Приватните авиони стигнаа на наплата: Безос, Ријана и други богаташи добија милионски даночни сметки

Сопствениците на приватни авиони во Лос Анџелес се соочија со неочекувано високи даночни обврски, откако даночната управа на округот испрати сметки чија вкупна вредност достигнува 38 милиони долари. Меѓу оние што се најдоа на списокот има милијардери, музички ѕвезди и сопственици на големи спортски клубови, а меѓу најпознатите имиња се Џеф Безос, Ријана, Фил Најт и Стен Кренке. Станува збор за данок поврзан со приватните летала што најголем дел од времето се наоѓаат во Калифорнија.

Според податоците до кои дошол „Los Angeles Times“, а дополнително ги проверила компанијата JetSpy, која се занимава со истражување на сопственоста на приватни авиони, даночните сметки биле испратени поради обврска која дел од сопствениците не ја подмириле навреме. Во Калифорнија, приватните авиони подлежат на годишен данок на имот од еден процент од нивната вредност. Тоа значи дека кај најскапите летала и релативно малата даночна стапка може да резултира со сметки од стотици илјади долари.

Меѓу највисоките индивидуални износи е оној на основачот на Амазон, Џеф Безос, кој добил сметка од 244.000 долари. Сопственикот на тимот Los Angeles Rams, Стен Кренке, треба да плати 290.000 долари, додека пејачката Ријана се соочила со обврска од 104.000 долари. На списокот се наоѓа и коосновачот на Nike, Фил Најт, со 89.000 долари, како и креаторите на „South Park“, Треј Паркер и Мет Стоун, на кои им биле испоставени сметки од по околу 95.000 долари.

Даночната обврска се однесува на летала кои, кога не се користат, најголемиот дел од времето се наоѓаат во Калифорнија. Доколку данокот не биде платен во предвидениот рок, сопствениците можат да се соочат и со дополнителни казни и трошоци. Во дел од случаите, претставниците на познатите сопственици изјавиле дека тие не биле свесни дека имаат обврска кон округот Лос Анџелес, а откако дознале за долговите, ги подмириле.

Сепак, не сите го направиле тоа во рокот што бил определен. Меѓу оние што не го платиле данокот до крајниот рок на 30 јуни се и Безос и Најт. Тоа покажува дека високите даночни обврски не се секогаш поврзани само со одбивање да се плати, туку и со сложеноста околу тоа каде леталото реално престојува и дали воопшто подлежи на локално оданочување.

Меѓу познатите сопственици кои добиле даночни сметки се најде и телевизиската судијка Џуди Шејндлин, позната како „Судија Џуди“. Таа открила дека неволно ги платила двете сметки што ги добила за 2022 и 2025 година, бидејќи проценила дека евентуалното ангажирање адвокати и водење спор со даночните власти би можело да чини повеќе од самата обврска. Случајот покажува колку сложени можат да бидат даночните спорови околу приватните летала.

Сопствениците сепак имаат право да ја оспорат проценката доколку сметаат дека данокот е неправилно пресметан. Во одредени случаи, износот може да биде намален, особено ако се докаже дека авионот значителен дел од времето бил надвор од Калифорнија. Во канцеларијата на проценителот на имотот на округот Лос Анџелес, Џеф Пранг, очекуваат голем број приговори по испратените сметки.

Но, прашањето што се поставува е како даночните власти воопшто успеале прецизно да утврдат каде се наоѓаат приватните авиони. Тоа со години претставувало проблем, бидејќи сопствениците релативно лесно можат да ги чуваат леталата во приватни хангари или на имоти до кои јавноста нема пристап. Самото физичко следење на авионите затоа не било доволно за да се утврди колку време поминале во Калифорнија.

Ситуацијата значително се променила откако канцеларијата на Пранг добила пристап до податоците од системот ADS-B Out. Станува збор за технологија која овозможува многу прецизно следење на позицијата на авионите, при што податоците се емитуваат преку систем за позиционирање и се достапни до соодветните приемници. Употребата на овој систем е задолжителна според американската Федерална управа за воздухопловство заради намалување на ризикот од судири во воздушниот сообраќај.

Токму користењето на податоците од системот за даночни цели предизвика дополнителна дебата во Соединетите Американски Држави. Дел од сојузните држави веќе забраниле локалните власти да ги користат овие податоци за наплата на даноци, додека некои републикански конгресмени се обидуваат да го ограничат начинот на кој тие можат да се употребуваат. Нивниот аргумент е дека прекумерното користење на податоците може да отвори прашања поврзани со приватноста и потенцијално да ги обесхрабри пилотите да користат технологија која е важна за безбедноста на воздушниот сообраќај.

Приватните авиони, сепак, не се под зголемено внимание само поради даночните обврски. Тие веќе подолго време се дел од пошироката дебата за огромното богатство, нееднаквоста и влијанието на луксузниот воздушен сообраќај врз животната средина. За најбогатите луѓе приватното летало претставува удобен и брз начин на патување, но истовремено носи значително поголема потрошувачка на гориво и емисии во однос на комерцијалните летови.

Според извештајот „High Flyers 2023“ на Институтот за политички студии, приватните авиони сочинуваат приближно секој шести лет со кој управува Федералната управа за воздухопловство, но учествуваат со само околу два проценти во даночните приходи со кои најголем дел се финансира оваа агенција. Во истиот извештај се наведува дека сопствениците на приватни авиони претставуваат само 0,0008 проценти од светската популација, а најголемиот дел од нив се мажи постари од 50 години кои работат во банкарството, финансиите или секторот за недвижности.

Еколошкиот аспект дополнително ја засилува критиката. Според истиот извор, приватните авиони по патник можат да произведуваат најмалку десет пати повеќе загадувачки емисии во споредба со комерцијалните авиони. Токму поради тоа, прашањето за оданочувањето на приватните летала се вклопува во поширока дискусија за тоа колку треба да придонесуваат најбогатите сопственици на луксузни средства и какви правила треба да важат за нив.

Случајот во Лос Анџелес покажува дека приватниот авион не е само симбол на богатство и престиж, туку и имот со конкретни финансиски обврски. За сопствениците, трошокот не завршува со купувањето на леталото, бидејќи следуваат даноци, одржување, складирање, екипаж и други значителни расходи. А сега, со користењето на податоците од современите системи за следење, даночните власти имаат многу повеќе можности да утврдат каде и колку долго се користат овие скапи летала.