Инвеститорите бегаат од ризикот: благородните метали во силен раст по геополитичките тензии

Почетокот на 2026 година донесе силна турбуленција на глобалната геополитичка сцена. Американските воени интервенции во Венецуела, заострената реторика и заканите кон Иран, како и пошироката нестабилност на меѓународните односи, создадоа атмосфера на зголемена неизвесност кај инвеститорите. Иако берзанските пазари засега реагираат релативно воздржано, капиталот сè поинтензивно се прелева кон традиционалните „сигурни засолништа“, пред сè златото и среброто, чии цени бележат нагорен тренд.

Среброто во средата забележа скок од повеќе од шест проценти и ја надмина границата од 90 долари за унца, со што вкупниот раст од почетокот на годината достигна околу 29 проценти. Овој силен моментум доаѓа по исклучително динамичната 2025 година, кога цената на среброто порасна за дури 141 процент, што претставува највисок годишен раст во последните повеќе од четири децении. Истовремено, и златото продолжува да ја зацврстува својата позиција како најпосакувана заштита од ризик, со раст од речиси еден процент во еден ден и цена која стабилно се движи над 4.600 долари за унца. Од почетокот на годинава златото веќе е поскапо за околу 22 проценти, надоврзувајќи се на рекордниот раст од 65 проценти во текот на минатата година. Нагорниот тренд не се ограничува само на благородните метали, туку се прелева и кај индустриските суровини како бакарот, алуминиумот, калајот, литиумот и цинкот, за кои аналитичарите очекуваат дополнително поскапување во текот на 2026 година.

Во основата на ваквото движење се повеќе фактори. Златото традиционално се перципира како заштита во услови на инфлација, растечки јавни дефицити, политичка нестабилност и геополитички тензии, а последните настани само ја зајакнаа оваа логика кај инвеститорите. Дополнителен притисок врз пазарите создаде и информацијата дека претседателот на американските Федерални резерви, Џером Пауел, се соочува со кривична истрага, што отвори прашања за можна политизација на монетарната политика и потенцијално нарушување на независноста на централната банка. Иако краткорочно ваквите очекувања можат да создадат простор за пониски каматни стапки и поддршка на акциите, на подолг рок постои ризик од губење на довербата и повторно разгорување на инфлациските притисоци.

Покрај геополитиката, силно влијание имаат и класичните економски фактори на понудата и побарувачката. Кина, и покрај трговските бариери и царинските ограничувања, успеа да пронајде нови пазари и да оствари рекорден трговски суфицит, што ја зголемува побарувачката за метали неопходни за индустриското производство и електрониката. Паралелно со тоа, експанзијата на вештачката интелигенција и изградбата на нови дата-центри дополнително ја поттикнуваат побарувачката за специфични суровини, создавајќи дополнителен притисок врз цените.

Растот на цените на металите, сепак, не е без последици за потрошувачите и реалната економија. Поскапувањето на суровините директно се пренесува во цените на голем број финални производи, од електроника и автомобили до градежни материјали и енергетска инфраструктура. Дополнително, и цените на нафтата, иако сè уште релативно ниски во споредба со претходните години, покажуваат знаци на постепено зголемување. Како што предупредува независниот аналитичар Питер Буквар, светот веќе се соочува со сериозна инфлација на индустриските метали, што ќе претставува сериозен предизвик за идните монетарни политики и за стабилноста на глобалната економија.