали некогаш повторно ќе се вратат на бродот. Дел од нив мораат да организираат ново сместување, да купуваат авионски билети и да одлучуваат како ќе го продолжат животот по неочекуваниот прекин на патувањето.

Посебно тешка е неизвесноста за оние што го продале својот претходен дом или бизнис за да започнат нов живот на море. Нивната инвестиција не била само финансиска, туку и лична одлука за промена на секојдневието. Со прекинот на пловидбата, тие се соочуваат со потребата повторно да изградат животна стабилност што мислеле дека веќе ја обезбедиле.

Во овој момент, иднината на Villa Vie Odyssey зависи од преговорите меѓу компанијата, доверителите и потенцијалните инвеститори. Можно е да се најде нов оператор што ќе го продолжи проектот, но не е исклучена ниту продажба на бродот како средство за намирување на финансиските обврски. Ниту една од овие можности засега не обезбедува сигурен одговор за луѓето што вложиле пари во кабините.

Приказната за крузерот што исплови од Камбоџа без своите патници е потсетник дека дури и најпривлечните животни концепти можат да бидат изложени на сериозни економски ризици. Идејата за постојан дом што патува низ светот ветува слобода, нови искуства и живот без географски ограничувања, но зад неа стои деловен модел што мора да функционира секој ден. Кога финансиската основа ќе се наруши, последиците не ги чувствуваат само инвеститорите и компанијата, туку и луѓето што својот дом и своите заштеди ги довериле на тој проект.

За повеќе од 200 патници, патувањето што требало да трае со години заврши на пристаниште што никогаш не го планирале како конечна дестинација. Додека Villa Vie Odyssey продолжува да плови без нив, останува неизвесно дали некогаш повторно ќе можат да се качат на бродот што го сметале за свој дом. Она што започнало како остварување на сон за живот на море, засега се претвори во финансиска и лична неизвесност со која патниците допрва ќе мора да се справуваат.