Болеста ѝ ја промени кариерата: Поранешна директорка на OpenAI сега со вештачка интелигенција бара лек

Фиџи Симо со години беше едно од познатите имиња во светот на технологијата. Ја водеше апликацијата Facebook, беше извршна директорка на Instacart, а потоа доби висока функција во OpenAI. Но паралелно со професионалниот успех, нејзиниот секојдневен живот станувал сè потежок поради хронична болест поради која денес тешко може да седи или да стои подолго од неколку минути без да изгуби свест.

Симо има синдром на постурална ортостатска тахикардија, познат како POTS. Дијагнозата ја добила во 2019 година, а станува збор за хронично нарушување при кое преминувањето во исправена положба може да предизвика забрзана работа на срцето, вртоглавица и други сериозни симптоми.

Нејзината состојба дополнително се влошила откако во мај 2025 година почнала да работи во OpenAI, каде што преземала сè поголеми одговорности. Интензивното темпо станало тешко одржливо, а во јули 2026 година таа се повлекла од функцијата во компанијата, иако останала советничка со скратено работно време.

Денес 40-годишната Симо вели дека тешко може да стои без да се онесвести. Проблем претставува дури и подолгото седење, бидејќи по пет или десет минути може да изгуби свест.

Токму личното искуство со болеста ја насочило кон нов проект. Наместо да продолжи исклучиво со кариерата во големите технолошки компании, таа се обидува да го искористи потенцијалот на вештачката интелигенција за подобро разбирање на хроничните заболувања за кои медицината сè уште нема доволно одговори.

Во март 2025 година, додека сè уште работела во OpenAI, Симо заедно со Рохит Гупта и Риши Реди го основала стартапот ChronicleBio. Гупта претходно раководел со биобанки на Стенфорд и Универзитетот на Калифорнија во Сан Франциско, додека Реди доаѓа од инвестицискиот сектор.

Нивната идеја е да ја откријат биолошката позадина на сложени хронични состојби поврзани со имунолошкиот систем, меѓу кои POTS, долг ковид и мијалгичен енцефаломиелитис. Според процената на Гупта, со вакви хронични состојби во светот живеат околу 250 милиони луѓе.

Проблемот е што пациенти со иста дијагноза можат да имаат многу различни симптоми и биолошки карактеристики. ChronicleBio тргнува од претпоставката дека зад една денешна дијагноза можеби се кријат повеќе различни подтипови на болеста.

Тоа е важно и за развојот на лекови. Ако во едно клиничко испитување се вклучат пациенти со различна биолошка основа на заболувањето, терапијата може да помогне само на дел од нив. Кога резултатите ќе се разгледуваат за целата група, лекот може да изгледа неефикасен и неговиот развој да биде прекинат.

За да го реши овој проблем, ChronicleBio собира и анализира огромни количества биолошки информации. Компанијата зема примероци од крв од пациенти во САД и Индија, а од август користи и мобилни тимови за земање крв за да стигне до луѓето кои поради својата здравствена состојба не можат да го напуштат домот или креветот.

Од повеќе од 1.000 пациенти досега се собрани речиси 9.800 епрувети крв, од кои се добиени околу 40.000 примероци за биобанката. Количеството собрани податоци достигнало речиси 200 терабајти.

Со анализата на примероците се создадени повеќе од една милијарда биолошки податоци. Меѓу нив се мерења на околу 2.000 метаболити и 1.000 протеини што учествуваат во различни функции на човечкиот организам.

Токму тука влегува вештачката интелигенција. Наместо истражувачите рачно да се обидуваат да пронајдат обрасци во огромното количество информации, алгоритмите можат да помогнат во откривањето биолошки разлики меѓу пациентите кои денес се водат под иста дијагноза.

Првите резултати веќе покажуваат колку може да биде сложена сликата. Истражувачите прво се концентрирале на мијалгичниот енцефаломиелитис и идентификувале пет различни подтипови. Потоа ја прошириле анализата и на сродни состојби, меѓу кои POTS.

Досега ChronicleBio идентификувал 13 различни подтипови на хронични заболувања. Овие наоди допрва треба да бидат потврдени со дополнителни истражувања, но компанијата смета дека таквата поделба би можела да помогне во подобро организирање на идните клинички испитувања.

Идејата е едноставна – наместо еден лек да се тестира врз широка група луѓе кои ја имаат истата дијагноза, да се утврди кои пациенти имаат биолошки карактеристики што ги прават поверојатни кандидати да реагираат на конкретната терапија.

Ова може да отвори врата и за лекови што во минатото не успеале во клиничките испитувања. ChronicleBio истражува дали дел од таквите терапии можеби биле неефикасни за мнозинството пациенти, но сепак би можеле да помогнат на помали и попрецизно определени групи.

Таков пример Симо гледа во клиничкото испитување на лекот Vyvgart. Лекот се користи за лекување на мијастенија гравис, а бил испитуван и кај пациенти со POTS поврзан со долг ковид.

Кај дел од учесниците биле забележани драматични индивидуални подобрувања. Некои пациенти кои претходно биле врзани за кревет повторно можеле да функционираат многу понормално.

Сепак, производителот Argenx во 2024 година го прекинал испитувањето откако резултатите на ниво на целата група не покажале клинички значајно подобрување во споредба со плацебо. Компанијата нагласила дека во податоците немало доказ дека подобрувањето што го пријавувале одредени пациенти било предизвикано токму од лекот.

За Симо, токму ваквите случаи покажуваат зошто е неопходно подобро да се разбере биологијата на хроничните заболувања. Можно е одредена терапија да не функционира кај повеќето пациенти, но да биде исклучително ефикасна кај конкретен подтип.

ChronicleBio сега се обидува да ги поврзе идентификуваните групи пациенти со потенцијални терапии. Кај еден од подтиповите на мијалгичен енцефаломиелитис, истражувачите веќе разгледуваат неколку претходно отфрлени терапии што би можеле да одговараат на неговата биолошка основа.

Компанијата разговара и со фармацевтски производители за лекови чиј развој претходно бил прекинат. Една можност е ChronicleBio да ги откупи правата за одредени терапии и самостојно да го продолжи нивниот развој, а друга е да соработува со постојните производители во нови клинички испитувања.

За реализација на плановите веќе е обезбеден значителен капитал. ChronicleBio досега собрал 20 милиони долари од инвеститори, а компанијата планира и нова рунда финансирање.

Стартапот е дел од поширок тренд во биотехнологијата во кој вештачката интелигенција се комбинира со огромни бази на биолошки податоци за побрзо откривање потенцијални лекови. Но ChronicleBio се насочува кон група заболувања што долго време добивале значително помалку внимание и средства од болести како ракот.

Долгорочната амбиција е многу поголема од подобрување на постојните клинички испитувања. Компанијата сака да ги открие основните причини за овие хронични заболувања и еден ден да развива сопствени терапии.

Пристапот потсетува на промените што во последната деценија се случија во онкологијата. Денес одредени пациенти со рак добиваат терапии според специфичните биомаркери на туморот, наместо изборот на лек да зависи само од органот во кој се појавила болеста.

Симо се надева дека сличен принцип на прецизна медицина може да се примени и кај POTS, долгиот ковид и другите сложени хронични заболувања.

За неа целата приказна има и силно лично значење. По години поминати на највисоки позиции во технолошката индустрија, болеста ја принудила радикално да го промени секојдневието. Сега технологијата со која професионално се занимавала ја користи за една многу полична цел – да се обиде да најде подобри терапии не само за себе, туку и за милиони луѓе кои живеат со хронични заболувања за кои медицината сè уште нема доволно одговори.