Политиката ги разделува, економијата ги поврзува: Македонија повеќе извезува во Бугарија отколку што увезува

Политичките односи меѓу Македонија и Бугарија со години се оптоварени со несогласувања околу историјата, идентитетските прашања и европската интеграција на земјава. Додека на политичката сцена продолжуваат меѓусебните обвинувања, дипломатските тензии и несогласувањата околу условите за продолжување на македонскиот европски пат, економијата покажува поинаква слика. Компаниите од двете држави продолжуваат да соработуваат, стоките ја преминуваат границата, а трговските интереси очигледно не ја следат секогаш политичката реторика.

Особено интересно е што Македонија, и покрај политичките разлики со источниот сосед, во првите осум месеци од 2026 година извезла повеќе производи во Бугарија отколку што увезла од неа. Според податоците на Државниот завод за статистика, македонскиот извоз достигнал 349,7 милиони евра, додека увозот од Бугарија изнесувал 266,2 милиони евра. Разликата од приближно 83,6 милиони евра претставува позитивен трговски биланс за Македонија, што е значаен показател во период кога политичките односи меѓу двете земји остануваат чувствителни.

Последните дипломатски случувања дополнително го нагласуваат контрастот меѓу политиката и економијата. На средбата во Софија на 8 октомври, министрите за надворешни работи на двете земји не постигнаа конкретен напредок во надминувањето на разликите. Македонската страна продолжува да бара гаранции дека европската интеграција нема да биде проследена со нови билатерални условувања, додека Бугарија останува на ставот дека внесувањето на Бугарите во македонскиот Устав е неопходен предуслов за продолжување на процесот.

Но додека политичарите не можат да најдат заеднички јазик, деловниот сектор продолжува да функционира според сопствената економска логика. Македонските производи наоѓаат купувачи на бугарскиот пазар, а бугарските компании продолжуваат да испорачуваат стоки и суровини за потребите на македонската економија. Трговската размена од речиси 616 милиони евра за само осум месеци покажува дека економската поврзаност меѓу двете држави останува значајна и покрај политичките несогласувања.

Уште поинтересен е фактот што македонскиот извоз во Бугарија во овој период пораснал за 17,4 проценти, додека увозот од соседната држава се намалил за 32,1 процент. Вкупната трговска размена, сепак, е намалена за 10,7 проценти, па затоа позитивниот биланс не треба да се толкува како раст на сите сегменти од економската соработка. Сепак, бројките потврдуваат дека Бугарија останува важен пазар за македонските производители, без оглед на дипломатските тензии.

Ова отвора и едно пошироко прашање: колку политичките несогласувања навистина ги одразуваат економските интереси на двете општества? Додека на политичко ниво се расправа за минатото, идентитетот и условите за европска интеграција, компаниите се насочени кон продажба, производство, инвестиции и нови пазари. За нив, економската исплатливост, квалитетот и сигурноста на испораките често имаат поголемо практично значење од политичките пораки што доаѓаат од Скопје и Софија.

Тоа, се разбира, не значи дека политиката нема влијание врз економијата. Долготрајните несогласувања можат да ја нарушат довербата, да ја забават реализацијата на заеднички инфраструктурни проекти и да ги обесхрабрат потенцијалните инвеститори. Но досегашната трговска соработка покажува дека постојат економски интереси што продолжуваат да ги поврзуваат двете земји дури и во периоди на затегнати дипломатски односи.

За Македонија, позитивниот трговски биланс претставува поволен економски показател, но не и доказ дека сите економски предизвици во односите со Бугарија се надминати. Многу поважно е дали земјата ќе успее да го задржи растот на извозот, да ја прошири понудата на производи и да ја искористи близината на бугарскиот пазар за посилно присуство во Европската Унија.

На крајот, односите меѓу Македонија и Бугарија покажуваат еден интересен парадокс. Двете држави тешко постигнуваат политички компромис, но нивните компании секојдневно наоѓаат причини за соработка. И додека политичките односи остануваат оптоварени со нерешени прашања, економските бројки испраќаат поинаква порака: Македонија не само што продолжува да тргува со Бугарија, туку во првите осум месеци од 2026 година продала на бугарскиот пазар за речиси 84 милиони евра повеќе стоки отколку што купила од него.

И токму тука се наметнува прашањето дали економската соработка во иднина може да стане мост за подобрување на политичките односи или двете земји ќе продолжат да живеат со реалност во која бизнисот ги поврзува, а политиката ги разделува.