Како изгледал човекот пред 315.000 години? Научниците го реконструираа лицето на еден од најстарите претставници на нашиот вид

Како изгледале луѓето пред повеќе од 300.000 години, во период кога нашиот вид допрва се појавувал на Земјата? Благодарение на современата технологија и фосилните остатоци пронајдени во Северна Африка, научниците успеаја да создадат дигитална реконструкција на лице што нуди нов поглед кон далечното минато на човештвото.

Меѓународен истражувачки тим изработи тридимензионален модел на лицето на еден од најраните познати претставници на Homo sapiens, кој живеел пред приближно 315.000 години на територијата на денешно Мароко. Резултатите од истражувањето се објавени во научното списание Heritage, а проектот претставува обид со помош на дигитални технологии да се добие поверодостојна претстава за физичкиот изглед на нашите далечни предци.

Зад реконструкцијата стои бразилскиот 3D дизајнер Сисеро Мораес, кој соработувал со истражувачи од Австралија, Италија и Полска. Тимот користел постојни научни податоци, дигитални модели на фосили и современи методи за реконструкција на меките ткива на лицето.

Основата на истражувањето се фосилите откриени на археолошкиот локалитет Џебел Ирхуд во Мароко, место што има исклучително значење за разбирањето на потеклото на современиот човек. Токму таму биле пронајдени остатоци што значително ги промениле претходните научни претпоставки за староста на нашиот вид.

Во две студии објавени во списанието Nature во 2017 година, истражувачите заклучиле дека фосилите од Џебел Ирхуд припаѓаат на рани претставници на Homo sapiens. Нивната старост била проценета на околу 315.000 години, со маргина на неизвесност од приближно 34.000 години.

Ова откритие било особено значајно бидејќи покажало дека историјата на нашиот вид се протега подалеку во минатото отколку што претходно се сметало. Фосилите од Мароко се меѓу најстарите познати остатоци што научниците ги поврзуваат со Homo sapiens, а нивното проучување придонело за пошироко разбирање на раната човечка еволуција.

Интересно е што првото откритие на локалитетот не било резултат на однапред планирано археолошко истражување. Во раните 1960-ти години, работник што ископувал минерали случајно наишол на човечки череп, без да знае дека станува збор за остатоци што подоцна ќе добијат огромно научно значење.

Во тоа време, истражувачите имале сосема поинаква претстава за неговото потекло. Првичните проценки го поврзувале черепот со африкански неандерталец и му припишувале старост од околу 40.000 години.

Подоцнежните истражувања, сепак, покажале дека остатоците се многу постари. Со напредокот на методите за датирање и со дополнителните археолошки откритија, Џебел Ирхуд станал едно од најважните места за проучување на најраните фази од развојот на современиот човек.

Новата реконструкција претставува продолжение на овие истражувања, но со поинаква цел. Наместо да се утврдува староста на фосилите или нивното место во човечката еволуција, научниците се обиделе да прикажат како можело да изгледа лицето на човек од тој далечен период.

За таа цел, тимот користел композитен дигитален модел на череп, кој бил претставен во 2017 година од Институтот Макс Планк за еволутивна антропологија во Лајпциг. Моделот бил создаден со комбинирање на повеќе фосилни остатоци пронајдени на истата локација.

Најголемиот дел од реконструираниот череп потекнува од фосилот познат како Ирхуд 1. Бидејќи не биле зачувани сите негови делови, научниците користеле и остатоци од други единки, вклучително и делови од долната вилица и забите, за да добијат поцелосна анатомска структура.

Ова е важен детал бидејќи конечната реконструкција не претставува точен портрет на еден конкретен човек што живеел пред 315.000 години. Таа е научно заснована претстава за можниот изглед на раните припадници на Homo sapiens, создадена врз основа на комбинирани фосилни податоци.

Мораес го изработил тридимензионалниот модел користејќи видеоматеријали и фотографии објавени од Институтот Макс Планк. Потоа, за да ја реконструира формата на лицето, применил метод што вклучува споредба со анатомските карактеристики на современите луѓе.

Во процесот била употребена компјутерска томографија, односно CT-снимка од современ возрасен човек чиј идентитет не бил откриен. Дигиталниот модел бил приспособен на формата на древниот череп, со цел да се процени како можеле да бидат распоредени меките ткива.

Особено внимание било посветено на дебелината на ткивата во различни делови од лицето. За овие проценки биле користени податоци од современи луѓе со африканско потекло, што им овозможило на истражувачите да создадат анатомски заснована претстава за лицето.

Целата реконструкција била реализирана со помош на Blender, бесплатен софтвер за тридимензионално моделирање. Ова покажува дека современите дигитални алатки можат да имаат значајна примена и во научни области како антропологијата, археологијата и проучувањето на човечката еволуција.

Истражувачите ја анализирале и внатрешната зафатнина на черепот, која во новиот модел изнесува 1.364 милилитри. Оваа вредност е многу блиска до претходната проценка од 1.375 милилитри, добиена преку компјутерска томографија на оригиналните фосилни остатоци.

Блискоста на овие две вредности покажува дека дигиталниот модел добро ги следи познатите димензии на черепот. Сепак, тоа не значи дека сите детали од надворешниот изглед можат да се утврдат со ист степен на сигурност.

Научниците изработиле две различни верзии на лицето, со цел јасно да ја прикажат разликата меѓу анатомските податоци и уметничката интерпретација. Првата верзија е претставена во сиви тонови, без коса и брада, и е насочена кон обликот на лицето што може да се процени врз основа на коскената структура.

Втората верзија е изработена во боја и вклучува детали како тен на кожата, коса и брада. Таа нуди пореалистичен визуелен впечаток, но авторите нагласуваат дека овие карактеристики не можат со сигурност да се утврдат од достапните фосили.

Причината е едноставна: коските можат да откријат многу за формата на черепот, вилицата и одредени делови од лицето, но не ги зачувуваат сите информации за надворешниот изглед. Бојата на кожата, густината на косата и изгледот на брадата не можат директно да се реконструираат само врз основа на овие остатоци.

Поради тоа, научниците предупредуваат дека резултатот не треба да се сфати како фотографски точен приказ на човек од праисторијата. Наместо тоа, станува збор за анатомски веродостојна проценка, која ги комбинира достапните фосилни докази со знаењата за структурата на лицето кај современите луѓе.

Дополнителна неизвесност произлегува од фактот што не постојат директни податоци за дебелината и распоредот на меките ткива кај луѓето што живееле во тој период од плеистоценот. Истражувачите затоа морале да користат современи анатомски податоци како основа за своите проценки.

И покрај овие ограничувања, реконструкцијата има значајна научна и образовна вредност. Таа овозможува фосилите, кои за најголемиот дел од јавноста претставуваат тешко разбирливи остатоци од коски, да добијат препознатлива човечка форма.

Ваквите проекти имаат и пошироко значење за начинот на кој ја разбираме сопствената историја. Наместо нашите далечни предци да ги замислуваме како апстрактни фигури од учебниците, дигиталните реконструкции ни овозможуваат полесно да ја согледаме нивната поврзаност со современиот човек.

Истовремено, тие потсетуваат дека еволуцијата на Homo sapiens била долг и сложен процес. Луѓето што живееле пред повеќе од 300.000 години не биле идентични со денешните популации, но веќе поседувале анатомски карактеристики поради кои научниците ги вклучуваат во истата еволутивна линија.

Откритијата од Џебел Ирхуд имаат посебна важност и за разбирањето на географското потекло на нашиот вид. Нивната старост и локација придонесуваат за научната слика според која раниот развој на Homo sapiens бил поврзан со сложени еволутивни процеси на африканскиот континент.

Новата реконструкција не ги решава сите прашања за изгледот и животот на најраните луѓе. Таа, сепак, претставува уште еден чекор во настојувањето научните откритија да се претворат во појасна и подостапна претстава за човечкото минато.

Пред 315.000 години не постоеле градови, современи држави или технологии што денес ги сметаме за неопходни. Но на територијата на денешно Мароко веќе живееле луѓе чии фосилни остатоци денес ни помагаат да разбереме како започнала приказната на нашиот вид.

Благодарение на спојот на антропологијата, компјутерската томографија и тридимензионалното моделирање, нивните лица постепено добиваат препознатлив облик. Иако никогаш нема да можеме со целосна сигурност да знаеме како изгледал конкретен човек од тоа време, науката денес ни овозможува да се приближиме до одговорот повеќе од кога било досега.