Боровинките стануваат нова можност за македонските земјоделци: Колку чини вложувањето и колкава е заработката?

Сè поголем број македонски земјоделци размислуваат за одгледување култури што можат да донесат повисоки приходи од традиционалното производство. Покрај пиперките, доматите и другите добро познати земјоделски производи, вниманието сè почесто се насочува кон боровинките, кои достигнуваат високи продажни цени и можат да се одгледуваат на релативно мали површини.

Интересот за ова овошје не е случаен. Домашното производство сè уште е ограничено, додека побарувачката создава простор за нови производители. Во текот на сезоната, свежите боровинки во Македонија се продаваат и по 400 до 450 денари за килограм, иако конечната цена зависи од квалитетот, количината и начинот на продажба.

Пример за ваквите цени беше забележан во август годинава, кога боровинки произведени на Кожуф се нудеа по 450 денари за килограм, односно по 400 денари при купување поголеми количини. Ваквите износи се привлечни за земјоделците, особено за оние што располагаат со помали парцели и бараат начин да остварат поголема вредност од ограничена земјоделска површина.

Сепак, производството на боровинки бара сериозно почетно вложување. За подигање насад на еден декар, според проценките на познавачите на овоштарството, потребни се приближно 2.500 до 4.000 евра. Во оваа сума влегуваат набавката на садници, подготовката на просторот, системот за наводнување и обезбедувањето соодветна подлога за растење.

Дополнителен предизвик е времето потребно насадот да почне да носи значителни приходи. Во првите две години производителите не треба да очекуваат голема заработка, бидејќи растенијата сè уште се развиваат. Во третата година приносот може да достигне меѓу 300 и 500 килограми по декар, додека по петтата или шестата година, во поволни услови, може да се зголеми на 1.500 до 2.000 килограми.

Ако се земе пример со принос од 1.500 килограми и продажна цена од 400 денари за килограм, вкупниот приход би изнесувал 600.000 денари од еден декар. При принос од 2.000 килограми и цена од 450 денари, теоретскиот приход би достигнал 900.000 денари. Сепак, ова се пресметки за бруто-приход, а не за чиста заработка, бидејќи од нив треба да се одбијат трошоците за одгледување, берба, пакување, транспорт и продажба. Дополнително, не е сигурно дека целото производство ќе може да се продаде по највисоката сезонска цена.

За разлика од некои традиционални култури, боровинката има посебни барања во однос на почвата. Таа најдобро успева во кисела средина, поради што не секое земјиште во Македонија е погодно за нејзино одгледување. Едно од решенијата е садење во посебни саксии или вреќи исполнети со соодветен супстрат, што овозможува подобра контрола на условите за растење.

Но и при ваквиот начин на производство неопходни се редовно наводнување, правилна прихрана и постојано следење на состојбата на растенијата. Недостигот од вода или несоодветната киселост на подлогата може сериозно да влијаат врз приносот. Дополнително, бербата бара внимателна работа, бидејќи плодовите се чувствителни и мора да се собираат и чуваат на соодветен начин.

Една од предностите на боровинките е можноста за директна продажба. Производителите што имаат пристап до локални продавници, ресторани или индивидуални купувачи можат да постигнат повисоки цени отколку при продажба преку откупувачи. Сепак, директниот пласман носи и дополнителни обврски, особено во делот на пакувањето, складирањето и организирањето на испораките.

Искуствата на дел од домашните производители покажуваат дека боровинките можат полесно да најдат купувачи од одредени други видови бобинки. Производител од Струшко посочува дека ограничената понуда придонесува за подобар пласман во споредба со аронијата. Но ваквата предност не треба да се смета за трајно загарантирана, бидејќи со зголемувањето на домашното производство може да се промени и односот меѓу понудата и побарувачката.

Боровинката е опфатена и со мерките за земјоделска поддршка. Според наведените услови во програмата, за одржување постојни насади е предвидена поддршка од 12.000 денари по хектар, додека за подигање нови насади се утврдени барања во однос на густината на садење, вклучително и повеќе од 2.200 садници по хектар.

За македонските земјоделци што со години се соочуваат со неизвесни откупни цени и зголемени производствени трошоци, боровинките претставуваат можност за диверзификација на производството. Особено интересни можат да бидат за помалите земјоделски стопанства, каде што секој декар треба да донесе што поголема економска корист.

Сепак, високата цена на килограм не е доволна причина веднаш да се започне со производство. Пред вложувањето потребно е да се испитаат условите за одгледување, да се пресметаат реалните трошоци и да се обезбедат потенцијални купувачи. Боровинката може да биде исплатлива култура, но успехот зависи од квалитетното производство, трпението и сигурниот пласман.

За оние што се подготвени да вложат и да почекаат неколку години до полн род, ова овошје може да претставува интересна алтернатива на традиционалните земјоделски култури. Најважната пресметка, сепак, не е само колку килограми ќе се произведат, туку колку од нив ќе се продадат и по која цена.