NBA заработува рекордни милијарди, но клубовите изгубија 450 милиони долари: Што се случува со најсилната кошаркарска лига?

Најсилната кошаркарска лига во светот никогаш не била финансиски помоќна, но зад рекордните приходи и огромната вредност на клубовите се појавува проблем што може значително да го промени начинот на кој функционира професионалниот спорт во САД. Додека NBA потпишува милијардерски договори со телевизиски компании и стриминг-платформи, нејзините клубови губат стотици милиони долари од локалните телевизиски преноси.

Според проценките на Forbes, вкупните приходи на NBA во сезоната 2025/26 достигнале речиси 14 милијарди долари, додека просечната вредност на една франшиза надминува шест милијарди долари. Станува збор за финансиски показатели што ја потврдуваат огромната комерцијална моќ на американската кошарка, но и за индустрија што сè повеќе зависи од промените во медиумскиот сектор.

Проблемот е особено необичен затоа што не произлегува од намален интерес за кошарката. Напротив, телевизиската публика останува голема, спонзорските договори носат значителни приходи, а инвеститорите продолжуваат да плаќаат рекордни суми за сопственички удели во клубовите. Финансиските загуби се појавуваат на сосема друго место, во традиционалниот систем преку кој американските навивачи со децении ги следеа натпреварите на своите локални тимови.

NBA во 2024 година договори нов пакет медиумски права вреден приближно 76 милијарди долари за период од 11 години. Договорите со ESPN и ABC, NBC и Peacock, како и Amazon Prime Video, обезбедуваат огромен прилив на средства и ја потврдуваат вредноста на спортските настани што се емитуваат во живо.

Според проценките, секој NBA клуб во минатата сезона добил речиси 150 милиони долари од националните телевизиски права. Тоа претставува зголемување од околу 40 проценти во споредба со последната година од претходниот договор, што на прв поглед создава впечаток дека финансиската иднина на лигата е целосно обезбедена.

Сепак, паралелно со растот на националните приходи, локалните телевизиски договори доживуваат сериозен пад. Токму овие договори со години претставуваа сигурен извор на пари за клубовите, особено за натпреварите што не се емитуваат на националните телевизиски мрежи.

Во сезоната 2023/24, просечниот NBA клуб заработувал околу 48 милиони долари од локални телевизиски права. Две години подоцна, тој износ се намалил на приближно 33 милиони долари, што претставува пад од околу 32 проценти.

Ако се соберат загубите на сите 30 клубови, разликата достигнува околу 453 милиони долари. Станува збор за значителна сума дури и за лига во која годишните приходи се мерат во милијарди, а платите на најголемите ѕвезди достигнуваат десетици милиони долари.

Најголемиот удар го почувствувале клубовите што претходно соработувале со регионалните спортски телевизии познати под брендот FanDuel Sports Network, а пред тоа како Bally Sports. Компанијата што управувала со овие канали се соочила со сериозни финансиски проблеми, што на крајот довеле до згаснување на нејзиното работење.

Нејзиниот претходник Diamond Sports Group побарал стечајна заштита во 2023 година, а компанијата подоцна продолжила под името Main Street Sports Group. Меѓутоа, финансиските тешкотии не биле надминати, па во текот на 2026 година започнало затворањето на операциите, кое завршило во септември.

Последиците директно се одразиле врз 16 NBA клубови што биле поврзани со оваа регионална телевизиска мрежа. Нивните просечни приходи од локалните преноси се намалиле за приближно 66 проценти, од околу 40 милиони на помалку од 14 милиони долари.

Особено драматичен е примерот со Далас Маверикс. Клубот во сезоната 2023/24 заработувал околу 96 милиони долари од локалните телевизиски права, додека во сезоната 2025/26 приходот од истиот извор се намалил на само 15 милиони долари.

Тоа претставува пад од дури 84 проценти, што покажува колку брзо може да исчезне еден традиционално стабилен извор на финансирање. За клубовите што планираат долгорочни инвестиции во играчи, инфраструктура и организација, ваквите промени создаваат дополнителна неизвесност.

Сепак, кризата не ги погодила сите NBA тимови подеднакво. Според анализата на Forbes, 11 клубови успеале постепено да ги зголемат приходите од локалните телевизиски права во последните две години, што покажува дека дел од организациите пронашле поуспешни начини за приспособување.

Од друга страна, проблеми имале и клубови што не биле директно поврзани со пропаднатата регионална мрежа. Меѓу нив се Јута Џез, Портланд Трејл Блејзерс и Њујорк Никс, што укажува дека станува збор за поширока промена на американскиот медиумски пазар.

Кај Њујорк Никс, на пример, годишниот надоместок за телевизиските права бил намален за 28 проценти. Ова се случило откако MSG Networks, медиумската компанија што е под контрола на истото семејство кое го контролира и клубот, во 2025 година рефинансирала долг поголем од 800 милиони долари.

За да се разбере причината за ваквите загуби, потребно е да се погледне начинот на кој американските регионални спортски телевизии заработувале со децении. Нивниот деловен модел се темелел на договори со кабелските оператори, кои плаќале месечен надоместок за секое домаќинство што имало пристап до спортскиот канал.

Најважно е што овој надоместок се наплатувал без оглед на тоа дали претплатникот навистина гледал кошарка. Така регионалните телевизии добивале приходи од голем број домаќинства, вклучително и од луѓе што воопшто не биле заинтересирани за спорт.

Овој систем им овозможувал на телевизиските компании да склучуваат долгорочни договори со клубовите и да гарантираат високи годишни исплати. Додека кабелската телевизија имала милиони стабилни претплатници, моделот функционирал релативно успешно.

Но навиките на американските потрошувачи драстично се променија. Сè повеќе домаќинства се откажуваат од традиционалните кабелски пакети и преминуваат кон стриминг-платформи, каде што можат сами да избираат каква содржина сакаат да плаќаат.

Со намалувањето на бројот на претплатници, кабелските оператори започнале да нудат поевтини пакети, често без скапите регионални спортски канали. Тоа директно ги намалило приходите на телевизиските мрежи, кои постепено ја губеле способноста да ги исполнуваат финансиските обврски кон клубовите.

Медиумската консултантка Кети Разенбергер, поранешна директорка во ESPN, смета дека регионалните спортски телевизии со години придонесувале за зголемување на цената на кабелските претплати. Според неа, потрошувачите станале сè понезадоволни од високите сметки и од фактот што плаќале за канали што ретко или никогаш не ги гледале.

Парадоксот е што истата технологија што ги уништува приходите на регионалните телевизии истовремено ја зголемува вредноста на националните спортски права. Големите стриминг-компании се подготвени да платат огромни суми за ексклузивни преноси, бидејќи спортот останува една од ретките содржини што гледачите сакаат да ги следат во моментот кога се случуваат.

За разлика од филмовите и сериите, кои можат да се гледаат во кое било време, спортските натпревари имаат посебна вредност додека траат. Резултатот, неизвесноста и заедничкото навивачко искуство создаваат публика што рекламните компании и медиумските платформи особено ја ценат.

Сепак, големите национални договори не го решаваат целосно проблемот со локалните преноси. NBA клубовите мора да пронајдат нов начин да заработуваат од натпреварите што не се дел од националната телевизиска програма, а притоа да не ја изгубат врската со навивачите во своите градови.

Еден од моделите што сè почесто се применува е комбинација од бесплатни телевизиски преноси и платени стриминг-услуги. На тој начин, клубовите можат да ја задржат достапноста на натпреварите за локалната публика, а истовремено да остваруваат директни приходи од навивачите што сакаат да гледаат преку интернет.

Чикаго Булс, на пример, во 2024 година се здружи со хокеарскиот клуб Чикаго Блекхокс и бејзболскиот тим Чикаго Вајт Сокс за да ја создадат Chicago Sports Network. Со овој потег, трите организации започнаа да развиваат сопствен медиумски модел по долгогодишната соработка со NBC Sports Chicago.

Други клубови се насочуваат кон директна дигитална дистрибуција. Во новата сезона, DAZN треба да обезбеди интернет-преноси на натпреварите на 11 NBA клубови, додека самата лига им помага на одредени организации, меѓу кои и Лос Анџелес Клиперс, да развиваат сопствени стриминг-решенија.

Според информациите што ги пренесува Forbes, NBA разгледува и многу поамбициозен проект. Се планира обединување на локалните телевизиски права на најмалку 20 клубови во рамките на заедничка стриминг-платформа, која би можела да започне со работа во сезоната 2027/28.

Идејата е наместо секој клуб самостојно да преговара со различни телевизиски компании, поголем дел од лигата да настапува заеднички на дигиталниот пазар. Ваквиот пристап би можел да обезбеди поголема преговарачка моќ, поедноставен пристап за гледачите и нови можности за комерцијализација на натпреварите.

За развојот на проектот е ангажиран Мет Волк, поранешен оперативен директор на регионалната спортска мрежа NESN. Неговото искуство со воспоставување стриминг-услуги треба да помогне во создавањето нов модел што ќе биде поодржлив од традиционалните кабелски договори.

Сепак, не сите експерти веруваат дека изгубените приходи можат целосно да се надоместат. Разенбергер предупредува дека клубовите можат да пронајдат нови извори на заработка, но дека ќе биде тешко повторно да ги достигнат износите што некогаш ги добивале од регионалните кабелски телевизии.

Причината е едноставна. Во стариот систем, клубовите индиректно заработувале и од домаќинства што не ги гледале нивните натпревари, додека во новиот модел приходите многу повеќе зависат од бројот на луѓе што навистина се подготвени да платат за спортска содржина.

Кризата не е ограничена само на кошарката. Слични проблеми се појавуваат и во американската бејзбол-лига MLB и хокеарската NHL, каде што локалните телевизиски права имаат уште поголемо значење за вкупните приходи.

Според податоците на Forbes, локалните преноси во сезоната 2023/24 учествувале со околу 13 проценти во приходите на NBA, додека во последната сезона нивното учество се намалило на приближно седум проценти. Кај NHL овој извор претставува околу 13 проценти од приходите, а кај MLB приближно 17 проценти.

Поради тоа, проблемите на регионалните телевизии можат да имаат уште посериозни последици за бејзболските и хокеарските клубови. MLB веќе презеде директна организација на телевизиските преноси за повеќе тимови, откако дел од регионалните мрежи престанаа да ги исполнуваат договорните обврски.

Сличен пристап применува и NHL, која презеде одговорност за производството на преноси на неколку свои клубови. Овие потези покажуваат дека американскиот професионален спорт постепено се оддалечува од моделот во кој регионалните телевизиски компании имаа речиси целосна контрола врз локалната дистрибуција.

Во сосема поинаква позиција се наоѓа американската фудбалска лига NFL. Благодарение на структурата на нејзините национални медиумски договори, секој клуб минатата сезона добил повеќе од 400 милиони долари, поради што локалните телевизиски права имаат многу помало финансиско значење.

И покрај проблемите, инвеститорите не покажуваат знаци дека го губат интересот за NBA. Вредноста на клубовите продолжува да расте, а финансиските институции и инвестициските фондови и понатаму ја гледаат професионалната кошарка како атрактивна долгорочна инвестиција.

Боб Маландро, управувачки партнер во Whitecap Sports Group, смета дека инвеститорите очекуваат клубовите постепено да ги надоместат загубите од телевизиските права преку други деловни активности. Според него, организациите веќе започнале да развиваат нови извори на приходи што не зависат исклучиво од продажбата на телевизиски преноси.

Меѓу нив се инвестициите во недвижности околу спортските арени, луксузни угостителски содржини и ексклузивни искуства за навивачите. Современите спортски објекти сè повеќе се претвораат во големи комерцијални комплекси што заработуваат и надвор од деновите кога се играат натпревари.

За клубовите, ваквата диверзификација станува важен дел од финансиската стратегија. Наместо да зависат од еден голем телевизиски партнер, тие се обидуваат да создадат повеќе независни извори на приходи, од дигитални претплати до комерцијални активности поврзани со своите арени.

Сепак, падот на локалните телевизиски приходи има и последици што можат да се одразат врз самото натпреварување. Бидејќи финансиските резултати на лигата влијаат врз пресметките за ограничувањето на платите на играчите, послабиот раст на одредени приходи може да го забави и зголемувањето на расположливите средства за играчки договори.

Ова не значи дека NBA се соочува со финансиски колапс. Напротив, лигата останува исклучително профитабилна и комерцијално привлечна, но промените во медиумската индустрија покажуваат дека дури и најбогатите спортски организации не се имуни на нарушувањата во традиционалните деловни модели.

Најголемиот предизвик во следните години ќе биде да се пронајде рамнотежа меѓу заработката и достапноста на натпреварите. Ако гледањето кошарка стане премногу скапо или ако навивачите мора да користат повеќе различни платформи, постои ризик дел од публиката да се откаже од редовното следење на своите омилени клубови.

Истовремено, дигиталната дистрибуција отвора можност NBA да воспостави подиректна врска со навивачите и подобро да ги разбере нивните навики. За разлика од традиционалната телевизија, стриминг-платформите овозможуваат пофлексибилни претплатнички модели и дополнителни дигитални услуги.

Токму затоа следната голема финансиска битка во NBA можеби нема да се води околу нов телевизиски договор вреден десетици милијарди долари, туку околу прашањето кој ќе ги контролира локалните преноси и како ќе се наплатува нивното гледање.

Лигата во моментов се наоѓа во необична ситуација: нејзината глобална популарност расте, клубовите вредат повеќе од кога било, а националните медиумски договори носат рекордни приходи, но еден долгогодишен извор на финансиска стабилност постепено исчезнува.

Иднината ќе покаже дали новите стриминг-модели ќе успеат да ја пополнат празнината од повеќе стотици милиони долари. Она што веќе е јасно е дека американскиот спорт влегува во период во кој најважната промена не се случува на кошаркарскиот терен, туку на екраните преку кои навивачите ги следат своите клубови.