Вештачката интелигенција ги забрзува сајбер-нападите, дали Македонија ги засилува мерките за заштита?

Во време кога вештачката интелигенција станува сè подостапна, сајбер-криминалците ги усовршуваат своите методи за напад, а институциите и компаниите се соочуваат со сè поголеми предизвици во заштитата на дигиталните системи. Иако Македонија презема чекори за унапредување на сајбер-безбедноста, експертите предупредуваат дека е потребна поголема координација, повеќе инвестиции и побрзо усогласување со европските стандарди.

Во последните години бројот на сајбер-напади врз јавните институции, компаниите и граѓаните бележи пораст. Нападите стануваат пософистицирани, а употребата на алатки базирани на вештачка интелигенција им овозможува на напаѓачите полесно да создаваат убедливи измамнички пораки, лажни интернет-страници и автоматизирани кампањи насочени кон кражба на чувствителни информации.

Според експертите од областа, еден од најголемите предизвици е тоа што земјата сè уште нема целосно интегриран систем за брзо пријавување и координиран одговор на сајбер-инциденти. Недоволната размена на информации меѓу институциите може да го забави откривањето на заканите и да ги зголеми последиците од нападите.

Особено загрижувачки е растот на таканаречените измами преку службена електронска пошта, познати како Business Email Compromise. Во овие случаи, напаѓачите се претставуваат како директори, менаџери или деловни партнери и преку лажно претставување бараат итни финансиски трансакции или испраќање доверливи документи. Благодарение на вештачката интелигенција, ваквите пораки денес се граматички прецизни и тешко се разликуваат од вистинската комуникација.

Домашните компании, особено малите и средните претпријатија, сè почесто се цел на вакви напади бидејќи располагаат со ограничени ресурси за информатичка безбедност. Дополнителен проблем претставува недостигот од обучен кадар, како и недоволната свест кај вработените за ризиците од отворање сомнителни прилози или кликнување на непроверени линкови.

Иако Северна Македонија работи на подобрување на законската рамка и на зајакнување на институционалните капацитети, експертите оценуваат дека се потребни поголеми вложувања во современи безбедносни технологии, континуирана едукација и поинтензивна соработка меѓу државните институции, приватниот сектор и академската заедница.

Дигиталната трансформација носи бројни придобивки за општеството и економијата, но истовремено отвора простор за нови видови закани. Затоа, заштитата на информациските системи станува едно од клучните прашања за националната безбедност и стабилноста на институциите. Експертите предупредуваат дека борбата против современите сајбер-напади не зависи само од технологијата, туку и од навремената превенција, ефикасната координација и постојаното јакнење на дигиталната отпорност на државата.