Замислете да се вратите дома по напорен работен ден и да откриете дека расфрланите предмети се вратени на своите места, просторијата е средена, а клучевите што со часови сте ги барале веќе се пронајдени. Ваквата идеја, која до неодамна изгледаше како сцена од научнофантастичен филм, постепено станува цел на компаниите што развиваат нова генерација домашни роботи. Американската компанија Tuesday Labs, со седиште во Њујорк, работи на хуманоиден робот наречен Voxel, чија основна задача ќе биде да им помага на луѓето во секојдневното одржување на домот. Наместо да биде наменет за индустриско производство или сложени фабрички операции, овој робот се развива за активности што на прв поглед изгледаат едноставно, но одземаат значителен дел од слободното време. Пронаоѓањето изгубени предмети, расчистувањето на неуредни простории, носењето потребни работи и полевањето растенија се дел од функциите што компанијата планира да ги понуди. Идејата е Voxel постепено да го запознава домот во кој работи, да го разбира распоредот на предметите и самостојно да извршува определени задачи без постојани инструкции од сопственикот. Tuesday Labs веќе започна со примање резервации за моделот Series-1, за кој заинтересираните купувачи треба да уплатат депозит од 200 долари. Планираната продажна цена изнесува околу 20.000 долари, додека почетокот на производството е најавен за 2028 година. Тоа значи дека Voxel засега не е производ што може веднаш да се купи и користи во домот. Станува збор за робот во развој, а компанијата во наредниот период ќе треба да покаже дека неговите способности функционираат сигурно и надвор од контролирани демонстрациски услови. За разлика од класичните роботски правосмукалки, кои имаат релативно ограничен опсег на активности, Voxel е замислен како многу посложена машина. Тој располага со две механички раце што треба да му овозможат да дофаќа, подига, пренесува и преместува предмети со различни облици. Секоја рака има седум степени на слобода, што овозможува повеќе различни движења и положби. Роботот има и подвижни зглобови на дланките, како и специјални механизми за фаќање предмети, со цел да може да ракува со работите што вообичаено се наоѓаат во домаќинството. Ова е еден од најголемите предизвици во современата роботика. За човекот, земањето книга од маса или враќањето предмет на полица претставува речиси автоматска активност, но за роботот таквата задача бара прецизно препознавање на предметот, процена на неговата положба и внимателно контролирање на движењата. Дополнителна сложеност создава фактот што домашните простории постојано се менуваат. Предметите не се секогаш на истото место, мебелот може да биде различно распореден, а во просторот може да има луѓе, домашни миленици и други пречки што роботот мора да ги препознае. Токму затоа Tuesday Labs посветува големо внимание на системот за визуелна ориентација. Voxel користи две стерео RGB камери и дополнителна широкоаголна камера, преку кои треба да добива информации за околината и да се движи низ просториите. Намерата е роботот да не се потпира исклучиво на однапред внесена мапа на домот, туку со текот на времето да учи каде вообичаено се чуваат одредени предмети. На тој начин би можел да развие претстава за организацијата на просторот и да препознае кога нешто е оставено на невообичаено место. На пример, ако далечинскиот управувач најчесто стои на одредена маса, роботот би можел да ја запомни таа локација. Доколку подоцна го забележи на друго место, системот би требало да може да го препознае и да го врати таму каде што вообичаено се чува. Сличен принцип би се користел и при пронаоѓањето изгубени предмети. Наместо сопственикот да пребарува низ целиот дом, роботот би можел да ги искористи информациите што ги собрал за просторијата и за вообичаените локации на предметите. Сепак, оваа способност во моментов претставува развојна цел, а не целосно потврдена функционалност. Компанијата допрва треба да покаже колку успешно Voxel ќе може да препознава предмети што се делумно скриени, преместени или поставени во неочекувани положби. Посебно внимание привлекува и конструкцијата на нозете, кои имаат облик што потсетува на буквата Z. Според развивачите, ваквиот дизајн треба да му овозможи на роботот полесно да се приближува до мебелот, особено до маси, полици и други површини до кои треба да пристапи со рацете. Ова покажува дека кај домашните роботи изгледот не е само естетско прашање. Секој дел од конструкцијата мора да биде приспособен на ограничениот простор во кој машината ќе се движи, како и на потребата да извршува задачи без да го оштетува мебелот или предметите. Интересен е и начинот на кој Tuesday Labs го развива движењето на Voxel. Наместо секое движење да го програмира исклучиво преку традиционални инженерски методи, компанијата користи техники што потсетуваат на процесот на создавање тродимензионални анимации. Движењата најпрво се обликуваат во софтвер за 3D анимација, а потоа се користи машинско учење за роботот да научи како да ги изведува во реални физички услови. Притоа мора да се земат предвид гравитацијата, наклонот на подот, надворешните туркања и можноста за губење рамнотежа. Ваквиот пристап треба да овозможи движењата да бидат постабилни, но и поприродни. Наместо роботот да се движи со нагли и крути механички реакции, целта е неговите чекори и промените на положбата да изгледаат поусогласено со просторот. Tuesday Labs работи и на намалување на бучавата при движењето. Развиени се посебни модели за контролирање на ударите при допир со подлогата, со амбиција чекорите на Voxel да бидат приближно тивки како чекорите на возрасен човек што оди со обувки по дрвен под. Оваа карактеристика може да биде особено важна за користење во станбени простории. За разлика од фабричките роботи, кои најчесто работат во индустриска средина, домашните машини треба да функционираат во непосредна близина на луѓето, без да создаваат постојана бучава или непријатност. Развојот на Voxel е дел од поширокиот обид роботите да излезат од фабриките и да станат корисни во секојдневниот живот. Додека индустриската автоматизација со децении се потпира на машини што извршуваат прецизно определени задачи, домашното опкружување претставува многу понепредвидлив простор. Во една фабрика, предметите често се поставени на точно определени позиции, а движењата на машините се однапред дефинирани. Во домот, пак, истиот предмет може секој ден да се наоѓа на различно место, што бара многу поголема способност за приспособување. Поради тоа, успехот на домашните роботи нема да зависи само од нивната физичка конструкција. Подеднакво важни ќе бидат софтверот, системите за препознавање предмети и способноста за донесување одлуки во ситуации што не можат целосно да се предвидат. Компанијата засега ги насочува своите напори кон релативно едноставни активности, како расчистување предмети и нивно пренесување од едно место на друго. Посложените домашни обврски, како перење алишта или миење садови, се споменуваат само како можни идни способности. Ова разграничување е важно бидејќи ракувањето со различни материјали, кршливи предмети и сложени домашни уреди бара многу поголема прецизност. Дури и навидум едноставна задача, како земање чаша од маса, може да претставува предизвик доколку роботот не ја процени правилно силата со која треба да ја фати. Друг значаен фактор ќе биде цената. Со планирани 20.000 долари, Voxel тешко дека во почетната фаза ќе стане масовно достапен производ, особено ако неговите способности останат ограничени на неколку основни домашни активности. За потенцијалните купувачи, клучното прашање ќе биде дали заштедата на време и практичната помош што ја нуди роботот ја оправдуваат толку високата инвестиција. Доколку технологијата напредува и производствените трошоци се намалат, ваквите машини би можеле постепено да станат попристапни. Истовремено, домашните роботи отвораат и прашања за приватноста. Уред што постојано ја набљудува околината преку камери и учи каде се наоѓаат личните предмети неизбежно обработува информации за навиките и организацијата на домот. Затоа, покрај функционалноста и безбедноста, за идните корисници ќе биде важно и како се чуваат и обработуваат податоците што ги собира роботот. Во достапните информации за Voxel сè уште нема доволно детали за да се оцени како овие прашања ќе бидат решени во конечниот производ. Иако почетокот на производството е планиран за 2028 година, пред Tuesday Labs остануваат значителни технолошки предизвици. Компанијата ќе треба да покаже дека роботот може сигурно да се движи низ различни домови, да препознава предмети со различна големина и форма и да ги извршува задачите без постојана човечка помош. Дотогаш, Voxel останува интересен показател за насоката во која се развива домашната роботика. Наместо машините да бидат создадени само за демонстрација на сложени движења, сè поголемо внимание се посветува на нивната практична корист во секојдневието. Доколку компанијата успее да ги реализира најавените способности, домашниот робот би можел да стане помошник што ќе презема дел од малите, но постојани обврски во домаќинството. Пронаоѓањето изгубени предмети и расчистувањето на просториите можеби не изгледаат како револуционерни задачи, но токму нивното сигурно автоматизирање би можело да претставува важен чекор кон иднината во која роботите навистина ќе бидат корисни членови на домаќинството. Навигација на напис Walkman се враќа како луксуз: Sony претстави музички плеери што чинат илјадници долари Како изгледал човекот пред 315.000 години? Научниците го реконструираа лицето на еден од најстарите претставници на нашиот вид