Меме акциите: Кога берзата станува сцена за еуфорија, а ризикот расте со секој клик

Меме акциите во последните години прераснаа во еден од најнеобичните феномени на финансиските пазари. Нивната вредност може нагло да порасне не затоа што компанијата остварила подобри резултати или значително ја подобрила својата деловна перспектива, туку затоа што за неа одеднаш се создава огромен интерес на социјалните мрежи.

Таквиот интерес може за кратко време да привлече илјадници, па и милиони инвеститори. Цената почнува да расте, вниманието дополнително се зголемува, а растот на цената привлекува нови купувачи. Така се создава круг во кој самата еуфорија станува двигател на пазарот.

Феноменот особено го привлече вниманието на почетокот на 2021 година, кога акциите на неколку компании, меѓу кои и GameStop, доживеаја спектакуларни скокови. Инвеститорите организирани преку интернет-форуми и социјални мрежи почнаа масовно да купуваат акции, со што предизвикаа огромни промени во нивните цени и сериозни загуби за дел од инвеститорите кои се обложуваа на нивниот пад.

Од тој момент, терминот „меме акции“ стана составен дел од речникот на современите финансиски пазари.

Сепак, зад привлечноста на брзата заработка се крие значителен ризик. Кај традиционалното инвестирање, вредноста на една компанија обично се проценува преку нејзините приходи, профитот, долговите, идните планови и позицијата на пазарот. Кај меме акциите, овие фактори можат привремено да бидат потиснати од расположението на инвеститорите.

Цената може да продолжи да расте сè додека постои интерес за купување. Но, кога ентузијазмот ќе ослабне, ситуацијата може да се промени со иста брзина. Инвеститорите кои купиле акции во моментот на најголемата еуфорија можат да се соочат со огромни загуби доколку не успеат навреме да продадат.

Токму затоа меме акциите се исклучително тешки за предвидување. Никој со сигурност не може да знае колку долго ќе трае интересот на социјалните мрежи, кога ќе престане приливот на нови купувачи или што ќе биде следниот настан што ќе ја промени перцепцијата на инвеститорите.

Во таква средина, заработката е можна, но ризикот е значително поголем отколку кај инвестициите што се темелат на стабилни деловни показатели. Инвеститор кој ќе влезе рано и ќе успее да излезе пред падот може да оствари исклучително висок принос. Но, истиот механизам може да доведе до голема загуба за оној што ќе влезе доцна, кога цената веќе е драматично зголемена.

Дополнителен проблем е тоа што растот на цената може да создаде чувство дека акцијата ќе продолжи да расте само затоа што досега растела. Сепак, претходниот раст не гарантира иден принос. Напротив, колку подолго цената се оддалечува од реалната вредност на компанијата, толку поголем може да биде ризикот од нагло враќање.

Социјалните мрежи дополнително ја забрзуваат целата динамика. Информацијата што порано би се ширела со денови денес може да стигне до огромен број луѓе за неколку минути. Една објава, видео или коментар може да предизвика бран на купување, додека негативна вест може да произведе спротивен ефект.

Во такви услови, границата меѓу инвестирањето и шпекулирањето станува многу тенка. Кога одлуката за купување се темели главно на надежта дека некој друг подоцна ќе биде подготвен да плати повеќе, а не на проценката на компанијата, ризикот сè повеќе наликува на коцкање.

Тоа не значи дека секоја меме акција е безвредна или дека зад секој нагол раст стои измама. Некои од компаниите може да имаат реален потенцијал, но проблемот е што во периоди на масовна еуфорија е исклучително тешко да се разликува долгорочната вредност од краткорочната шпекулација.

За инвеститорите најважно е да разберат дека високата можност за заработка секогаш оди заедно со висок ризик. Брзиот раст на цената може да изгледа примамливо, но истиот механизам што ја турка акцијата нагоре може подеднакво брзо да ја повлече надолу.

Меме акциите затоа остануваат своевиден тест за однесувањето на современите инвеститори. Тие покажуваат колку силно психологијата, социјалните мрежи и колективната еуфорија можат да влијаат врз финансиските пазари.

На крајот, прашањето не е само дали може да се заработи од меме акциите. Може. Вистинското прашање е дали инвеститорот може навреме да препознае кога еуфоријата започнува, но уште поважно, кога таа завршува. Токму во тој момент најчесто се прави разликата меѓу голема добивка и голема загуба.