Климатските промени стануваат закана и за банкарскиот систем во Европа

Климатските промени повеќе не претставуваат само еколошки предизвик, туку и сериозна закана за финансиската стабилност, предупредува организацијата Finance Watch во најновата анализа. Според извештајот, европските банки не издвојуваат доволно капитал за да се заштитат од потенцијалните загуби што би можеле да произлезат од сè поизразените климатски ризици, поради што се предлага воведување дополнителен капитален заштитен слој.

Во анализата се посочува дека сегашните модели за проценка на ризик најчесто се засноваат на историски податоци, додека климатските промени создаваат сосема нови околности кои не можат прецизно да се предвидат со досегашните методологии. Според Finance Watch, ваквиот пристап доведува до потценување на реалните закани и создава ризик што може да се прошири низ целиот банкарски систем.

Организацијата предупредува дека климатските ризици не се ограничени на поединечни банки или кредити. Екстремните временски појави, како поплави, суши, пожари и топлотни бранови, можат истовремено да погодат голем број домаќинства, компании и инфраструктурни објекти кои се финансирани со банкарски кредити. Во такви околности, зголемен е ризикот дел од заемопримачите да не можат навремено да ги сервисираат своите обврски, што директно се одразува врз финансиската состојба на банките.

Дополнителен предизвик претставува и енергетската транзиција. Со заострувањето на климатските политики и постепеното намалување на употребата на фосилните горива, инвестициите и кредитите поврзани со јаглеродно интензивните индустрии би можеле значително да ја изгубат својата вредност. Тоа, според авторите на извештајот, создава уште еден извор на потенцијални финансиски загуби за банкарскиот сектор.

Поради тоа, Finance Watch предлага воведување формула со која однапред би се пресметувало колкав дополнителен капитал треба да обезбедат банките за да можат полесно да ги апсорбираат можните климатски загуби. Целта на овој механизам е финансиските институции да создадат доволна заштитна резерва пред ризиците да се претворат во реални финансиски проблеми.

Томас Ларибл, истражувач и застапник во Finance Watch, оценува дека банките во моментов се движат низ сè понеизвесна средина користејќи модели кои не ја отсликуваат реалната опасност. Според него, климатските промени се забрзуваат, додека проценките на ризик остануваат врзани за минатото, што ја намалува способноста на финансискиот сектор навремено да реагира.

Во извештајот се наведува дека светот се движи кон пораст на просечната глобална температура од околу 2,8 степени Целзиусови до крајот на векот, додека границата од 1,5 степени би можела да биде надмината уште во следните неколку години. Во такви услови, се очекува климатските ризици дополнително да се интензивираат.

Анализата покажува дека две третини од изложеноста на банките во Европската економска зона кон нефинансиските компании е поврзана со активности што придонесуваат за климатските промени. Во исто време, најголемите банки во светот располагаат со повеќе од 1,6 трилиони долари кредитна изложеност кон секторите поврзани со фосилните горива, чија вредност би можела значително да опадне како што ќе напредува енергетската транзиција.

Покрај транзициските ризици, финансиските институции се изложени и на физички последици од климатските промени. Голем дел од нивните портфолија се состојат од станбени и корпоративни кредити чија вредност зависи од имот и деловни активности што можат да бидат погодени од екстремни временски услови.

Според пресметките на Finance Watch, примената на предложениот модел кај изложеноста кон секторите поврзани со фосилни горива би значела дека банките во Европската Унија треба да обезбедат околу 20,5 проценти повеќе капитал, што се проценува на приближно 18 милијарди евра дополнителни резерви.

Организацијата предлага ваквиот механизам да се воведува постепено и да не се применува за инвестиции што придонесуваат за намалување на климатските ризици, како што се проектите за обновливи извори на енергија. Првиот чекор, според препораките, треба да биде насочен кон изложеноста на фосилните горива, а потоа пристапот постепено да се проширува и на останатите индустрии со високи емисии на јаглерод.

Заклучокот на извештајот е дека климатските промени повеќе не можат да се третираат како далечна или неизвесна закана. Според Finance Watch, тие веќе претставуваат системски финансиски ризик кој бара навремена реакција од регулаторите и банките, со цел да се зајакне отпорноста на финансискиот систем пред потенцијалните загуби да станат реалност.