4,5 милијарди долари од руските милијардери за државата: Што се случува со Путин и буџетот?

Рускиот бизнис годинава уплатил рекордни 383,7 милијарди рубљи, односно околу 4,5 милијарди долари, во федералниот буџет преку посебната ставка за доброволни придонеси. Според пресметките на руското издание „Ведомости“, сумата собрана до средината на август е за околу 50 проценти поголема од онаа во истиот период минатата година.

Овој вид приходи во рускиот буџет се појави во 2022 година, по почетокот на целосната инвазија врз Украина. Во почетокот, во оваа категорија главно се вклучуваа средствата што ги плаќаа странските компании при напуштањето на рускиот пазар. Со текот на времето, во неа започнаа да се слеваат и доброволни уплати од руски компании и богати бизнисмени.

Податоците покажуваат дека растот на овие приливи особено се забрзал во пролетта. До крајот на март во буџетот биле уплатени околу 15,6 милијарди рубљи, додека во април сумата скокнала на 159,7 милијарди рубљи, односно повеќе од десетпати за само еден месец.

Повик за поголеми придонеси од бизнисот бил упатен на крајот на март, за време на состанокот на Рускиот сојуз на индустријалци и претприемачи, на кој присуствувал и рускиот претседател Владимир Путин.

Во својот говор пред претставниците на големиот бизнис, Путин се осврнал на состојбата во светската економија и на промените на пазарите на суровини. Тој истакнал дека компаниите треба одговорно да ги користат дополнителните приходи што ги остваруваат во услови на повисоки цени на суровините.

Претседателот на Рускиот сојуз на индустријалци и претприемачи, Александар Шохин, тврди дека компаниите не биле принудувани да уплаќаат средства во државниот буџет. Според него, дел од бизнисмените придонесуваат и преку семејни фондови, а износот на уплатите се усогласува со финансиските можности на компаниите за да не им создаде дополнителен товар.

Сепак, наглото зголемување на приливите по март отвора прашања за тоа колку овие уплати навистина се целосно доброволни. Особено поради тоа што нивниот раст се совпадна со повиците од највисоките државни структури за поголем придонес од деловниот сектор.

Зголемените уплати доаѓаат во период кога руските јавни финансии се под сè поголем притисок. Според податоците на руското Министерство за финансии, буџетскиот дефицит на почетокот на август достигнал речиси 6,5 трилиони рубљи, односно околу 77 милијарди долари.

Тоа е значително над првично планираниот дефицит од 3,7 трилиони рубљи и укажува на зголемен јаз меѓу државните приходи и расходи.

Еден од главните фактори зад растот на државните трошоци се огромните издатоци поврзани со војната во Украина. Според пресметките на „The Moscow Times“, од почетокот на војната руските расходи за производство и набавка на оружје, платите за војниците, како и пошироките трошоци за одбрана и безбедност, надминале 50 трилиони рубљи.

Тоа одговара на сума од околу 590 милијарди долари и покажува колкав финансиски товар претставуваат воените операции за руската држава.

Во такви услови, дополнителните милијарди од бизнисот претставуваат значаен извор на средства за државниот буџет. Иако сумата од 4,5 милијарди долари е релативно мала во однос на вкупните руски буџетски расходи, нејзиниот брз раст покажува дека државата сè повеќе се потпира и на дополнителни извори на приходи за да го ублажи притисокот врз јавните финансии.

Руската економија во последните години се приспособува на санкциите и на високите државни издатоци, но растечкиот буџетски дефицит покажува дека трошоците поврзани со војната оставаат сè поголем белег врз јавните финансии.

Рекордните уплати од бизнисот затоа не се само приказна за растот на доброволните придонеси. Тие се и показател за променетите односи меѓу руската држава и големиот капитал во услови на војна, санкции и зголемени потреби на буџетот.

Додека Москва продолжува да ги зголемува издатоците за одбрана и безбедност, останува отворено прашањето колку долго државните приходи, даноците, приходите од суровини и дополнителните уплати од бизнисот ќе можат да го покриваат растечкиот финансиски товар.