Пазарот на недвижности забавува: Купувачите се повнимателни, продавачите сè уште ги држат високите цени

Пазарот на недвижности во Македонија влегува во нова фаза. Становите сè уште имаат високи цени, но продажбата веќе не се одвива со истото темпо како пред една или две години. Купувачите стануваат повнимателни, подолго размислуваат пред да донесат одлука, а продавачите сè уште се обидуваат да ги задржат износите што ги поставиле во периодот на силен раст на цените.

На пазарот моментално се создава своеобразен застој во кој двете страни чекаат некој прв да направи чекор. Купувачите очекуваат поповолни услови, додека сопствениците на станови не се подготвени лесно да се откажат од високите барани цени.

Агенциите за недвижности велат дека интересот за станови, особено во Скопје, сè уште постои, но начинот на купување е променет. Купувачите повеќе не се одлучуваат веднаш само врз основа на квадратурата и локацијата. Сè почесто се анализираат квалитетот на градбата, катот, достапноста на паркинг, висината на месечните трошоци, енергетската ефикасност, состојбата на зградата и близината до основни услуги.

Станот денес не се гледа само како недвижност, туку како долгорочна финансиска обврска. Високите цени на имотите, кредитните услови и растечките животни трошоци ги тераат граѓаните многу повнимателно да пресметуваат дали можат да поднесат кредитна рата во период од две или три децении.

„Пазарот не е запрен, но е значително побавен. Купувачите повеќе преговараат и бараат подобри услови“, велат луѓе од секторот.

Главното прашање што го поставуваат потенцијалните купувачи е дали наскоро ќе дојде до пад на цените. Економските аналитичари сметаат дека, доколку има промени, тие најверојатно нема да бидат нагли. Кај недвижностите корекциите обично се случуваат постепено – најпрво се забавува растот на цените, потоа се продолжува периодот на продажба, а дури потоа се појавуваат попусти кај одредени имоти.

Најголем притисок врз цените создаваат високите трошоци за изградба. Цените на градежните материјали, работната сила, земјиштето и комуналните давачки и понатаму влијаат врз крајната цена на новите станови. Од друга страна, куповната моќ на граѓаните не расте со исто темпо, што создава сè поголем јаз меѓу очекувањата на продавачите и можностите на купувачите.

Во моментов најдобро се држат становите на атрактивни локации, со добра инфраструктура, обезбеден паркинг, функционален распоред и чиста документација. За таквите имоти побарувачката и понатаму е релативно стабилна.

Поголем простор за корекција има кај становите што се прескапо проценети, кај постарите објекти без лифт, имотите што бараат дополнителни вложувања или оние кои долго време се на пазарот без сериозен интерес.

„Не се очекува пад на целиот пазар, туку корекција на нереалните очекувања“, оценуваат аналитичарите.

Важен фактор остануваат и банките и условите за кредитирање. Доколку каматните стапки останат повисоки, дел од граѓаните ќе продолжат да ја одложуваат одлуката за купување. За многу семејства станбениот кредит станува најголемата месечна обврска, особено во период кога растат трошоците за секојдневниот живот.

Сепак, засега не се очекува сценарио со масовно намалување на цените. Поверојатно е пазарот да продолжи со побавно темпо, со повеќе преговори меѓу купувачите и продавачите и со селективни промени кај одредени категории на имоти.

За купувачите ова значи дека внимателното споредување на понудите станува поважно од кога било. Проверка на документацијата, реална проценка на трошоците и можноста за преговарање можат да направат голема разлика при купување имот.

За продавачите, пак, сигналот е јасен – периодот кога секоја цена можеше да се оправда со растот на квадратот постепено завршува. Во новите услови на пазарот, реалната проценка и разумните очекувања повторно стануваат клучни за успешна продажба.