Вештачката интелигенција станува огромен потрошувач на струја: До 2030 година дата-центрите ќе трошат колку цела Јапонија

Брзиот развој на вештачката интелигенција создава сè поголеми предизвици за светскиот енергетски сектор. Додека технологијата навлегува во речиси сите области од економијата, центрите за податоци што го овозможуваат нејзиното функционирање трошат сè поголеми количества електрична енергија. Според проценките на Меѓународната агенција за енергија, до 2030 година нивната потрошувачка би можела да достигне ниво споредливо со годишната потрошувачка на цела Јапонија.

Во моментов, центрите за податоци учествуваат со приближно 1,5 проценти во глобалната потрошувачка на електрична енергија. Се очекува до крајот на деценијата овој удел да се зголеми на околу три проценти, односно на 945 терават-часови годишно. Ваквиот раст покажува дека ширењето на дигиталните технологии ќе бара значителни дополнителни енергетски капацитети.

На овој проблем укажува и економистката Сања Филиповиќ во анализа објавена во октомвриското издание на „Макроекономска анализа и трендови“. Таа предупредува дека покрај електричната енергија, развојот на вештачката интелигенција ја зголемува и потрошувачката на вода, а создава дополнителни количества електронски отпад.

Енергетските потреби на вештачката интелигенција произлегуваат од неколку процеси. Првиот е обучувањето на големите модели, при што моќни компјутерски системи обработуваат огромни количества податоци. Вториот е нивната секојдневна употреба, додека третиот ја опфаќа инфраструктурата неопходна за работа на серверите, вклучително и системите за ладење и мрежната опрема.

Иако во минатото најголемо внимание се посветуваше на енергијата потребна за обучување на моделите, сè поголемо значење добива нивното секојдневно користење. Секое генерирање текст, слика или анализа бара компјутерска обработка, а кога ваквите операции се повторуваат милијарди пати, нивната вкупна потрошувачка станува значителна.

Според Меѓународната агенција за енергија, специјализираните сервери што се користат за задачи поврзани со вештачката интелигенција ќе бидат меѓу главните причини за растот на побарувачката. Нивната потрошувачка на електрична енергија би можела да се зголемува за околу 30 проценти годишно, додека кај конвенционалните сервери се очекува раст од приближно девет проценти.

Проценките покажуваат дека серверите наменети за вештачка интелигенција би можеле да бидат одговорни за речиси половина од дополнителната потрошувачка на електрична енергија во центрите за податоци до 2030 година. Тоа ја потврдува нивната сè поголема улога во обликувањето на идната енергетска побарувачка.

Посебен предизвик претставува и географската распределба на инфраструктурата. Големите центри за податоци често се концентрирани во одредени региони, каде што можат значително да ја оптоварат локалната електроенергетска мрежа. Поради тоа, нивната изградба бара внимателно планирање и дополнителни инвестиции во снабдувањето со електрична енергија.

Не помалку важно е и прашањето за водата. Серверите создаваат големи количества топлина, па за нивното непречено функционирање се користат системи за ладење, од кои дел трошат значителни водни ресурси. Во подрачјата каде што водата е ограничена, проширувањето на ваквата инфраструктура може да создаде дополнителни предизвици.

Истовремено, брзиот технолошки напредок ја зголемува потребата од замена на компјутерската опрема. Новите генерации чипови и сервери носат поголема ефикасност, но нивното производство и отстранувањето на застарените компоненти отвораат прашања за користењето суровини и управувањето со електронскиот отпад.

Иако современите технологии овозможуваат подобро искористување на енергијата, заштедите не се секогаш доволни за да го надоместат растот на побарувачката. Колку повеќе компании и корисници ја применуваат вештачката интелигенција, толку поголема станува потребата од серверски капацитети.

Затоа идниот развој на оваа индустрија сè повеќе ќе зависи од достапноста на сигурни и одржливи извори на електрична енергија. Инвестициите во поефикасна опрема, подобри системи за ладење и модернизација на електроенергетските мрежи ќе бидат неопходни за да се одговори на растечката побарувачка.

Проценката дека дата-центрите до 2030 година ќе трошат електрична енергија колку цела Јапонија покажува дека вештачката интелигенција веќе не е само технолошко, туку и сериозно енергетско прашање. Нејзиниот понатамошен развој ќе зависи и од тоа колку успешно светот ќе успее да ги усогласи растечките дигитални потреби со расположливите природни и енергетски ресурси.