Револуцијата во слабеењето отвора нов бизнис: По фармацевтските компании, заработуваат и млекарниците

Глобалниот бран на популарност на лековите за слабеење создава неочекувани добитници надвор од фармацевтската индустрија. Додека производителите на терапиите против дебелина заработуваат милијарди долари, промените во начинот на исхрана отвораат нови можности и за прехранбените компании. Особено внимание привлекува млечната индустрија, каде што растечката побарувачка за протеини ја зголемува вредноста на суровина што некогаш имала многу помало економско значење.

Сурутката, која се добива при производството на сирење и други млечни производи, постепено станува сè поважен дел од глобалниот пазар на функционална храна. Нејзините протеини се користат во додатоци во исхраната, протеински напитоци, барови и различни производи наменети за луѓе што сакаат да го зголемат внесот на белковини. Сега побарувачката добива дополнителен поттик од милионите корисници на лекови што го намалуваат апетитот.

Според податоците објавени од Bloomberg, цената на протеинот од сурутка во текот на 2026 година пораснала за речиси 70 проценти. На европскиот пазар, референтната цена наведена во анализата достигнала приближно 170 евра за 100 килограми, што покажува колку брзо се менува вредноста на одредени млечни суровини.

Поскапувањето не започнало годинава, бидејќи нагорниот тренд е присутен уште од 2023 година. Сепак, новите навики во исхраната и зголемената употреба на лекови против дебелина дополнително го засилуваат интересот за протеински производи, отворајќи простор за раст на приходите кај компаниите што ги произведуваат и преработуваат.

Во основата на оваа промена се лековите од групата GLP-1, кои првично беа развивани и користени за третман на дијабетес тип 2. Нивното дејство е поврзано со регулирањето на апетитот и чувството на ситост, поради што одредени терапии од оваа група добија значајна улога и во медицинскиот третман на дебелината.

Луѓето што користат вакви лекови често внесуваат помали количества храна, бидејќи чувството на глад се намалува. Но намалениот внес на калории отвора и нов предизвик: како организмот да добие доволно хранливи материи, особено протеини, додека телесната тежина се намалува.

При слабеењето, покрај масното ткиво, може да се изгуби и дел од мускулната маса. Поради тоа, соодветниот внес на протеини, во комбинација со физичка активност и индивидуално приспособена исхрана, има важна улога во зачувувањето на мускулите. Токму оваа потреба го зголемува интересот за производи што содржат повеќе протеини во релативно мали порции.

За прехранбената индустрија, станува збор за значајна промена во потрошувачките приоритети. Производите што порано главно беа наменети за спортисти, бодибилдери и луѓе што редовно вежбаат, сега привлекуваат многу поширока публика.

Протеинските напитоци, јогуртите со зголемена содржина на белковини и различните функционални млечни производи сè почесто се претставуваат како практично решение за луѓе што сакаат да внесуваат доволно протеини без да консумираат големи оброци. Таквата побарувачка создава нови деловни можности за производителите што располагаат со соодветна технологија за преработка на млекото.

Сурутката е особено интересна бидејќи претставува суровина што може да се претвори во производ со значително поголема додадена вредност. Со примена на различни постапки за филтрација, концентрирање и сушење, од неа се добиваат протеински состојки што се користат во широк спектар прехранбени производи.

За млекарниците што располагаат со вакви производствени капацитети, растот на побарувачката може да значи дополнителен извор на приходи. Наместо економската вредност на млекото да се создава претежно преку продажба на сирење, путер или други традиционални производи, поголемо значење добива и преработката на сурутката.

Сепак, не сите млекарници автоматски ќе профитираат подеднакво. Производството на висококвалитетни протеински концентрати и изолати бара специјализирана опрема, технолошко знаење и пристап до пазари на кои овие производи можат да се продаваат по повисоки цени.

Компаниите што веќе имаат развиени капацитети за производство на млечни протеини се во подобра позиција да одговорат на новата побарувачка. За останатите производители, влезот во овој сегмент може да бара дополнителни инвестиции и промени во производствената стратегија.

Интересен показател за промените во прехранбената индустрија е и различното движење на цените на протеините и шеќерот. Додека сурутката бележи силно поскапување, цената на шеќерот се движи во спротивна насока.

Според податоците наведени во анализата, цената на шеќерот се спуштила на приближно 550 евра за тон, наспроти околу 750 евра на највисокото ниво во 2024 година. Оваа разлика не може да се објасни исклучиво со промените во навиките на потрошувачите, бидејќи врз цените на земјоделските суровини влијаат и производството, понудата, временските услови и меѓународната трговија.

Сепак, спротивставените ценовни трендови се вклопуваат во пошироката промена на интересот кон различни категории храна. Производите што се поврзуваат со поголем внес на протеини добиваат сè поголемо внимание, додека прехранбените компании се обидуваат да одговорат на барањата за поинаков нутритивен состав.

Овој процес започна многу пред лековите за слабеење да станат глобален феномен. Развојот на фитнес-индустријата, поголемата заинтересираност за здрав начин на живот и популарноста на исхраната богата со протеини веќе создадоа голем пазар за вакви производи.

Но GLP-1 терапиите внесуваат нова димензија бидејќи се поврзани со медицински третман што може да трае подолг период. Тоа создава можност побарувачката за соодветни прехранбени производи да не биде само краткотраен тренд, туку дел од подолгорочна промена во начинот на исхрана на одредени потрошувачки групи.

Фармацевтската индустрија прва ги почувствува финансиските придобивки од овој развој. Една од најпознатите компании во сегментот е данската Novo Nordisk, чиј лек Ozempic стана глобално препознатливо име во разговорите за слабеењето, иако неговата првична намена е лекување дијабетес тип 2.

Значајна пресвртница на американскиот пазар се случи во 2021 година, кога беше одобрена терапија од оваа група за долгорочно регулирање на телесната тежина кај соодветни пациенти. Тоа придонесе медицинскиот третман на дебелината да привлече многу поголемо внимание од здравствените системи, пациентите и инвеститорите.

Во следните години, интересот за ваквите терапии силно се зголеми. Novo Nordisk се најде во центарот на вниманието на финансиските пазари, а вредноста на нејзините акции во периодот од 2021 до 2024 година се зголеми приближно трипати.

Но фармацевтскиот пазар брзо стана поконкурентен. Американската компанија Eli Lilly се позиционираше како еден од најголемите ривали, развивајќи терапии што во клиничките испитувања покажаа силни резултати во намалувањето на телесната тежина.

Успехот на Eli Lilly предизвика значајна промена и во очекувањата на инвеститорите. Според анализата на Bloomberg, вредноста на нејзините акции од 2021 година до октомври 2026 година се зголемила повеќе од четирипати, што ја вбројува меѓу најголемите берзански добитници од растот на пазарот на терапии против дебелина.

Од друга страна, Novo Nordisk се соочи со значително послаби берзански движења по првичниот силен раст. Според истата анализа, до крајот на октомври 2026 година акциите ја изгубиле претходно остварената добивка, па нивниот вкупен принос во однос на 2021 година се движел околу нулата.

Овие движења покажуваат дека дури и во индустрија со голема побарувачка не сите компании мора да бидат еднакво успешни. Конкуренцијата, развојот на нови лекови, производствените капацитети и очекувањата на инвеститорите можат значително да влијаат врз пазарната вредност на производителите.

Сега вниманието постепено се проширува и кон компаниите што не произведуваат лекови, но можат да заработуваат од промените што тие ги предизвикуваат. Млечната индустрија е еден од најинтересните примери, бидејќи нејзините производи се директно поврзани со потребата за внес на квалитетни протеини.

За производителите на млечни состојки, новиот пазар може да донесе поголеми нарачки од прехранбените компании што развиваат производи наменети за луѓе со намален апетит. Станува збор за производи што треба да бидат практични за консумирање, нутритивно богати и приспособени на различни потреби.

Во такви услови, протеините од сурутка добиваат поголемо економско значење. Нивната примена не е ограничена само на класичните протеински прашоци, туку опфаќа и готови напитоци, млечни десерти, јогурти и други преработени производи.

Растечката побарувачка би можела да ги поттикне млекарниците дополнително да инвестираат во преработувачки капацитети. Но дали ваквите инвестиции ќе бидат исплатливи ќе зависи од трајноста на побарувачката, цените на суровините и способноста на производителите да обезбедат стабилни договори со купувачите.

Важно е и тоа што повисоките цени на протеините не значат автоматски поголем профит за секој учесник во млечната индустрија. Компаниите што купуваат протеински состојки за производство на готова храна може да се соочат со повисоки трошоци, додека производителите што ги продаваат тие состојки можат да имаат поголема корист.

Затоа новиот тренд би можел да создаде различни добитници и губитници во рамките на истиот сектор. Најдобро позиционирани веројатно ќе бидат компаниите што можат ефикасно да произведуваат протеини со висока додадена вредност и да одговорат на барањата на големите прехранбени производители.

Промените се интересни и од поширока економска перспектива. Тие покажуваат како развојот на еден фармацевтски производ може да предизвика последици во индустрии што на прв поглед немаат директна врска со производството на лекови.

Кога милиони луѓе почнуваат да се хранат поинаку, се менува и структурата на побарувачката за суровини. Тоа влијае врз производствените планови, инвестициите, цените и деловните стратегии на компаниите што ја снабдуваат прехранбената индустрија.

Сепак, растот на пазарот на протеини не треба да се толкува како доказ дека секој корисник на GLP-1 терапија има потреба од протеински додатоци. Потребите зависат од возраста, здравствената состојба, физичката активност и целокупната исхрана, а соодветниот внес на хранливи материи треба да се разгледува индивидуално.

Од економски аспект, клучното прашање е дали зголемената побарувачка ќе продолжи и во наредните години. Доколку употребата на лекови против дебелина продолжи да се шири, а интересот за храна богата со протеини остане висок, производителите на млечни протеини би можеле да добијат значително поголема улога во глобалната прехранбена индустрија.

Во исто време, конкуренцијата меѓу производителите може да се засили, а проширувањето на капацитетите постепено да влијае врз цените. Поради тоа, сегашното поскапување на сурутката не претставува гаранција дека истиот тренд ќе продолжи со еднакво темпо.

Она што веќе станува јасно е дека револуцијата во слабеењето одамна ги надмина границите на фармацевтскиот сектор. Нејзините ефекти сè повеќе се чувствуваат во прехранбената индустрија, каде што компаниите се приспособуваат на новите навики и потреби на потрошувачите.

Додека Novo Nordisk и Eli Lilly се натпреваруваат за поголем удел на пазарот на лекови против дебелина, млекарниците и производителите на протеински состојки добиваат можност да станат дел од истиот економски тренд. Така, една од најголемите промени во современата фармацевтска индустрија може да создаде нови извори на заработка и во сектор што со децении се поврзува првенствено со традиционалното производство на млеко и млечни производи.