Цирих тестира пократка работна недела: 35 часа работа, а платите остануваат исти

Градот Цирих направи чекор кон пократка работна недела, откако градската власт одобри рамка за пилот-проект со кој работното време би се намалило на 35 часа неделно, без намалување на платите.

Планот предвидува работната недела да биде значително пократка од сегашните 42 часа, но засега не е утврдено кои конкретни градски служби ќе бидат вклучени во тестирањето. Пред да започне проектот, градската администрација треба да ги избере одделите во кои ќе се применува новиот модел.

Идејата за пилот-проектот првпат била поднесена во градскиот парламент во март 2023 година од левичарските партии. Предлогот потоа добил тесно мнозинство, со 60 гласа „за“ и 57 „против“, со што бил отворен патот за понатамошно разгледување на пократката работна недела.

Според усвоената рамка, тестирањето би траело една година, со можност неговото времетраење да биде продолжено за уште една година. Намерата е во реални услови да се испита како намалувањето на работното време ќе влијае врз функционирањето на градските служби, продуктивноста и трошоците.

Особено внимание привлекува фактот што проектот би ги опфатил и работните места на кои не е можно едноставно да се премине на пократко работно време во канцелариски услови. Меѓу потенцијалните учесници се вработените во смени, полицајците, работниците во јавниот превоз и лицата ангажирани во негата.

Платите, според планот, би останале непроменети и покрај намалувањето на бројот на работни часови. Тоа значи дека вработените би работеле седум часа помалку неделно, но би ја задржале истата плата како и досега.

Токму финансискиот аспект е еден од најголемите предизвици за ваквиот модел. Проценките покажуваат дека доколку 35-часовната работна недела би се вовела во целата градска администрација без намалување на платите, дополнителните трошоци би можеле да достигнат околу 118 милиони евра.

Причината е што намалувањето на работното време би создало потреба од дополнителен број работници за да се обезбеди непречено функционирање на јавните услуги. Според проценките, би можеле да бидат потребни до 1.500 нови вработени.

Затоа Цирих не планира веднаш да го примени моделот во целата администрација. Пилот-проектот треба да покаже дали пократкото работно време може да се организира без сериозно нарушување на јавните услуги и дали евентуалните придобивки можат да ги оправдаат дополнителните трошоци.

Во центарот на дебатата е прашањето дали пократката работна недела може да доведе до поголема продуктивност. Застапниците на идејата сметаат дека намалувањето на работните часови може да придонесе за поголема мотивација, подобра рамнотежа меѓу професионалниот и приватниот живот и помалку отсуства од работа.

Од друга страна, критичарите предупредуваат дека јавните служби имаат специфични потреби и дека секое намалување на работното време мора да биде проследено со соодветна организација и дополнителен кадар. Особено чувствителни се секторите како полицијата, јавниот превоз и негата, каде што услугите мора да функционираат во текот на целиот ден.

Токму затоа резултатите од експериментот во Цирих би можеле да имаат значење и надвор од самиот град. Ако моделот покаже дека пократката работна недела може да се спроведе без пад на квалитетот на јавните услуги, а притоа вработените да останат продуктивни, тоа би можело да го засили интересот за слични експерименти и во други европски градови.

Доколку, пак, дополнителните трошоци и потребата од нови вработувања се покажат како преголем товар, проектот би можел да послужи како пример за ограничувањата на ваквата политика, особено во јавниот сектор.

Цирих сега има можност практично да провери дали седум часа помалку работа неделно навистина можат да донесат подобар баланс меѓу животот и работата, без граѓаните да почувствуваат дека јавните услуги стануваат поскапи или помалку достапни.

Резултатите од едногодишното тестирање затоа ќе бидат внимателно следени. Ако експериментот успее, 35-часовната работна недела би можела да добие нов аргумент во европската дебата за иднината на работата.