Кога треба да кажат колку вредат – замолчуваат: Зошто кандидатите не бараат повеќе пари?

На разговорот за работа кандидатите најчесто се подготвени да зборуваат за своето искуство, знаењето и вештините што ги поседуваат. Објаснуваат каде работеле, што умеат, какви резултати постигнале и зошто сметаат дека се вистински избор за позицијата. Но, кога разговорот ќе стигне до платата, самоувереноста кај многумина одеднаш исчезнува. Наместо конкретна сума, често следува неодреден одговор дека ќе ја прифатат понудата на компанијата или дека „ќе се договорат“.

Токму тој момент може да биде пресуден за тоа колку ќе заработува кандидатот доколку биде вработен. Иако преговарањето за плата за многумина е непријатно, експертите за пазарот на труд предупредуваат дека избегнувањето на темата може да има долгорочни последици. Кандидатот кој однапред не знае колку вреди неговото искуство и не се осмелува да го каже тоа, ризикува самиот да си постави пониска почетна цена.

Причините поради кои луѓето избегнуваат да побараат повисока плата се различни. Кај некои постои страв дека ќе остават впечаток на алчни или премногу материјалистички кандидати. Други сметаат дека работодавачот однапред ја одредил сумата и дека нема простор за разговор. Кај младите кандидати, пак, често станува збор за недостаток на информации – едноставно не знаат колку се плаќа работата за која конкурираат.

Дополнителен притисок имаат оние кои итно бараат работа. Долг период без приходи, семејни обврски, кредити или желбата што побрзо да се влезе во работен однос можат да направат човек да размислува според принципот „подобро било каква работа отколку никаква“. Во таква ситуација, кандидатот лесно може да прифати понуда што е под неговата реална пазарна вредност само затоа што не сака да ризикува да ја изгуби шансата.

Проблемот е што ниската почетна плата не останува нужно само привремена. Идните зголемувања, бонуси и други финансиски корекции често се пресметуваат врз постојната плата. Тоа значи дека човек кој започнал со значително помала сума може и по неколку години да биде во полоша позиција од колега кој уште на почетокот успеал да договори подобри услови.

Токму затоа експертите советуваат кандидатите да не се потпираат на идејата дека прво треба да прифатат помалку, да се докажат, а потоа да бараат повеќе. Во одредени компании таков пристап може да успее, но не постои гаранција дека добрата работа автоматски ќе биде проследена со значително зголемување на платата. Работодавачот може едноставно да се навикне на тоа дека вработениот ја извршува работата за договорената сума.

Голем проблем е и тоа што кандидатите често немаат доволно информации за пазарот. Во многу компании платите меѓу вработените не се јавно познати, додека дел од огласите за работа воопшто не наведуваат колкав е предвидениот буџет за позицијата. Така кандидатот може детално да знае што бара компанијата од него, но да нема јасна претстава колку компанијата е подготвена да плати за тоа.

Во таков случај, работодавачот влегува во преговорите со значително повеќе информации. Тој знае колкав буџет има, колку вреди позицијата во рамките на компанијата и колкава плата би можел да понуди. Кандидатот, пак, најчесто се обидува да ја процени ситуацијата врз основа на неколку достапни информации и сопственото чувство.

Затоа е важно платата на која кандидатот ќе се повика да не биде произволна. Наместо едноставно да каже дека сака повеќе пари, треба да има аргументи зад своето барање. Искуството, стручноста, дополнителните одговорности, специфичните вештини и резултатите што може да ги донесе за компанијата се дел од вредноста што треба да се земе предвид.

Особено е важно човек да не ја користи сопствената моментална или претходна плата како единствена мерка за тоа колку вреди на пазарот. Некој може со години да работи за релативно ниска плата во една компанија, а во меѓувреме неговата професија да стане многу побарана. Пазарот се менува, а со него се менуваат и цените на одредени знаења и вештини.

Токму затоа преминувањето од една во друга компанија може да биде момент кога човек повторно треба да ја процени својата пазарна вредност. Тоа што некој претходно заработувал одредена сума не значи дека истата сума треба да биде основа за неговата следна работа. Важни се позицијата, одговорностите, искуството и условите што моментално ги нуди пазарот.

Тоа, сепак, не значи дека секој кандидат треба агресивно да бара максимална можна плата. Преговарањето не е натпревар во кој едната страна мора да ја победи другата. Многу поважно е кандидатот да знае која сума ја смета за прифатлива и зошто смета дека таа е оправдана.

Ако работодавачот прв ја каже понудата, кандидатот сè уште има простор да праша дали постои можност за подобри услови. Наместо категорично барање, разговорот може да се насочи кон искуството, одговорностите и очекувањата поврзани со позицијата. На тој начин преговорот останува професионален, а кандидатот покажува дека сериозно размислува за вредноста на својата работа.

Понекогаш, сепак, платата не е единствениот фактор. Ако компанијата не може да понуди поголема основна плата, кандидатот може да праша за бонуси, дополнителни слободни денови, приватно здравствено осигурување, покривање на превозот, можности за напредување, платена прекувремена работа или други бенефиции. Сите овие елементи треба да се земат предвид кога се проценува дали една работна понуда навистина е добра.

Најважно е кандидатот да не се плаши од самото прашање за пари. Платата не е непристојна тема и не треба да се доживува како нешто за кое треба да се извинуваме. Работодавачот бара нечие време, знаење, труд и одговорност, а кандидатот има право да праша која е вредноста што компанијата ја определила за тоа.

Во крајна линија, разговорот за работа не е само тест на знаењето на кандидатот. Тој е и преговор за условите под кои двете страни би започнале соработка. Затоа, добро подготвениот кандидат не треба само да знае што да каже за своето искуство, туку и да има јасна претстава колку вреди неговиот труд.

Молчењето можеби ќе го направи разговорот пократок и помалку непријатен, но не мора да го направи договорот подобар. Понекогаш едно едноставно и аргументирано „очекувам плата во овој опсег“ може да биде разликата меѓу тоа да ја прифатите првата понуда и да добиете услови што навистина одговараат на вашата вредност.