Големата преселба на милионерите: Ќе успее ли Истанбул да им стане нов дом?

Турција се обидува да се наметне како нова дестинација за богатите поединци и инвеститори кои бараат алтернатива на традиционалните финансиски центри како Лондон и Дубаи. Во период кога дел од најбогатите луѓе во светот преиспитуваат каде ќе живеат и каде ќе го управуваат својот капитал, Анкара воведува даночни олеснувања и други поволности со кои сака да привлече странски пари, претприемачи и богати Турци од дијаспората.

Новата стратегија доаѓа во момент кога глобалната конкуренција за богатите жители станува сè поостра. Лондон во последните години ги промени правилата за оданочување на приходите од странство, додека финансиските центри во Персискиот Залив, и покрај исклучително поволните даночни услови, се соочуваат со геополитички ризици.

Турција сега сака да ја искористи токму оваа ситуација и да се претстави како земја која ги комбинира европската близина, пристапот до азиските пазари, релативно поволните трошоци за живот и можностите за инвестирање.

Меѓу најзначајните мерки се даночните олеснувања за богати странци и инвеститори. Турските власти најавија можност одредени приходи остварени во странство да бидат ослободени од локално оданочување во период од 20 години, како и поповолен режим на данок на наследство. Во плановите е и програма за амнестија преку која би се овозможило враќање на непријавени средства што се чуваат во други земји.

Целта е јасна – Турција сака поголем дел од богатството што денес се управува од Лондон, Дубаи и други светски центри да биде насочено кон Истанбул.

Анкара во ова гледа можност да го искористи своето географско место меѓу Европа и Азија. Истанбул има долга финансиска и трговска традиција, а земјата располага и со развиена инфраструктура, меѓународни училишта, приватно здравство, луксузни имоти и марини.

Дополнителен адут е можноста странски инвеститори да стекнат турско државјанство преку инвестиција. Според актуелната програма, странците можат да аплицираат за државјанство доколку купат недвижност во вредност од најмалку 400.000 долари и ја задржат најмалку три години.

Програмата е воведена во 2017 година и со текот на годините привлече значителен интерес од богати Руси, Кинези и други странски инвеститори. Во време кога дел од европските држави ги ограничуваат или укинуваат програмите за „златни визи“, Турција се обидува да го задржи овој инструмент како дел од својата понуда.

Земјата особено смета на турската дијаспора. Во Германија живеат околу три милиони луѓе со турско потекло, додека голема турска заедница има и во Велика Британија, особено во Лондон.

За дел од нив, враќањето во Турција би можело да биде поатрактивно доколку даночните услови се комбинираат со можностите за водење бизнис и живот во земја со која веќе имаат културни и семејни врски.

Турција истовремено се обидува да привлече и богати странци од САД, Индија, Велика Британија, Германија и Франција. Според претставници на компании кои работат со богати клиенти и меѓународна мобилност, интересот за преселување во Турција веќе постои.

Сепак, патот до статусот на глобален финансиски центар нема да биде лесен.

Турција и понатаму се соочува со сериозни економски и политички предизвици. Високата инфлација и слабеењето на турската лира во изминатите години ја намалија вредноста на дел од домашното богатство и ја нарушија довербата на инвеститорите. Политичката неизвесност и прашањата поврзани со сопственичките права исто така можат да бидат пречка за оние кои сакаат долгорочно да го преселат својот капитал.

Истанбулскиот финансиски центар, отворен во 2023 година, беше замислен како клучен чекор кон создавање меѓународен финансиски центар. Во него се сместени Централната банка и големи државни финансиски институции, но досега не успеа целосно да се наметне во конкуренција со најголемите центри во Заливот и Европа.

Токму концентрацијата на меѓународниот финансиски бизнис е еден од проблемите. За богатите претприемачи можеби е доволно да имаат удобен живот, добар пристап до пазари и поволни даноци. Но, за финансиските професионалци кои работат со големи фондови и меѓународни институции, важна е и близината до банки, инвестициски компании, фондови и други големи играчи.

Турција има и сериозни предизвици на политички план, особено поради долгогодишното владеење на претседателот Реџеп Таип Ердоган и критиките поврзани со политичките слободи и односот кон опозицијата.

И покрај тоа, турските власти веруваат дека моментот е поволен. Дубаи и Абу Даби, кои со години се претставуваа како сигурни засолништа за меѓународниот капитал, се соочуваат со нови геополитички ризици поради тензиите на Блискиот Исток. Од друга страна, Велика Британија ги промени даночните правила за богатите странски жители, што дополнително ја зголеми конкуренцијата меѓу земјите кои сакаат да ги привлечат.

Турција сака да се позиционира токму меѓу овие два света. Да понуди услови блиски до оние на големите финансиски центри, но со европска географска позиција и поинаков начин на живот.

За богатите Европејци, Истанбул може да биде интересен и поради близината до европските престолнини, додека истовремено овозможува лесен пристап до Блискиот Исток и Азија. Градот нуди луксузни имоти долж Босфор, приватно здравство, меѓународни училишта и развиена туристичка и транспортна инфраструктура.

Но, за потенцијалните нови жители даночните олеснувања сами по себе можеби нема да бидат доволни.

Примерот со Енес Басар, кој во 2017 година се преселил од Истанбул во Лондон поради семејниот бизнис, покажува колку е сложена одлуката за преселување. Девет години подоцна, тој сè уште живее во британската престолнина и во меѓувреме станал генерален директор на компанијата.

За него даноците не се единствениот фактор. Начинот на живот, деловното опкружување и практичноста на секојдневното работење имаат еднакво значење.

Токму затоа најголемиот предизвик за Турција нема да биде само да ги привлече богатите, туку да ги убеди дека Истанбул може да биде место каде што не само што ќе живеат, туку и долгорочно ќе го чуваат и развиваат својот капитал.

Анкара веќе го испрати сигналот дека сака да учествува во глобалната трка за богатство. Прашањето е дали даночните поволности, турското државјанство и атрактивноста на Истанбул ќе бидат доволни за да ги натераат богатите жители од Лондон, Дубаи и другите светски центри навистина да го направат следниот чекор.