Не е доцна за голема идеја: зошто луѓето во четириесеттите имаат сè повеќе предности кога започнуваат сопствен бизнис

Четириесеттите години сè почесто се покажуваат како период во кој искуството, зрелоста и добрата проценка можат да бидат поголема предност од младоста кога станува збор за започнување сопствен бизнис. Додека со години во технолошкиот свет доминираше сликата за млади основачи кои во дваесеттите години создаваат милионски компании, новите трендови покажуваат поинаква реалност. Во ерата на вештачката интелигенција, возраста можеби станува помалку важна, а искуството повторно добива висока вредност.

Силиконската долина долго време го промовираше идеалот на исклучително млад претприемач, технички талентиран, подготвен да ризикува и без големи професионални или семејни обврски. Таквиот модел создаде впечаток дека најдоброто време за основање компанија е веднаш по факултетот, па дури и пред него. Сепак, податоците од последните години и промените што ги носи вештачката интелигенција ја доведуваат оваа претпоставка во прашање.

Технолошката индустрија сè повеќе обрнува внимание на основачите во четириесеттите години. Гари Тан, извршен директор на Y Combinator, неодамна посочи дека времето е особено погодно за основачи во четириесеттите години кои имаат развиено „вкус“ и добра проценка. Токму овие две способности можат да станат една од најважните предности во период кога технологијата овозможува речиси секој да создаде нешто што до вчера барало голем тим од програмери, дизајнери и маркетинг експерти.

Вештачката интелигенција го менува односот меѓу возраста и техничкото знаење. Кога се појавува нова алатка, и дваесетгодишникот и четириесетгодишникот мораат да научат како да ја користат. Помладата генерација повеќе не мора автоматски да има голема предност само затоа што е израсната со технологија. Во одредени ситуации, сите тргнуваат од слична почетна позиција.

Тоа, сепак, не значи дека сите имаат исто искуство.

Човек во четириесеттите години можеби зад себе има петнаесет или дваесет години работа во одредена индустрија. Тој ги познава клиентите, конкурентите и начинот на кој функционираат компаниите. Знае како изгледаат добрите, но и лошите деловни одлуки. Веројатно видел и неколку технологии и трендови кои во моментот биле прогласувани за револуционерни, а подоцна исчезнале без поголема трага.

Вештачката интелигенција може да му помогне на млад и на искусен претприемач да создадат производ за многу пократко време. Но, таа не може автоматски да им даде способност да проценат дали производот воопшто има смисла, кој реално ќе го користи и дали постои доволно голема подготвеност да се плати за него. Токму тука искуството може да стане значајна конкурентска предност.

Во светот во кој техничкото создавање станува сè полесно, најважното прашање повеќе не е само дали нешто може да се направи. Многу поважно станува дали треба да се направи. Кој проблем го решава? Колку е сериозен тој проблем? Кој ќе плати за решението? Дали моментот е вистински? И дали идејата има потенцијал да прерасне во одржлив бизнис?

Ова се прашања на кои искуството може да помогне да се даде подобар одговор.

Луѓето во четириесеттите години вообичаено зад себе имаат доволно професионални искуства за да знаат дека првичниот ентузијазам не е исто што и реална пазарна можност. Во текот на кариерата се сретнале со проекти кои пропаднале, со лоши менаџерски одлуки, со успешни и неуспешни тимови, со тешки преговори и со клиенти кои ветувале многу, а на крајот не купиле ништо. Сето тоа создава способност подобро да се разликува моментната возбуда од вистинската можност.

Самата возраст, се разбира, не гарантира добра проценка. Но, годините поминати во работа, носење одлуки и соочување со последиците од тие одлуки можат да создадат нешто што не може да се преземе од интернет или да се научи за неколку недели со помош на вештачка интелигенција.

Покрај знаењето, возраста може да донесе и поинаков однос кон неуспехот.

До четириесеттите години повеќето луѓе веќе доживеале некакви професионални разочарувања. Можеби не ја добиле посакуваната работа, загубиле важен клиент, погрешиле во изборот на партнер, смениле професија или работеле на проект кој не дал резултат. Таквите искуства можат да го променат начинот на кој човек гледа на ризикот и неуспехот.

Она што на 22 години може да изгледа како катастрофа, на 42 години можеби се доживува како уште една пречка што треба да се надмине. Во претприемништвото ова може да биде особено важно. Откако ќе помине првичниот ентузијазам, основачот се соочува со одбивања, финансиски притисок, тешки клиенти, погрешни вработувања и идеи кои не функционираат онака како што било замислено.

Тогаш најважно не е кој имал најимпресивна почетна идеја, туку кој може да продолжи да ја менува, подобрува и прилагодува.

Во тој поглед, зрелоста може да биде предност. Човек кој веќе поминал низ неколку професионални падови полесно може да разбере дека еден неуспешен проект не значи дека целата кариера е неуспешна. Тоа може да му овозможи порационално да ризикува и побрзо да се приспособува кога нешто нема да оди според планот.

Друг важен капитал што се стекнува со годините е мрежата на контакти.

По две децении кариера, поранешните колеги веќе не се само луѓе со кои некогаш се работело. Некои од нив станале директори, основачи, инвеститори или носители на одлуки. Други имаат свои мрежи и можат да поврзат нов претприемач со клиент, партнер или инвеститор.

Тука постои нешто што технологијата тешко може да го замени: довербата.

Вештачката интелигенција може за неколку минути да пронајде стотици потенцијални контакти, да подготви порака за секој од нив и да помогне во организирањето на комуникацијата. Но, не може преку ноќ да изгради репутација. Не може да замени дваесет години професионални односи во кои луѓето веќе знаат како работите, како донесувате одлуки и дали можат да ви веруваат.

Податоците од стартап екосистемот исто така не ја поддржуваат идејата дека најуспешните основачи мора да бидат многу млади. Иницијативата за ризичен капитал на Универзитетот Стенфорд покажува дека просечната возраст на основачите на компании кои станале еднорози во 2020-тите била околу 40 години. Кај случајно избраните стартапи просечната возраст била пониска, околу 35 години.

Уште позначајно е што просечната возраст на основачите на највредните стартапи се зголемува. Во претходната деценија таа изнесувала околу 35 години, што покажува дека успешното претприемништво не е трка во која победува оној што започнал најрано.

Причината може да се бара и во тоа што започнувањето нов бизнис во четириесеттите не мора да значи почнување од нула. Основачот можеби почнува нова компанија, но со себе носи знаење, контакти, професионална репутација и подобро разбирање на сопствените способности.

Тоа е особено важно во време кога вештачката интелигенција го намалува трошокот за експериментирање. Денес е можно многу побрзо да се тестира идеја, да се направи прототип, да се анализира пазарот или да се создаде првата верзија на производот. Она што некогаш барало голем почетен капитал и цел тим, денес во одредени случаи може да го направи мал тим, па дури и еден човек со вистинските алатки.

Така се менува и природата на предноста.

Ако порано младите основачи можеле да се потпрат на техничката брзина и подготвеноста да работат без ограничувања, денес искусниот основач може да ја комбинира технологијата со нешто што се гради многу побавно: добро расудување.

Во четириесеттите години човек често подобро знае што сака, но и што не сака. По години работа, полесно препознава каков тип луѓе му одговараат, каква организациска култура не му одговара и на кои проблеми навистина сака да посвети дел од животот. Одлуката за започнување бизнис може да биде помалку поврзана со желбата да се докаже нешто, а повеќе со желбата да се создаде нешто што има вистинска вредност.

Ова може да биде значајно и за луѓето кои по подолга кариера сакаат да направат пресврт, но и за оние кои поради семејни обврски или други животни околности направиле пауза или забавиле со професионалниот развој. Новиот почеток не мора да се случи веднаш по факултетот за да биде успешен.

Секако, започнувањето бизнис на 42 или 47 години има и свои предизвици. Финансиските обврски обично се поголеми, ризикот се доживува поинаку, а времето не се перципира на ист начин како во дваесеттите години. Но, тоа не значи дека ризикот е неоправдан. Напротив, искусниот претприемач можеби има подобра можност да процени за кој ризик вреди да се плати цената.

Вештачката интелигенција, на тој начин, можеби не ја прави младоста неважна, туку ја намалува нејзината досегашна технолошка предност. Кога алатките стануваат достапни за сите, знаењето како да се користат е само дел од приказната. Сè поважно станува што човекот ќе избере да направи со нив.

Токму затоа четириесеттите можеби навистина стануваат ново златно доба за претприемништвото. Не затоа што возраста сама по себе создава успешни основачи, туку затоа што зрелоста, искуството, контактите и способноста за добра проценка денес можат да се комбинираат со технологија која никогаш не била толку достапна.

Новиот бизнис можеби започнува од нула. Но, човекот кој стои зад него не започнува од нула. И токму во тоа може да се крие една од најголемите предности на основачите во четириесеттите години.