По примерот на Австралија, светот ги заострува правилата за младите на интернет

Сѐ поголем број држави низ светот размислуваат за ограничување или целосна забрана на користењето социјални мрежи за деца и тинејџери, во обид да ги намалат ризиците поврзани со дигиталното опкружување. Овие иницијативи доаѓаат во време кога расте загриженоста за влијанието на онлајн платформите врз менталното здравје, безбедноста и развојот на младите.

Пресвртна точка во оваа дебата беше одлуката на Австралија, која кон крајот на 2025 година стана првата земја што воведе забрана за користење социјални мрежи за деца под 16 години. Со оваа мерка се опфатени платформи како Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat и други, додека апликации како WhatsApp и YouTube Kids остануваат дозволени. Властите најавија високи казни за компаниите што нема да обезбедат ефективна проверка на возраста на корисниците.

По овој пример, низа европски и азиски земји започнаа сопствени иницијативи. Австрија подготвува закон со кој ќе се ограничи пристапот до социјални мрежи за деца до 14 години, додека Данска планира слична мерка за корисници под 15 години, која би можела да стапи во сила веќе во текот на 2026 година.

Во Франција, законодавците веќе усвоија предлог-закон за забрана за деца под 15 години, со поддршка од претседателот Емануел Макрон, кој го оправда потегот како начин за намалување на прекумерното користење на екрани. Во Германија, пак, се води политичка дебата околу можноста за ограничување за деца под 16 години, но без јасен консензус меѓу коалициските партнери.

Слични чекори преземаат и други земји. Greece најави дека од 2027 година ќе воведе забрана за деца под 15 години, додека Индонезија веќе планира ограничувања за корисници под 16 години на повеќе популарни платформи. Малезија, Полска, Словенија и Шпанија исто така работат на законски решенија со слична цел, додека во Турција парламентот веќе усвои закон кој чека конечна потврда.

Во Велика Британија, властите сѐ уште ги разгледуваат опциите и спроведуваат консултации со јавноста, вклучувајќи родители и млади, за да утврдат дали ваквите забрани би биле ефикасни. Разгледувани се и алтернативни мерки, како ограничување на функции што поттикнуваат зависност, на пример бесконечното скролање.

И покрај растечката поддршка за ваквите политики, критичарите предупредуваат на можни негативни последици, особено во однос на приватноста и прекумерната улога на државата. Организации како Amnesty International сметаат дека забраните не се доволно ефикасни и дека не ги земаат предвид навиките и реалноста на новите генерации.

Сепак, трендот е јасен: владите сѐ повеќе се обидуваат да воведат контроли врз дигиталниот простор во кој растат младите, балансирајќи меѓу заштитата и правото на слобода на изразување. Прашањето дали овие мерки ќе донесат посакувани резултати останува отворено, но нивното ширење укажува на длабока глобална загриженост за влијанието на социјалните мрежи врз младата популација.