Тарифите на Трамп би можеле сериозно да ја забават економијата на еврозоната

Рејтинг агенцијата „Фич“ алармира дека најавените американски царини кон водечките европски економии, поврзани со спорот околу Гренланд, би можеле значително да го забават економскиот раст на еврозоната во наредните години и дополнително да ги продлабочат трансатлантските тензии. Според нивните анализи, воведување на царини од 10 проценти би можело да го намали бруто-домашниот производ на еврозоната за околу половина процент до крајот на 2027 година, додека евентуално зголемување на тарифите на 25 проценти би имало речиси двојно посилен негативен ефект.

Од „Фич“ оценуваат дека самата закана од вакви мерки веќе создава сериозна неизвесност на финансиските пазари и меѓу инвеститорите. Потенцијалната трговска конфронтација не би се одразила само врз трговските текови, туку и врз политичката стабилност на односите меѓу Соединетите Американски Држави и Европа. Агенцијата предупредува дека ваквиот развој може да доведе до зголемен притисок врз европските земји да ги зголемат трошоците за одбрана, да се намали довербата во заедничката безбедносна архитектура и да се ослабне капацитетот за одвраќање од потенцијални идни безбедносни закани, особено од страна на Русија.

Тензиите дополнително се засилија откако на 17 јануари американскиот претседател Доналд Трамп најави можност за воведување царини од 10 проценти за Данска и уште неколку европски земји, како реакција на нивното противење на идејата САД да воспостават контрола врз Гренланд. Според најавите, тарифите би стапиле на сила на почетокот на февруари, а од јуни би се зголемиле на 25 проценти, со образложение дека ќе останат активни сè додека не се постигне договор околу статусот на Гренланд.

Европската Унија засега испраќа умерени пораки, обидувајќи се да избегне дополнителна ескалација и нарушување на безбедносната соработка со Вашингтон. Сепак, во европските политички кругови сè почесто се слушаат ставови дека ваквиот притисок ја надминува дипломатската рамка и отвора опасен преседан во користењето на трговијата како средство за геополитички притисок.

„Фич“ нагласува дека правната основа за воведување на вакви тарифи сè уште е неизвесна. Најверојатниот механизам е користење на Законот за меѓународни економски овластувања во вонредни ситуации, кој моментално е предмет на разгледување пред Врховниот суд на САД. Доколку судот оцени дека ваквите мерки се нелегални, администрацијата би можела да побара други инструменти за постигнување сличен ефект, што дополнително ја зголемува неизвесноста околу идната трговска политика.

Економските последици не би ги погодиле само европските извозници, туку и американските потрошувачи, бидејќи повисоките царини речиси неизбежно водат кон зголемување на цените и дополнителен притисок врз трошоците за живот. Ова прашање веќе предизвикува отпор и во американскиот Конгрес, вклучително и кај дел од републиканците, кои стравуваат дека геополитичките импликации може да ја надминат економската корист од ваквите мерки.

Според проценките на „Фич“, ефектот од царините би бил нерамномерно распределен меѓу европските економии, во зависност од нивната изложеност на американскиот пазар. Најпогодена би била Германија, каде што агенцијата веќе предвидува умерен економски раст во наредните години. Во сценарио со царини од 10 проценти, германската економија до 2027 година би можела да биде за речиси еден процент помала отколку што би била без дополнителни трговски бариери, а во случај на поагресивно зголемување на тарифите, негативниот ефект би бил уште поизразен.

Иако моменталните проценки упатуваат дека Европската Унија би реагирала релативно воздржано поради безбедносните ризици, не се исклучува можноста за посериозен одговор. Во игра се и претходно подготвени царински мерки што би опфатиле значителен обем на американски увоз, а во политичките дебати сè почесто се споменува и таканаречената „трговска базука“ – механизам што ѝ овозможува на ЕУ да воведе пошироки одмазднички мерки, вклучително и во секторот на услугите и дигиталната економија. Тоа би можело директно да ги погоди големите американски технолошки компании и дополнително да ја продлабочи трговската конфронтација.

Анализата на „Фич“ заклучува дека и самата закана од царини претставува ризик за економската стабилност и довербата меѓу сојузниците. Во време кога глобалната економија веќе се соочува со забавен раст, геополитички неизвесности и високи трошоци за финансирање, секое ново отворање на трговски фронтови може да има долгорочни последици што ќе се чувствуваат и надвор од директно засегнатите земји.