Пет милиони роботи веќе работат во фабриките: Европа почнува да заостанува

Роботите стануваат сè поважен дел од глобалното производство, а нивниот број во фабриките достигна нов историски рекорд. Повеќе од пет милиони индустриски роботи денес се користат ширум светот, додека компаниите продолжуваат да вложуваат во автоматизација за да го зголемат производството и да ја намалат зависноста од рачна работа.

Според годишниот извештај „World Robotics“ на Меѓународната федерација за роботика, глобалниот број индустриски роботи во употреба се зголемил за девет проценти и достигнал приближно 5,08 милиони единици. Разликата во однос на периодот од пред само седум години е огромна – денешниот број е повеќе од двојно поголем.

Забрзувањето се гледа и преку бројот на нови машини што секоја година влегуваат во фабриките. Годишните инсталации се зголемиле за 11 проценти и за првпат ја надминале границата од 600.000 индустриски роботи. Тоа покажува дека автоматизацијата не е само долгорочен тренд, туку процес што продолжува да добива на интензитет.

Сепак, растот не е рамномерно распределен. Најсилно напредува Азија, по неа следува Америка, додека Европа се движи со побавно темпо. Иако европската индустрија со години инвестира во автоматизација, најновите бројки покажуваат дека јазот во однос на најбрзорастечките пазари станува сè повидлив.

Во Европската Унија бројот на индустриски роботи во употреба за првпат треба да ја надмине границата од 700.000. Во 2025 година нивниот број достигнува 712.000, што претставува околу 84 проценти од сите индустриски роботи што работат во Европа. Во споредба со 2015 година, кога во Унијата имало околу 390.000 вакви машини, зголемувањето е поголемо од 80 проценти.

Но долгорочниот раст не ја менува сликата од последниот период. Бројот на новоинсталирани индустриски роботи во Европската Унија се намалил за 11 проценти, на околу 60.500 единици. Во исто време, другите големи светски пазари продолжиле да забрзуваат, а просечната сложена годишна стапка на раст во Унијата во последните пет години изнесувала релативно скромни три проценти.

Германија останува убедливо најголемиот европски пазар за индустриска роботика и на неа отпаѓаат 41 процент од сите нови инсталации во Европската Унија. Сепак, и таму е забележано забавување. Бројот на новоинсталирани роботи се намалил за осум проценти и паднал под 25.000 единици.

Една од причините за ваквото движење е состојбата во германската автомобилска индустрија, која традиционално е еден од најголемите корисници на индустриски роботи. Слабеењето на секторот се одразува и врз побарувачката за нова автоматизирана опрема, што има значително влијание врз вкупните германски резултати.

Зад Германија се Италија, Франција и Шпанија. Во секоја од овие земји биле инсталирани меѓу 4.300 и 7.800 нови индустриски роботи, но и трите пазари забележале двоцифрен процентуален пад на инсталациите. Тоа дополнително ја нагласува разликата меѓу моменталното европско темпо и она што се случува во Азија.

На спротивната страна се наоѓа Кина, која уште повеќе ја зацврстува својата доминација. За една година таму биле инсталирани околу 354.000 индустриски роботи, што претставува раст од 20 проценти. Кинескиот пазар сам учествува со 59 проценти во вкупниот број нови инсталации во светот.

Тоа значи дека повеќе од половина од новите индустриски роботи глобално завршуваат во кинеските фабрики. Размерот станува уште поочигледен кога кинеските 354.000 нови инсталации ќе се споредат со околу 60.500 во целата Европска Унија.

Силно забрзување е забележано и во Соединетите Американски Држави. Со речиси 38.500 новоинсталирани роботи и раст од 12 проценти, американскиот пазар ја престигнал Јапонија и станал втор најголем во светот според новите инсталации.

Додека класичните индустриски роботи веќе масовно се користат во производството, хуманоидните роботи сè уште се далеку од слични размери. И покрај огромното внимание што го добиваат поради нивната способност да се движат и да извршуваат задачи на начин што потсетува на човек, нивниот реален пазар засега е мал.

Според Меѓународната федерација за роботика, во текот на минатата година низ светот биле продадени само околу 7.000 хуманоидни роботи наменети за индустриска и професионална употреба. Ова е првпат организацијата посебно да ја следи оваа категорија, што овозможува подобро да се види колкава е разликата меѓу големото внимание околу хуманоидните машини и нивната реална застапеност.

Значителен дел од овие роботи сè уште не се купуваат за редовно извршување конкретни производствени задачи. Многу од нив се користат за собирање податоци потребни за обука на модели со вештачка интелигенција, додека автомобилските производители што експериментираат со хуманоидни роботи најчесто тестираат помалку од десет машини.

Тоа покажува дека големата роботска трансформација на индустријата засега ја носат машините што веќе со години се усовршуваат за работа во фабриките, а не хуманоидите што најчесто го привлекуваат вниманието на јавноста. Со повеќе од пет милиони активни индустриски роботи и над 600.000 нови инсталации годишно, автоматизацијата веќе има огромни размери.

Во оваа глобална трка Европа не стои во место, но нејзиното темпо станува главниот проблем. Додека бројот на роботи во европските фабрики е значително поголем отколку пред една деценија, падот на новите инсталации доаѓа во момент кога Кина и Соединетите Американски Држави продолжуваат да забрзуваат. Ако таквиот тренд продолжи, прашањето повеќе нема да биде дали европските фабрики се автоматизираат, туку дали го прават тоа доволно брзо за да останат конкурентни во новата индустриска ера.