ЕУ удира по евтините пратки од Кина: нови царини за Temu и Shein од јули 2026

Европската унија влегува во нова фаза на економска политика насочена кон заштита на домашната индустрија, со мерки што директно ќе влијаат врз евтините пратки од Кина и бизнис моделите на платформите како Temu и Shein. Од 1 јули 2026 година, секоја пратка со вредност под 150 евра што пристигнува во Унијата ќе подлежи на фиксна царинска такса, со што практично се укинува долгогодишната поволност која им овозможуваше на овие компании да испорачуваат производи без дополнителни давачки.

Одлуката доаѓа во време на растечки трговски тензии меѓу Брисел и Пекинг, откако European Commission го претстави предлогот за новата индустриска стратегија позната како Закон за индустриско забрзување. Овој пакет мерки, често опишуван како „Made in Europe“, има за цел да ја зајакне европската производствена база, да ја намали зависноста од странски пазари и да поттикне домашни инвестиции во клучни сектори како чистите технологии, автомобилската индустрија и тешката индустрија.

Предлогот предвидува строги услови за производите што добиваат јавна поддршка, вклучително и барања за значителен дел од производството да се одвива во рамките на ЕУ. Истовремено, се воведува засилен надзор врз големите странски инвестиции во чувствителни индустрии, што индиректно ја таргетира Кина како доминантен глобален производител во повеќе сектори.

Реакцијата од Пекинг не изостана. Кинеските власти оценија дека ваквите мерки претставуваат дискриминација кон странските компании и предупредија на можни контрамерки доколку законодавството биде усвоено без измени. Според нив, новите правила би можеле да ги нарушат принципите на глобалната трговија и да ја ограничат конкуренцијата на европскиот пазар.

Контекстот зад овие одлуки е сложен. Европската индустрија веќе подолг период се соочува со притисок од поевтини увозни производи и структурни промени, што доведе до значителни отпуштања и намалување на производствените капацитети. Во исто време, кинеските компании уживаат силна државна поддршка и пониски трошоци за производство, што им овозможува да понудат поконкурентни цени на глобалниот пазар.

Дополнителен фактор е и геополитичката динамика, при што ограничувањата на американскиот пазар за кинески производи ја зголемуваат важноста на Европа како извозна дестинација. Тоа ја става ЕУ во позиција да балансира помеѓу заштитата на сопствената економија и одржувањето на отворена трговија.

Во меѓувреме, новите царински правила веќе се гледаат како удар врз моделот на директна продажба до потрошувачите, кој го користат кинеските платформи. Милијарди пратки годишно влегуваат во ЕУ под досегашниот праг, а голем дел од нив биле дизајнирани токму за да ги избегнат давачките.

Експертите предвидуваат неколку можни сценарија во односите меѓу ЕУ и Кина, од преговори и компромиси до ескалација на трговските мерки од двете страни. Во секој случај, јасно е дека тековните процеси не се ограничуваат само на прашања за царини, туку претставуваат поширока борба за контрола врз индустриското производство и економската иднина на европскиот пазар.

Во наредните месеци ќе стане појасно дали овие мерки ќе доведат до посакуваното зајакнување на европската индустрија или ќе предизвикаат нови тензии во глобалната трговија.