Кога градилиштето ќе ви ја оштети куќата или зградата: Како да се заштитите и да барате надомест

Пукнатина на ѕидот, појава на влага во подрумот, оштетена ограда или раскопан двор на почетокот можат да изгледаат како мали проблеми што лесно ќе се решат. Но, кога во непосредна близина започнува изградба на нов објект, а тешката механизација работи со месеци, ваквите оштетувања можат да станат сериозен проблем за сопствениците на соседните имоти.

Во многу урбани средини слободниот простор за градба станува сè поредок, па новите објекти често се градат веднаш до постојните куќи и згради. Ископи за темели, вибрации од машини, движење на тешки возила и промени во нивото на земјиштето можат да предизвикаат оштетувања, а најголем проблем за сопствениците често е докажувањето кој е одговорен.

Градежните експерти предупредуваат дека една од најчестите грешки е чекањето. Многу сопственици прво се обидуваат усно да разговараат со инвеститорот и се надеваат дека штетата ќе биде признаена доброволно. Во пракса, тоа ретко се случува без конкретни докази.

Најважниот чекор веднаш по забележувањето на оштетувањето е негово детално документирање. Фотографии и видеозаписи со датум, сведоци, записници од состаноци на станари или други докази можат подоцна да бидат од големо значење. Пукнатините треба да се фотографираат од различни агли, а секое оштетување како влага, деформација, падната ограда или оштетен потпорен ѕид треба да биде забележано уште додека трае изградбата.

Самите фотографии, сепак, не секогаш се доволни. Тие покажуваат дека постои штета, но не мора да докажат дека таа е предизвикана од соседното градилиште. Затоа, во посериозни случаи се препорачува ангажирање стручно лице – градежен инженер, статичар или судски вештак – кој може да утврди дали постои причинско-последична врска меѓу работите на градилиштето и оштетувањето на објектот.

Особено внимание треба да се посвети ако се појават сериозни пукнатини, слегнување на теренот или оштетување на носечки делови од објектот. Во такви ситуации не треба да се чека инвеститорот сам да преземе иницијатива, туку прво треба да се обезбеди стручен увид и документација.

Следниот чекор е официјално, писмено обраќање до инвеститорот, изведувачот и надзорниот орган. Телефонските разговори и усните ветувања тешко можат да помогнат доколку подоцна дојде до спор. Во писменото барање треба јасно да се наведе кога е забележана штетата, какви оштетувања постојат и што се бара од одговорните страни.

Доколку постои сомнеж дека градбата не се изведува според проектот, дека ископите не се соодветно обезбедени или дека е загрозена стабилноста на соседните објекти, сопствениците можат да се обратат и до надлежните инспекциски служби. Инспекцијата не го решава автоматски прашањето за надомест на штета, но нејзините наоди можат да бидат важен доказ во понатамошна постапка.

Оштетувањето на недвижноста не е само технички проблем, туку и финансиски удар. Имот со видливи пукнатини, влага или нарушена стабилност може да изгуби дел од својата пазарна вредност. Купувачите најчесто избегнуваат објекти во близина на проблематични градилишта или имоти со нерешени оштетувања, што дополнително ја отежнува продажбата.

Во некои случаи инвеститорите се одлучуваат за договор и санација. Може да ангажираат мајстори, да ги покријат трошоците за поправки или да понудат финансиски надомест. Но, постојат и ситуации во кои одговорноста се префрла од една на друга страна – инвеститорот го посочува изведувачот, изведувачот надзорот, а сопственикот останува без решение.

Токму затоа правните експерти советуваат секој договор за санација да биде составен во писмена форма. Во него треба прецизно да стои што ќе биде поправено, кој ќе ги сноси трошоците, во кој рок ќе се извршат работите и каква гаранција се дава за извршената санација.

Ако не се постигне договор, сопственикот може да побара заштита преку судска постапка. Иако ваквите процеси можат да траат подолго и да бараат дополнителни трошоци, добро собраната документација значително ги зголемува шансите за докажување на штетата. Во такви случаи важни стануваат сите докази – фотографии, стручни мислења, инспекциски записници, кореспонденција со инвеститорот и сметки за поправки.

Најголемата грешка е пасивноста. Ако се чека изградбата да заврши, градилиштето да се затвори и инвеститорот да ги продаде становите, подоцна може да биде многу потешко да се утврди одговорноста.

Кога нов објект почнува да се гради веднаш до вашиот дом, најдобрата заштита не е конфликтот, туку навремената реакција. Доказите, стручната проценка и писмената комуникација се најсилните алатки за сопствениците кои сакаат да го заштитат својот имот и да обезбедат надомест доколку настане штета.